PlusAchtergrond

Het gevecht om de Donbas wordt nog bloediger, met de dreiging van totale vernietiging

Nu de Russische strijdkrachten zich hebben teruggetrokken uit het gebied rond Kiev, zetten ze alles op alles om de Donbas in handen te krijgen. Militaire experts vrezen een nog bloediger strijd. Rusland is berucht om zijn nietsontziende tactiek.

Raymond Boere
Deze niet geëxplodeerde raket met vermoedelijk clustermunitie heeft in de Oekraïense stad Lysychansk, regio Loehansk, relatief weinig schade aangericht. Beeld Anatolii STEPANOV/AFP
Deze niet geëxplodeerde raket met vermoedelijk clustermunitie heeft in de Oekraïense stad Lysychansk, regio Loehansk, relatief weinig schade aangericht.Beeld Anatolii STEPANOV/AFP

De Oekraïense president Volodimir Zelenski klonk afgelopen weekend strijdbaar toen hij waarschuwde voor het naderende Russische offensief in het oosten van zijn land. “Ze kunnen meer raketten inzetten, zelfs meer bommen, maar wij zijn er klaar voor. En we zullen reageren.”

De Russen maakten afgelopen weekend bekend in te zetten op de ‘totale bevrijding van Donbas’, het oostelijke deel van Oekraïne met daarin de separatistische ‘volksrepublieken’ Loehansk en Donetsk. Om al die Russische troepen samen te brengen in Oost-Oekraïne is op dit moment een enorme logistieke operatie gaande, zeggen oud-Commandant der Strijdkrachten Dick Berlijn en oud-landmachtgeneraal Mart de Kruif. Afgelopen weekend kwamen beelden naar buiten van kilometerslange colonnes met militaire voertuigen.

De oorlog die de Russische strijdkrachten de afgelopen weken voerden op meerdere fronten had een hoge prijs. Volgens De Kruif zijn er maar liefst 40 van de 120 strijdgroepen zo hard geraakt in de strijd, dat ze niet meer volledig inzetbaar zijn. In die eenheden zijn zoveel militairen gewond geraakt of gesneuveld en hebben ze zoveel materieel verloren dat ze moeten worden samengevoegd met andere eenheden. De Russische generaals proberen nu overal nieuwe militairen vandaan te halen, zelfs uit de Oeral in het oosten van Rusland worden ze gerekruteerd om de strijd te kunnen voortzetten.

Schade en schande

Dat Rusland nu het zwaartepunt van de strijd verplaatst naar de oostelijke regio, laat volgens de oud-generaal zien dat de Russen hebben geleerd van hun ervaringen in deze eerste zeven weken sinds de invasie. De Kruif verbaasde zich net als veel collega’s over de strijd op zoveel fronten. Planmatig klopte dat volgens hem niet. “Als je overal een zwaartepunt wil hebben, heb je het nergens. De Russen zijn door schade en schande wijs geworden en laten Kiev nu met rust. Die stad levert ze het minste op. Als ze de stad Marioepol in het zuiden weten te veroveren en ze de Donbasregio in handen krijgen hebben ze een verbinding over land naar de eerder ingenomen Krim.”

Een Russische colonne in het zuiden van Oekraïne, gefotografeerd door een satelliet. Beeld Maxar/EPA
Een Russische colonne in het zuiden van Oekraïne, gefotografeerd door een satelliet.Beeld Maxar/EPA

Maar de Oekraïners geven dat gebied niet zomaar op. De Kruif verwacht dat de Russen zoveel mogelijk terrein zullen proberen te winnen en Oekraïners zullen willen omsingelen. De Oekraïners op hun beurt zullen zoveel mogelijk dorpen en steden proberen te behouden en van daaruit tegenaanvallen plannen. “Je kan het zo zien dat de Russen vechten als een honkbalknuppel en de Oekraïners als een zakmes. Met die honkbalknuppel kun je een paar keer zwaaien en zo de genadeklap proberen uit te delen, maar met dat zakmes kun je overal snel blijven steken om de tegenstander te verzwakken.”

Totale vernietiging

Oud-commandant Dick Berlijn verwacht de komende weken een zware strijd in het oosten van Oekraïne. Hij denkt dat Poetin geen verlies zal accepteren en vreest dat hij doorgaat op een verwoestende manier die hij al heeft laten zien in eerdere conflicten in Georgië en Tsjetsjenië en Syrië. “Dat betekent dat hij gaat voor de totale vernietiging van gebieden en steden. Zonder rekening te houden met de bevolking. Zonder zich iets te aan te trekken van het oorlogsrecht. Ik vrees dat er nog grootschaliger clustermunitie ingezet gaat worden. Fosforbommen zouden al zijn ingezet. Het is een verboden wapen dat we al lang niet meer hebben gezien, maar ik zou het niet vreemd vinden als dat nu weer gebeurt.”

De Oekraïners kunnen stand houden en terugvechten, mits ze over de juiste wapens beschikken tegen de de artillerie waarmee ze worden bestookt vanaf land en vanaf schepen. “Met de huidige antitankwapens van het Oekraïense leger doe je daar niet zoveel tegen. Ze hebben tanks nodig en drones die raketten kunnen afvuren,” zegt Berlijn.

Er wordt veel gespeculeerd of in deze fase van de strijd het einde nadert. Rusland zou volgens sommige analisten voor 9 mei de victorie willen claimen, een belangrijke dag voor de Russen waarin ze de overwinning vieren op nazi-Duitsland in de Tweede Wereldoorlog. Dick Berlijn gelooft niet dat dit de eindfase is. “Rusland ontkent het bestaan van Oekraïne, vindt dat de bevolking heropgevoed moet worden. Zolang Poetin aan de macht is, valt er met die opvatting in mijn ogen moeilijk te praten over vrede.”

Meer over