PlusAchtergrond

Het negeren van de avondklok is levensgevaarlijk in Kenia

De Keniaanse politie treedt sinds het uitbreken van de coronapandemie hard op tegen de bevolking. Al meerdere mensen zijn door agenten gedood na het overtreden van het uitgaansverbod.

Kleine bedrijfjes verlenen hun diensten in de sloppenwijk Kibera in Nairobi, Kenia. Voor veel mensen is het leven moeilijk tijdens de lockdown nu bedrijven vroeg moeten sluiten en inwoners op tijd naar huis moeten. Beeld Donwilson Odhiambo/Getty Images
Kleine bedrijfjes verlenen hun diensten in de sloppenwijk Kibera in Nairobi, Kenia. Voor veel mensen is het leven moeilijk tijdens de lockdown nu bedrijven vroeg moeten sluiten en inwoners op tijd naar huis moeten.Beeld Donwilson Odhiambo/Getty Images

Het is levensgevaarlijk om tussen tien uur ’s avonds en vier uur ’s morgens op straat te zijn in Kenia. Tijdens die uren geldt een uitgaansverbod om de verspreiding van Covid-19 tegen te gaan. Het zijn evenwel niet criminelen die gevreesd moeten worden, maar de politie. Die gebruikt sinds het begin van de pandemie excessief geweld om het uitgaansverbod te handhaven.

Alleen al deze maand zijn drie mensen waarschijnlijk door agenten gedood omdat ze het verbod overtraden – een overtreding waar omgerekend 100 euro boete of drie maanden celstraf voor staat. Zo probeerde de 38-jarige John Kiiru in Kayole, een lage-inkomenswijk in de hoofdstad Nairobi, uit handen van patrouillerende agenten te blijven toen hij ‘s avonds na tienen nog buiten was.

Volgens ooggetuigen zette de politie de achtervolging in. Enkele uren later werd zijn levenloze lichaam op straat gevonden. Bewoners van de wijk wezen direct met de beschuldigende vinger naar de agenten, die echter volhouden dat een bende Kiiru heeft vermoord.

Een week eerder werden twee broers, Benson Niru Ndwiga (22) en Emmanuel Marura Ndwiga (19), in een mortuarium gevonden, drie dagen nadat ze waren gearresteerd omdat ze nog te laat op straat waren. De studenten bouwkunde en rechten zouden volgens de politie uit een rijdende auto zijn gesprongen. Kenianen twijfelen aan de uitleg van de politie. Er is een onderzoek gestart, terwijl de agenten op non-actief zijn gezet. Politiemensen worden zelden gestraft als ze buiten hun boekje gaan.

Zakje met substantie

Een medestudent van het tweetal vertelde anoniem aan een radiostation hoe hij ook een keer was gesnapt. “De agent zei dat hij ons niet zou bekeuren voor het overtreden van avondklok maar voor drugsbezit. Hij toonde een klein zakje met een of andere substantie. Nou, dan wil je wel smeergeld betalen.”

Keniaanse en internationale mensenrechtenorganisaties beschuldigen de Keniaanse politie ervan vorig jaar zeker twintig mensen te hebben gedood die het uitgaansverbod overtraden, en gebruik te maken van ongeremde agressie tegenover overtreders.

Het jongste slachtoffer was een 13-jarige jongen die vanaf het balkon toekeek hoe de politie de avondklok afdwong. Een agent schoot de jongen dood.

In de havenstad Mombasa werden vorig jaar honderden mensen met stokken afgeranseld door de politie. Door een vertraging bij de veerdienst, waarvan dagelijks duizenden gebruik maken, ontstond een lange rij wachtenden op de twee kaden. Twee uur voor de avondklok inging, begon de politie op de menigte in te slaan.

President Uhuru Kenyatta voelde zich gedwongen zijn verontschuldigingen aan te bieden na kritiek van verschillende groeperingen. Hij gaf de politie echter niet de opdracht een einde te maken aan de misstanden.

Een vrouw loopt langs een groep mannen in de sloppenwijk Kibera in Nairobi. Voor veel mensen is het leven moeilijk tijdens de lockdown nu bedrijven vroeg moeten sluiten en inwoners op tijd naar huis moeten. Beeld Getty Images
Een vrouw loopt langs een groep mannen in de sloppenwijk Kibera in Nairobi. Voor veel mensen is het leven moeilijk tijdens de lockdown nu bedrijven vroeg moeten sluiten en inwoners op tijd naar huis moeten.Beeld Getty Images

Uiterst slechte reputatie

Otsieno Namwaya, van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch: “Politiegeweld is niet alleen onwettig; het is ook contraproductief in de strijd tegen de verspreiding van het virus.”

Kenianen zijn niet verbaasd over het gedrag van de politie, die een uiterst slechte reputatie heeft en al jaren de lijst aanvoert van de meest corrupte instanties in het land. Voor de pandemie maakten agenten zich al schuldig aan executies, en menig onschuldig burger is geveld door politiekogels.

Sinds Covid-19 klagen Kenianen ook dat agenten woonhuizen binnendringen en geld of voedsel eisen onder bedreiging van wapens.

“De pandemie creëert perfecte omstandigheden voor willekeurig, massaal geweld door de politie”, zegt Demas Kirpono van mensenrechtenorganisatie Amnesty International in Kenia. “Er heerst een cultuur van straffeloosheid onder politiemensen die zich schuldig maken aan systematische corruptie. Er bestaat een gebrek aan verantwoordingsplicht en een beperkte capaciteit van toezicht om gerechtigheid te garanderen.”

Lockdown als vrijbrief

Kenia is niet het enige land waar de lockdown door de politie als een soort vrijbrief wordt gezien voor geweld tegen burgers. Van Zuid-Afrika en Oeganda tot Nigeria treedt de politie met veel geweld op tegen overtreders van de avondklok. En ook buiten Afrika maakt de politie zich daar schuldig aan.

De meeste landen in de wereld hebben strikte maatregelen getroffen om de verspreiding van Covid-19 tegen te gaan. Volgens de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, Michelle Bachelet, maken met name vijftien landen zich schuldig aan buitensporige toepassing van maatregelen. Dat zijn: Nigeria, Kenia, Zuid-Afrika, de Filipijnen, Sri Lanka, El Salvador, de Dominicaanse Republiek, Peru, Honduras, Jordanië, Marokko, Cambodja, Oezbekistan, Iran en Hongarije.

In sommige van die landen zijn tienduizenden overtreders van de avondklok gearresteerd en vastgehouden. Of ze kregen een verplichte quarantaine in een overheidsinstelling opgelegd waarvoor betaald moest worden. De Filipijnen staan boven aan de lijst met 120.000 arrestaties in een maand.

Meer over