PlusAchtergrond

Is dit de grote invasie van Oekraïne? En vier andere vragen over de crisis die de wereld in haar greep houdt

De Russische president Vladimir Poetin heeft troepen opgedragen ‘de vrede te handhaven’ in twee door rebellen gecontroleerde oostelijke regio’s van Oekraïne. Vijf vragen over een crisis die de wereld momenteel in haar greep houdt.

Bob van Huet
De Russische erewacht in het Kremlin opent de deuren voor Vladimir Poetin. Beeld AP
De Russische erewacht in het Kremlin opent de deuren voor Vladimir Poetin.Beeld AP

Is dit dan de invasie van Oekraïne die al zo lang in de lucht hing?
Dat is niet de Russische uitleg. President Poetin heeft zogenaamde vredestroepen gestuurd naar het oosten van Oekraïne. Volgens hem een ‘vredesmissie’ waarmee hij de Russen die daar wonen kan beschermen tegen Oekraïense agressie. Russische soldaten trekken het land nu inderdaad binnen, nadrukkelijk op uitnodiging van de leiders van de volksrepublieken Donetsk en Loehansk. Een aantal bewoners van die republieken stond vannacht te juichen. Volgens waarnemers is dat één groot toneelspel en allemaal georkestreerd vanuit Moskou. Rusland had al militairen ter plaatse en deelde feitelijk de lakens uit in deze gebieden. Poetin heeft zichzelf dus uitgenodigd om de beide volksrepublieken nu formeel te beschermen en de Russische aanwezigheid geformaliseerd.

Waarom doet Rusland zoveel moeite voor Oekraïne?
Dat zit diep bij de Russische leider die nog altijd het uiteenvallen van de Sovjet-Unie betreurt, zo bleek. In zijn bijzondere toespraak van maandagavond maakte hij vooral duidelijk dat Oekraïne en Rusland en Belarus altijd één en ondeelbaar zijn. Door het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 zijn delen van dat historische Rusland elkaar kwijtgeraakt door westerse inmenging, aldus Poetin. Volgens hem is Oekraïne sindsdien een marionet van het Westen geworden en sowieso nooit een echte staat geweest. Rusland had het terrein al voorbereid, met ongegronde beschuldigingen dat Oekraïne ‘genocide’ in het oosten had begaan. Rusland heeft ook zo’n 700.000 paspoorten uitgedeeld in door rebellen gerunde gebieden, zo kan het stellen dat elke actie gericht is op de bescherming van eigen burgers.

Heeft Poetin nu zijn zin gekregen?
Dat lijkt er vooralsnog wel op. Zijn belangrijkste eis is dat het Westen alsnog garandeert dat Oekraïne niet zal toetreden tot de Navo, een defensieve alliantie van 30 landen. De Navo zal Oekraïne nu zéker niet binnenboord willen halen als een deel van het land bezet is door Russische troepen. De kans op een rechtstreekse confrontatie zou dan te groot zijn. Poetin ziet dit als het ‘moment van de waarheid’ om de relatie met de Navo ‘te corrigeren’.

Moeten we bang zijn voor een Derde Wereldoorlog?
Dan moet er nog wel heel wat meer gebeuren dan de annexatie van twee volksrepublieken in het oosten van Oekraïne. Het Westen heeft duidelijk gemaakt dat er geen plannen zijn om gevechtstroepen naar Oekraïne zelf te sturen, dus de belangrijkste reactie zullen sancties tegen Rusland zijn.

Navo-landen hebben Oekraïne andere steun aangeboden, in de vorm van adviseurs, wapens en veldhospitalen. Inmiddels zijn 5000 troepen ingezet in de Baltische staten en Polen. Nog eens 4000 troepen zouden naar Roemenië, Bulgarije, Hongarije en Slowakije kunnen worden gestuurd.

Ook Vladimir Poetin is niet uit op een groot conflict. De risico’s zijn groot, want Oekraïne is een taaie tegenstander die recentelijk veel wapens uit het Westen heeft gekregen. De Russische economie kan een oorlog niet dragen. Bovendien moet hij ook rekening houden met de stemming in het land. Veel Russen vinden het oosten van Oekraïne (de Donbas) geen oorlog waard.

Is een diplomatieke oplossing nog mogelijk?
Duitsland heeft Rusland beschuldigd van het opzettelijk vernietigen van een vredesproces in Oost-Oekraïne zonder duidelijke reden. Poetin zegt dat er nog steeds gepraat kan worden om het slepende conflict vreedzaam te regelen.

Meer over