PlusInterview

Hongkongse activist Nathan Law: ‘Wees blij dat jullie in ieder geval nog kunnen klagen’

Nathan Law streed jarenlang tegen de inperking van de democratie in stadstaat Hongkong. Tevergeefs. Om uit handen te blijven van de autoriteiten, besloot de man die massale studentenprotesten leidde, naar Europa te vluchten. ‘Ik had geen keus, ik zou opnieuw in de cel verdwijnen als ik zou blijven.’

Sanne Schelfaut
Nathan Law bij de rechtbank van Hong Kong in 2017. Beeld AFP
Nathan Law bij de rechtbank van Hong Kong in 2017.Beeld AFP

Ter ere van de uitreiking van de Vrede van Nijmegen-penning aan eurocommissaris Frans Timmermans gaf Law vrijdagavond in Nijmegen een lezing over het belang van democratie. Maandagavond verzorgt hij in De Balie de 34e Vrijheidslezing.

Het zijn belangrijke bijeenkomsten voor de activist en politicus die bijna twee jaar geleden Hongkong ontvluchtte. Het is zijn missie om op zoveel mogelijk plekken te verkondigen hoe alert we moeten zijn op het verdedigen van de rechtsstaat.

Law weet waar hij over praat. Als banneling heeft hij zijn familie al die tijd niet meer gezien of gesproken. Hij weet dat ze oké zijn, maar direct contact vindt Law te gevaarlijk. “Er loopt een arrestatiebevel tegen mij, de autoriteiten houden me in de gaten. Ik wil niet dat mijn familie enig risico loopt en in moeilijkheden komt als ze met mij spreken,” zegt de 28-jarige voormalige studentenleider vanuit Londen, de stad waar hij in de zomer van 2020 naartoe vluchtte.

Met pijn in het hart verliet Law de Zuid-Aziatische metropool waar hij opgroeide. “Ik had geen keus, ik zou opnieuw in de cel verdwijnen als ik zou blijven. Ik kan mijn mond niet houden over het inperken van vrijheden, dat wordt niet getolereerd.”

Honderdduizenden betogers met paraplu’s

Nathan Law leidde samen met Joshua Wong de studentenprotesten in 2014, een van de meest massale protestbewegingen uit de recente geschiedenis. Honderdduizenden betogers gingen – met de kenmerkende gele paraplu’s – de straat op en eisten dat China zich niet zou bemoeien met de verkiezingen voor de hoogste bestuurder van Hongkong.

Acht jaar later heeft Peking via de onlangs gekozen bestuurder John Lee (een vertrouweling van het Chinese regime) alsnog de touwtjes stevig in handen en staan democratische waarden onder druk. Bijna niemand durft nog openlijk kritiek te uiten, uit angst te worden opgepakt.

Ondertussen reist Law de wereld over om ‘democratie te verdedigen’. “Vrijheid van meningsuiting, een onafhankelijke rechtsstaat; pas als ze je worden afgenomen begrijp je hoe ongelofelijk belangrijk ze zijn. Vanuit Hongkong kunnen de inwoners hun stem niet meer laten horen, maar ik kan dat wél. Het verdedigen van democratie is wat mij betreft net zo essentieel als de strijd tegen klimaatverandering.”

Zeker voor de korte termijn is de Hongkonger niet bepaald positief over wat er in zijn stad gebeurt. “Hongkong kan het met John Lee als hoogste bestuurder niet slechter treffen. Het is de man die de protesten in 2019 als veiligheidschef de demonstraties tegen de strenge veiligheidswet liet neerslaan. Hij zette journalisten gevangen en heeft de oppositie uitgeschakeld. Lee is een marionet van de Chinese communistische partij, Peking kan zo zijn greep op het in principe zelfbesturende Hongkong verder versterken. We zien allemaal hoe de repressie onder president Xi Jinping toeneemt in China. Dat betekent ook weinig goeds voor Hongkong.”

Vertrouwen in de toekomst

Als het gaat om de toekomst, houdt Nathan Law vertrouwen in het herstel van de rechtsstaat. “Op dit moment gaat het niet best hè. Democratie is al jarenlang in verval, zie de groei van autocratische regimes. Maar toch. Bijna altijd loopt het slecht af met autocraten. Zie wat er in Rusland gebeurt. Als de bevolking de tol van de sancties gaat merken en er economisch flink op achteruitgaat, kan er een opstand komen tegen Poetin.”

Als het aan de activist ligt, legt de westerse wereld ook het bestuur in Hongkong een nog forser pakket economische strafmaatregelen op vanwege het inperken van democratische vrijheden. “Als inwoners het economisch slechter krijgen, gaan ze vaak pas nadenken over wat er aan de hand is. Ik hoop dat er op een gegeven moment een kantelpunt is en dat mensen zich weer durven uit te spreken tegen het bestuur. Ik weet zeker dat op de lange termijn repressie in een moderne stad als Hongkong niet levensvatbaar is.”

Natuurlijk mist hij zijn stad, de metropool van 7,5 miljoen mensen waar hij studeerde, met vrienden naar het park ging en droomde over een politieke carrière. Ooit hoopt hij terug te keren, zonder de vrees door de autoriteiten te worden opgepakt. Soms is Law bang dat hem iets overkomt. Maar hij wil blijven vechten voor het belang van democratie.

“In landen als Nederland wordt er vaak geklaagd over de overheid, kijk bijvoorbeeld naar de kritiek op de coronamaatregelen. Maar wees blij dat je hier in ieder geval nog kan klagen, koester het! Ik ga door met de strijd, ook als ik nog tientallen jaren als banneling moet leven.”

Gearresteerde kardinaal Zen op borgtocht vrij

De rooms-katholieke kardinaal Joseph Zen is op borgtocht vrijgelaten, nadat hij woensdag door de Chinese veiligheidspolitie in Hongkong was opgepakt. De geestelijke wordt beschuldigd van ‘samenzwering met buitenlandse krachten’.

Zen (90) is een van de hoogstgeplaatste katholieke geestelijken in Azië en leidde met vier anderen het eerder ontbonden hulpfonds voor demonstranten. De kardinaal is al lange tijd een voorvechter van democratie in Hongkong en heeft zich herhaaldelijk uitgesproken tegen het groeiende autoritaire gedrag van de Chinese staat onder president Xi Jinping.

Naast Zen arresteerden de autoriteiten ook advocaat Margaret Ng, activist en popmuzikant Denise Ho, het gewezen parlementslid Cyd Ho en academicus Hui Po-keung. Zij waren eveneens betrokken bij Humanitair Fonds 612. Ook zij zijn op borgtocht vrijgelaten.

Meer over