PlusExclusief

Hoge gasprijs dreigt de glasblazers van Venetië te nekken

De extreem hoge gasprijzen zijn desastreus voor de duizend jaar oude glasblaasindustrie waar Venetië beroemd om is. Om de kosten te besparen worden ovens uitgezet. De productie ligt deels stil, terwijl de sector toch al langer onder druk staat.

Pauline Valkenet
Glasblazer in Venetië. zwakkere bedrijven de nekslag kan zijn. ‘Als de gasprijs niet snel omlaag gaat, komt de hele sector in gevaar.’ Beeld Getty Images
Glasblazer in Venetië. zwakkere bedrijven de nekslag kan zijn. ‘Als de gasprijs niet snel omlaag gaat, komt de hele sector in gevaar.’Beeld Getty Images

In de lagune staat op de winterse ochtend een ijzige wind die de Venetianen diep hun dikke sjaals in doet duiken. Maar in de bakstenen glasfabriek van Luciano Gambaro is het warm. De kleine ruimte is gevuld met de hitte van twee gloeiendhete ovens. “Normaal gesproken is het hier nog warmer. Dan staat de derde oven, die grote daar, ook aan,” wijst Gambaro. “Maar omdat de gasprijs door het dak is gegaan, moeten we energie besparen en hebben we die oven uitgezet. Helaas zijn we zo minder productief, terwijl onze bestellingenlijst net zo vol als anders is. De hoge gasprijs is voor ons een enorm probleem.”

Glasfabrikanten als Gambaro, op het Venetiaanse eilandje Murano, zijn grootverbruikers van gas. Want hun ovens moeten alle dagen van de week, dag en nacht, aan staan. Zo blijft hun temperatuur constant tegen de 1100 graden, en dat is nodig om de smeltkroes intact te houden en het exclusieve, handgemaakte glaswerk – waar Murano beroemd om is – te kunnen produceren.

Nu de gasprijs hard is gestegen door onder andere de onzekerheid rondom Russische leveranties en de grote vraag uit China, worden de glasblazerijen keihard geraakt. “In september betaalde ik nog 4000 euro voor 10.000 kubieke meter. In januari zat ik – terwijl ik minder gas verbruik – op 15.000 euro. Het is krankzinnig,” zegt Gambaro. “Hier vlakbij zit de grootste glasblazerij van Murano, Effetre, met veertig man personeel. Diens maandelijkse gasrekening is van 45.000 naar 171.000 euro gegaan.” De ondernemer denkt dat de glasmakers op Murano ongeveer een derde van hun ovens hebben uitgezet.

Kraaltjes en dobbelstenen

Murano is een van de eilanden waaruit de stad Venetië bestaat. In deze tijd van het jaar is het er rustig op straat; er wandelen wat Franse en Duitse toeristen op de smalle kades met de lage panden in tinten rood en geel. Schuiten van de vuilnisdienst en van stomerijen die vuile hotellakens ophalen, varen er door de kanalen. Op Murano moeten toeristen moeite doen om een etalage te vinden die níét met Muranoglas is gevuld: in zowat alle winkels liggen pietepeuterige kraaltjes en doorzichtige dobbelstenen, staan verfijnde vazen en slanke kandelaars naast bekers en schalen, en hangen felgekleurde lampen tussen enorme kroonluchters.

De productie van handgemaakte glazen voorwerpen is sinds 1291 op dit eiland samengeklonterd. Alle glasmakers van Venetië werden toen verplicht om naar Murano te verhuizen omdat hun ovens op de dichter bevolkte eilanden te veel branden veroorzaakten. De glasmakers zijn hun ambacht eeuw na eeuw van vader op zoon blijven doorgeven. Zo erfde Luciano Gambaro (56) de zaak die zijn vader Mario in 1974 oprichtte. In de gang naast zijn kantoortje wijst de energieke Gambaro trots op een foto aan de muur waarop zijn overgrootvader een glasbubbel blaast.

Geen toeristen

Maar echt lekker gaat het met de glasmakers van Murano al decennia niet meer. Jonge Italianen vinden de sector niet aantrekkelijk; ze willen hun dagen niet rondom hete ovens doorbrengen. En de concurrentie van namaak-Muranoglas uit China en Oost-Europa is erg schadelijk. Dat het coronavirus kooplustige toeristen nu al bijna twee jaar goeddeels uit Venetië weghoudt, doet de zaken evenmin goed.

In de jaren zestig en zeventig werkten er op Murano duizenden mensen in honderden glasmakerijen; nu hebben nog maar zestig bedrijfjes – die in totaal 160 miljoen euro omzetten – samen minder dan duizend mensen in dienst. En die krijgen nu de ongekend hoge gasprijs voor hun kiezen. Gianni De Checchi, voorzitter van de Venetiaanse afdeling van ambachtsvereniging Confartigianato, denk dat dit voor zwakkere bedrijven de nekslag kan zijn. “Als de gasprijs niet snel omlaag gaat, komt de hele sector in gevaar,” waarschuwt hij.

Tangen en scharen

Ondertussen kunnen Gambaro en zijn zes werknemers niet anders dan zo goed mogelijk doorwerken. Vandaag produceren ze voor een klant in Japan een partij kleine bakjes en vaasjes met blauw en oranje bloemmotieven. De meester-glasblazer haalt een lange stang met een vuurrode bol gloeiend heet glas uit de oven, terwijl twee collega’s stilzwijgend grote tangen en scharen aanreiken; daarmee trekt en knipt de maestro het vloeibare glas aan zijn draaiende stang snel en vakkundig tot een slank vaasje.

Luciano Gambaro is bezorgd, maar wil niet te gestrest raken. Vorige maand heeft hij de prijzen van zijn luxueuze sierobjecten en gebruiksvoorwerpen, die hij op bestelling voor de interieurlijnen van grote Italiaanse modehuizen maakt, met tien procent verhoogd. “Vooralsnog hebben mijn klanten daar begrip voor. Maar blijft dat zo als ik nog meer moet gaan vragen?”

Dat de regio Veneto de sector in november 3 miljoen euro steun heeft gegeven om gasrekeningen te betalen, heeft de klap gedeeltelijk opgevangen. Gambaro: “Maar dat geld is nu bijna op. Ik weet echt niet waar we het moeten zoeken als de gasprijs zo hoog blijft. Een alternatief voor gas is er niet. Het mag toch niet zo zijn dat deze duizend jaar oude traditie, deze Italiaanse trots, door een gaskwestie ten onder gaat?”

Meer over