PlusAnalyse

In de techwereld is de feeststemming wel eventjes voorbij

Webwinkel Bol.com gaat niet naar de beurs, maaltijdbezorger Deliveroo wil weg uit Nederland, techaandelen zijn flink gekelderd en start-upinvesteringen ingezakt. Is er weer een zeepbel gebarsten? ‘Het feest is wel voorbij, maar de club is nog niet dicht.’

Herman Stil
Afgelopen week maakte maaltijdbezorger Deliveroo bekend Nederland te gaan verlaten. Beeld Katrien Mulder/ANP
Afgelopen week maakte maaltijdbezorger Deliveroo bekend Nederland te gaan verlaten.Beeld Katrien Mulder/ANP

“We hebben deze week besloten de beursgang van Bol.com door te schuiven. We zien allemaal dat de aandelenmarkt voor techbedrijven niet gunstig is voor een beursgang.”

Topman Frans Muller was afgelopen november nog zo enthousiast over de vooruitzichten voor Bol.com, de webwinkel van Ahold-Delhaize die rond deze tijd deels naar de beurs had moeten gaan. Maar de euforie is weg. “Kijk naar alle koersen van vergelijkbare bedrijven. Een beursgang nu zou niet goed zijn voor de reputatie van Bol. We gaan het niet onder de waarde verkopen.”

Wat heet, de aandelenkoersen van techbedrijven zijn het afgelopen halfjaar vooral in de Verenigde Staten gekelderd. In mei, nadat de Fed, het stelsel van Amerikaanse centrale banken, de rente flink verhoogde, verloren Amerikaanse techaandelen in drie dagen duizend miljard dollar aan beurswaarde. En deze week maakte een van de grootste beursgenoteerde techinvesteerders ter wereld, het Japanse SoftBank, een kwartaalverlies van 23 miljard dollar bekend.

Beursflop

Dat heeft zijn weerslag op de hele techwereld. De beursflop van Bol.com is dan ook niet uniek. Vorig jaar al blies Coolblue een beursgang af en begin 2021 trok Wetransfer de stekker uit zijn beursplannen. Sowieso zit de techsector in het slop. Deze week maakte maaltijdbezorger Deliveroo bekend Nederland op te geven, nadat onlangs flitsbezorger Zapp al de vlag streek. En bezorggigant Just Eat Takeaway zit al maanden in de hoek waar de klappen vallen.

Beleggers en analisten verwachten dat door de hogere rente techinvesteringen opdrogen omdat investeerders elders meer — en vooral: zekerder — rendement kunnen maken, zoals in vastgoed, obligaties of simpelweg op de bank. Voor jonge techbedrijven die groei financieren met dieprode verliezen, wordt het moeilijker geld op te halen.

Volgens KPMG zijn investeringen in alle soorten techbedrijven, van start-up tot eenhoorn (een techbedrijf met een waardering van een miljard dollar), door de oorlog in Oekraïne, hoge inflatie en stijgende rentes wereldwijd sterk teruggelopen. Werd in het eerste kwartaal van 2022 bij 11.500 deals nog ruim 165 miljard dollar geïnvesteerd, de afgelopen drie maanden kwam dat niet verder dan 120 miljard dollar en 8420 deals.

Ook zijn er veel minder overnames. “Het exitlandschap, techbedrijven die naar de beurs gaan of overgenomen worden, ligt bijna stil,” zegt Thomas Mensink van techanalist Golden Egg Check. “Hoe dichter een bedrijf bij zo’n exit zit, hoe lastiger het wordt om geld te vinden.”

Techinvesteringen achteruit gehold

Haalden Nederlandse techbedrijven in het tweede kwartaal van 2021 nog een recordbedrag van ruim 2,2 miljard euro op, tussen april en juli kwam volgens Mensink de teller al bij 775 miljoen tot stilstand. Het aantal investeringen bleef nagenoeg gelijk rond de 100, maar de omvang van investeringen is achteruit gehold.

“Vergeleken met vorige jaren zijn er nauwelijks nog grote rondes van 50 miljoen of meer,” zegt Mensink. “Meer dan de helft van de rondes ligt nu tussen de 1 en 10 miljoen euro. Veel investeerders geven aan dat alternatieven voor techinvesteringen aantrekkelijker worden nu de inflatie hoog is en rentes stijgen. Bovendien nemen de risico’s bij techbedrijven toe doordat de markt onzekerder wordt.”

Naast uitstappers hebben ook start-ups, die met een goed idee maar zonder activiteiten of snelle vooruitzichten op winst geld ophalen, het moeilijk. “Bij zogeheten angels (particuliere investeerders die vooral in start-ups investeren) zie je nu al terughoudendheid. Bij start-ups gaan echt klappen vallen.”

Voor de middengroep van techbedrijven is er slechts uitstel. “Techinvesteringsfondsen volgen later. Die moeten nog het geld investeren dat ze eerder hebben opgehaald om hun investeerder tevreden te houden. En als het ze al lukt om geld op te halen, dan is dat tegen veel lagere waarderingen voor hun bedrijf. Daar zijn dan eerdere investeerders en de aandeelhouders niet blij mee.”

Bloedbad

Mensink rekent op slachtoffers. “Het komende halfjaar wordt cruciaal. Als het geld bij bedrijven op is, ontstaat het echte bloedbad. Ongezonde bedrijven zullen dan verdwijnen. En van de zoveelste flitsbezorger, modewebwinkel of het zoveelste deelscooterplatform zal het niet snel meer komen.”

Dat lijkt al aan de gang. Volgens het CBS trokken in de eerste jaarhelft 6785 webwinkels er zelf de stekker uit, de helft meer dan een jaar eerder. Vooral internetzaken met kleding, huis- en tuinartikelen en webwarenhuizen stopten. En vorige maand ging het Brabantse webwinkelcentrum TOM failliet. “2022 wordt een onzeker jaar voor de onlinesector,” zei directeur Marlene ten Ham van brancheclub Thuiswinkel.org onlangs in Het Parool.

Ook uit de afgeblazen emissie van Bol.com kan gemakkelijk worden afgeleid dat de webwinkel zelf in de problemen zit. Wat nog versterkt wordt door de omzetdaling van 9 procent in de eerste jaarhelft en het besluit om de investeringen in Bol over een langere periode uit te smeren.

“Bol.com loopt uitstekend, alleen is de markt wat softer geworden,” put Aholdtopman Muller zich uit in ontkenningen. “Weliswaar dalen de omzetten voor alle non-foodbedrijven, maar Bol verliest in Nederland en België geen marktaandeel aan bijvoorbeeld Amazon. We zijn overtuigd van het potentieel van Bol. Maar als de groei lager is, hebben we minder capaciteit nodig en minder investeringen. Maar het idee voor een beursgang is niet van tafel. We hebben al een hoop voorbereidingen gedaan, we zijn startklaar.”

Geen dotcomcrisis

Volgens techanalist Thomas Mensink gaan alle vergelijkingen met de dotcomcrisis van 2000 mank, toen overgewaardeerde techbedrijven massaal omvielen nadat bleek dat de meesten niet levensvatbaar waren. “Het feest is wel voorbij, maar de club is nog niet dicht. Dit is ook geen reset, zoals destijds bij de dotcombubbel. Eerder een correctie.”

“We gaan niet terug naar nul, maar maken even pas op de plaats. De techmarkt is vergeleken met vorige crises zo veel volwassener geworden. Er zijn meer investeerders, meer succesvolle bedrijven en meer vertrouwen dan ooit. Dit is voor investeerders ook een goed moment om deals te doen omdat de waarderingen lager zijn en er minder concurrentie is.”