Plus

Het succesverhaal van de corona-aanpak in Portugal: ‘Hier denken ze: al helpt het maar een beetje, we doen het’

In Portugal staan mensen weer in de rij voor de nachtclubs. Een jaar geleden vormden ambulances nog lange rijen voor de ziekenhuizen tijdens de zwartste dagen van de coronacrisis.

Marlies van Leeuwen
In Portugal is het mondkapje nooit helemaal weggeweest. 'Mensen vertrouwen erop dat ze beschermen.' Beeld AP
In Portugal is het mondkapje nooit helemaal weggeweest. 'Mensen vertrouwen erop dat ze beschermen.'Beeld AP

Vrijdagavond, een uur of tien. In de straten om Praça Luís de Camões in hartje Lissabon schalt muziek uit cafés en bars. Op het plein staat een lange rij voornamelijk jonge mensen voor een pop-upapotheek waar in rap tempo sneltesten worden uitgevoerd. Wie nog geen booster heeft gehad – 40-minners kunnen sinds twee weken een afspraak maken – heeft een negatieve test nodig om zich in het nachtleven te kunnen storten.

En dan is het vrijuit dansen en sjansen alsof corona niet meer bestaat, zonder een door de overheid opgelegde eindtijd. Alleen is de kans vrij groot dat niet de hele vriendengroep compleet is: er worden dagelijks tussen de 30.000 en 60.000 positieve testen geregistreerd, waardoor inmiddels al zo’n 1,2 miljoen mensen in quarantaine zitten. Dat is bijna 9 procent van de bevolking in Portugal.

Toch is de sfeer uitgelaten. Hoge besmettingscijfers of niet, de situatie staat in schril contrast met een jaar geleden. Het land zat toen stevig op slot, een wandeling maken te ver van huis was al uit den boze. Portugal deed alles om de nietsontziende golf onder controle te krijgen. Deze week in 2021 stierven dagelijks bijna driehonderd mensen aan Covid-19. Met bijna 6500 ziekenhuisbedden bezet – waarvan bijna 800 ic-bedden – konden de ziekenhuizen de toestroom niet meer aan. Duitsland stuurde artsen om te redden wat er te redden viel.

Levensvatbaar

“Ik zie het nog voor me: als ik ’s ochtends naar mijn werk ging in ziekenhuis Santa Maria, het grootste van Lissabon, zag ik een file aan ambulances,” vertelt de Nederlandse immunoloog Marc Veldhoen, professor aan de Universiteit van Lissabon, waar hij onderzoek doet naar afweer door T-cellen. “Mijn klinische collega’s moesten keuzes maken: jij bent levensvatbaar, jij bent te oud of te kwetsbaar. Voor die laatsten konden ze niets meer doen. Die stuurden ze naar huis, om te sterven. Daar hebben die collega’s nog altijd last van.”

Mensen waren de afgelopen tijd ook nerveus met de hoge besmettingscijfers. Tussen kerst en de tweede week van januari ging daarom de nachthoreca weer op slot, die toen pas enkele weken weer open was. Mensen moesten thuiswerken en de bevolking werd op het hart gedrukt om contacten buiten het gezin zo veel mogelijk te beperken.

Intussen loopt de ziekenhuisbezetting al weken op, maar zien artsen nog geen reden om aan de bel te trekken. Sterker nog, ze proberen juist gerust te stellen door uit te leggen dat zo ongeveer de helft van de opgenomen patiënten weliswaar positief is getest, maar niet is opgenomen om covid. Bovendien zijn de ic-cijfers zijn al twee maanden stabiel.

Eigengereide Nederlanders

“Je ziet in de cijfers terug wat het effect is van de enorm hoge vaccinatiegraad – 89,3 procent, inclusief kinderen,” zegt Veldhoen. In Nederland is dat 70,6 procent. “Er zijn 85 procent minder doden dan vorig jaar deze tijd, 80 procent minder ic-opnames en meer dan 60 procent minder ziekenhuisopnames. Al die gevaccineerde mensen die nu zijn geïnfecteerd zijn wel beschermd tegen ernstige ziekte. Dat scheelt enorm.”

Straatbeeld in Lissabon. De algemene vaccinatiegraad in Portugal is met bijna 90 procent bijna 20 procentpunt hoger dan in Nederland. Beeld REUTERS
Straatbeeld in Lissabon. De algemene vaccinatiegraad in Portugal is met bijna 90 procent bijna 20 procentpunt hoger dan in Nederland.Beeld REUTERS

In Portugal is de pandemie over twee weken voorbij, is de voorspelling. Vanaf dan zal corona meer als een griep zijn. Veldhoen kijkt hoofdschuddend naar Nederland, waar de sfeer lang niet zo optimistisch is. “In Portugal denken ze de hele tijd: al helpt het maar een beetje, dan doen we het. Mondkapjes zijn hier nooit helemaal weggeweest, want mensen vertrouwen erop dat ze beschermen.”

“Nederlanders zijn een stuk eigengereider. Dat is prima als je op ontdekkingsreis gaat en een keer naar links gaat in plaats van naar rechts, maar het is onhandig tijdens een pandemie.”

Meer over