PlusInterview

‘Hongarije en Polen doen elkaar na. De EU moet grenzen stellen’

Bij het Europese Hof dient deze week een rechtszaak die Hongarije en Polen tegen de EU hebben aangespannen. De landen willen niet dat de EU alleen nog geld geeft onder voorwaarde dat de rechtsstaat in orde is. ‘Dit is een tactiek van de regering-Orbán.’

In Polen gingen zondag tienduizenden betogers de straat op om te demonstreren tegen een uitspraak van het Poolse Grondwettelijk Hof vorige week. Het Hof stelde dat Pools recht soms boven het Europees recht gaat. Ingewijden vrezen daarmee een crisis binnen de EU of zelfs het vertrek van Polen uit de EU. Beeld AFP
In Polen gingen zondag tienduizenden betogers de straat op om te demonstreren tegen een uitspraak van het Poolse Grondwettelijk Hof vorige week. Het Hof stelde dat Pools recht soms boven het Europees recht gaat. Ingewijden vrezen daarmee een crisis binnen de EU of zelfs het vertrek van Polen uit de EU.Beeld AFP

De Hongaarse Europarlementariër Katalin Cseh zal niet de enige zijn die vandaag de zaak die Hongarije en Polen tegen de EU hebben aangespannen met interesse zal volgen. Alle ogen in Brussel zijn gericht op het Europese Hof in Luxemburg, dat zich buigt over de vraag of de uitkering van EU-geld gekoppeld kan worden aan het niveau van rechtsbescherming in een lidstaat. Cseh, lid van de liberale fractie Renew, heeft er niet alleen een principieel maar ook een persoonlijk belang bij dat de EU deze zaak wint, want in de Hongaarse pers wordt ze steeds vaker zwartgemaakt.

Cseh: “Het rechtsstaatmechanisme bestaat sinds dit jaar. Ik vind het een heel goed principe. Het verbindt Europees geld aan de Europese waarden. Het zorgt dat het belastinggeld van Europeanen gaat naar de ontwikkeling van landen, naar kleine ­bedrijven, lokale gemeenschappen, en dat het niet verdwijnt in de zakken van oligarchen, overheden en vrienden.”

Vandaag vecht Hongarije de rechtsstaatvoorwaarde aan bij het Europese Hof. Wat verwacht u daarvan?

“Volgend jaar zijn er verkiezingen in Hongarije. In mijn ogen is deze rechtszaak niets meer dan een tactiek van de regering-Orbán om de invoering van de voorwaardelijkheid uit te stellen. De Europese Commissie heeft beloofd dat ze met het inhouden van subsidies op de uitkomst zal wachten, maar het Hof is nooit snel. Het kan nog maanden duren voor er een uitspraak komt. Intussen kan het geld uit Brussel blijven komen.”

Zien inwoners van Hongarije de investeringen van de EU in hun land terug?

“In de afgelopen tien jaar heeft Orbán een semi-autocratisch bewind opgebouwd. Het is grotendeels gebouwd op Europese subsidies. Die gebruikt hij om loyaliteit te kopen. Zo werd bijvoorbeeld de voormalige burgemeester van het stadje waar Orbán vandaan komt plotseling de rijkste man van Hongarije en krijgen gemeenten die trouw zijn aan de regering veel meer geld dan gemeenten waar dat niet zo is.”

De Hongaarse Katalin Cseh is in het Europees Parlement lid van de liberale fractie Renew. Beeld Getty Images
De Hongaarse Katalin Cseh is in het Europees Parlement lid van de liberale fractie Renew.Beeld Getty Images

Weten de inwoners van Hongarije wat er speelt?

“Amper. Brussel heeft bijvoorbeeld het corona-herstelgeld nog niet naar Hongarije overgemaakt, omdat er vrees bestaat dat het in de verkeerde zakken belandt. Maar dat is niet het verhaal dat in de media klinkt. In Hongarije zijn inmiddels bijna alleen nog regeringsgezinde media. Die vertellen dat het herstelgeld niet is overgemaakt omdat Brussel Hongarije wil verplichten om op kleuterscholen les te geven over homoseksualiteit en dat het uiteindelijk kan uitmonden in de verplichting om kinderen van geslacht te veranderen. Ik maak geen grapje. De echte reden achter deze rechtszaak is maar bij weinig mensen bekend.”

Het grondwettelijk Hof van Polen bepaalde vorige week dat EU-recht daar niet boven Pools recht gaat. Speelt zoiets ook in Hongarije?

“Ook in Hongarije staat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht onder druk, maar tot nog toe heeft Hongarije nog niet zoiets op touw gezet als Polen afgelopen week. Wel zien we in het Europarlement dat landen die op weg zijn een autocratie te worden, elkaar inspireren. In Hongarije werden maatregelen genomen tegen lhbtq’s nadat zoiets in Polen was gedaan. Daarom is deze rechtszaak ook belangrijk. Als de Europese Unie geen grenzen kan stellen, dan zal het kopiëren toenemen. Alle autocratische regeringen zullen dan weten hoe gemakkelijk het is om Europees geld te gebruiken om je eigen macht te versterken.”

Merkt u persoonlijk veel van de anti-Europahouding van uw land?

“Het was altijd al ernstig, maar de laatste maanden krijg ik echt heel veel modder over me heen. Ik word afgeschilderd als landverrader in de media. Op sociale media krijg ik te horen dat ik zou moeten worden geëxecuteerd of opgehangen. Men zegt dat wij degenen zijn die willen dat kleuters een geslachtsverandering ondergaan, dat we het land willen openen voor een oneindige hoeveelheid migranten. Het is zwaar.”

Meer over