Plus

Het Cubaanse regime maakt korte metten met demonstranten: ‘Als we doorgaan met protesteren, worden we zelf gearresteerd’

In Cuba begint de massaberechting van tieners en twintigers die in juli demonstreerden voor meer democratie. Velen van hen hangen draconische celstraffen boven het hoofd. Ook minderjarigen verdwijnen mogelijk jaren achter de tralies.

Edwin Koopman
Een demonstrant wordt op 11 juli van vorig jaar in de Cubaanse hoofdstad Havana door een agent in burger en een geüniformeerde politieagent in een politieauto gewerkt tijdens ongewoon grootschalige demonstraties tegen het bewind van de Cubaanse president Miguel Diaz-Canel. Beeld AFP
Een demonstrant wordt op 11 juli van vorig jaar in de Cubaanse hoofdstad Havana door een agent in burger en een geüniformeerde politieagent in een politieauto gewerkt tijdens ongewoon grootschalige demonstraties tegen het bewind van de Cubaanse president Miguel Diaz-Canel.Beeld AFP

“Eerst werd ze aangevallen door aanhangers van de regering. Toen kwam de politie,” vertelt Kenya González via de telefoon. Haar zus Lázara demonstreerde afgelopen zomer in Cuba voor vrijheid. Omstanders filmden hoe een agent haar op de grond smeet en haar keel dichtkneep. “Ze kon vijf dagen niet drinken.”

De 28-jarige Lázara is een van de duizenden vooral jongere Cubanendie op 11 juli spontaan de straat op gingen om te demonstreren tegen de regering van Miguel Díaz-Canel. Wat begon als een lokaal opstootje tegen stroomuitval en een roep om meer coronavaccins groeide uit tot een landelijke en voor Cuba ongekend grote demonstratie voor meer vrijheid.

De dagen erna pakte de politie op basis van camerabeelden en video’s op sociale media duizenden mensen op. En nu, een half jaar later, zijn de rechtszaken begonnen tegen honderden demonstranten die soms met twintig of meer tegelijk voor de rechter komen. De aanklacht is geweldpleging, vernieling, sabotage of opruiing . Die laatste is de meest gevreesde omdat daar dertig jaar celstraf op staat. Wie jonger is dan zestien krijgt speciale gedragscorrectie.

Stenen gegooid

Een van de verdachten van opruiing is Yosvany García uit de oostelijke stad Holguín. Hij zit nu een half jaar in voorarrest en is al weken in hongerstaking. “Ze hadden geen bewijs, geen getuigen, niks,” zegt zijn vrouw Maylín Sánchez telefonisch. “Hij demonstreerde voor verandering en vrijheid.” Hij heeft stenen gegooid, erkent ze, maar daarop staat zelfs in Cuba geen dertig jaar.

Op een arrestantenlijst die circuleert onder activisten staan ook ruim vijftig minderjarigen. Vijftien van hen wachten hun vonnis af in de cel. Tientallen minderjarigen hangt vele jaren gevangenisstraf boven het hoofd, zoals de zeventienjarige Samuel Torres uit Holguín. “Zijn ouders zijn overleden, hij woont alleen met zijn veertienjarige zusje,” zegt een bekende van hem via WhatsApp, die vorige week een video van Torres op Twitter zette. Te zien is een verlegen, mager jochie dat vertelt hoe de politie hem op 11 juli in een wurggreep nam en arresteerde. De aanklager eist achttien jaar cel.

Het Cubaanse Openbaar Ministerie hult zich meestal in stilzwijgen, maar kwam vorige week opmerkelijk genoeg met een verklaring tegen de ‘manipulaties en meningen die pretenderen Cuba te beschuldigen van schendingen van mensenrechten’. Justitie noemt 117 zaken tegen 790 verdachten en bevestigt veel cijfers van de activisten. ‘Het recht op verdediging is gegarandeerd, de advocaten hebben bewijsmateriaal aangeleverd en hadden toegang tot de actes’, meldt het document. En: ‘De strafeisen door het OM zijn conform de ernst van de feiten, de mate van deelname en de schade die is toegebracht aan de samenleving’.

Politie met stangen en honkbalknuppels

Er waren op 11 juli plunderingen, vernielingen en er gingen auto’s op de kop. “Maar het geweld kwam eerst van politie in burger, met stangen en honkbalknuppels. Er is een manifestant doodgeschoten,” zegt Javier Larondo van de Spaanse organisatie Cuban Prisoners Defenders. “Als demonstranten geweld pleegden dan was het uit zelfverdediging.”

Volgens jurist Eloy Viera van digitaal nieuwsplatform El Toque is van een eerlijke rechtsgang geen sprake. “Rechters laten zich bij het nemen van beslissingen beïnvloeden door de politiek en er is een probleem met het recht op verdediging. Sommige verdachten zijn wel drie maanden op onbekende plekken vastgehouden, zonder een advocaat te zien,” vertelt Viera. “Verdachten mogen getuigen oproepen maar die durven niet, omdat die daarmee bekennen dat ze zelf ook bij de demonstratie waren.”

Eenmaal in de rechtszaal mogen verdachten hun advocaat en één familielid meenemen. Journalisten zijn niet welkom. “Officieel wegens corona,” zegt Viera, “maar de echte reden is politiek; ze willen niet dat er iets naar buiten komt.”

Familie bedreigd

Familieleden zijn de enige getuigen. De meest onverschrokken onder hen zijn te zien op Facebook en Twitter; wanhopige moeders en echtgenoten die smeken om gerechtigheid en aandacht. Wie te hard roept, krijgt zelf problemen.

“Wij mochten aan het eind de rechtszaal niet meer in,” vertelt Roxana García via WhatsApp vanuit de provinciestad Santa Clara. Haar broer Andy (24) zit ook al zes maanden vast en hoorde in januari zeven jaar tegen zich eisen voor ‘het verstoren van de openbare orde en het plegen van aanslagen’.

Nadat Roxana alles op Facebook had gezet, werden ze tegengehouden bij de rechtbank. “Ze pakten onze telefoons af, we kregen allemaal een boete van 3000 peso’s (een maandsalaris, red.) en ze dreigden: als we doorgaan met protesteren, zullen we zelf worden gearresteerd.”

Van een groot aantal verdachten wordt de uitspraak verwacht op 11 februari.

Meer over