PlusAchtergrond

Herziening kieswet VS afgeschoten: misschien wel de pijnlijkste nederlaag voor Biden tot nu toe

Joe Biden gaf woensdagavond een speech in het Witte Huis. Donderdag is hij precies een jaar president. Beeld Getty Images
Joe Biden gaf woensdagavond een speech in het Witte Huis. Donderdag is hij precies een jaar president.Beeld Getty Images

De door de Democraten beoogde herziening van het kiesstelsel strandde woensdagnacht in de Senaat. Het werd bij voorbaat omschreven als een kansloze exercitie – en dat bleek het ook te zijn. Toch bleven de Democraten het proberen. De reden is simpel: er zat weinig anders op.

Sam de Graaff

“Daarom vraag ik: hoe willen jullie de geschiedenis ingaan? Staan jullie aan de kant van Dr. King of George Wallace? Dit is het moment waarop we onze verkiezingen – onze democratie – moeten verdedigen.”

Voor de goede orde: Dr. King is Martin Luther King, George Wallace is oud-gouverneur van Alabama en (lange tijd) hartstochtelijk pleitbezorger van segregatie.

Joe Biden deed vorige week een beroep op het geweten van zijn tegenstanders: stem je tegen mijn kieswet, dan sta je aan de verkeerde kant van de geschiedenis. Aan de kant van racisten.

Dat is nogal een claim – dat wist Biden ook. Hij zette de boel op scherp. Mitch McConnell, de Republikeinse leider in de Senaat, hapte. Hij noemde de toespraak ‘demagogisch’ en ‘onpresidentieel’. McConnell, die in een niet zo ver verleden nog prima kon samenwerken met (de senator) Biden, heeft ‘het uitgemaakt’ met de president, concludeerde CNN. Een toekomstige samenwerking lijkt uitgesloten.

Gesjoemel

Nou wil die samenwerking toch al niet vlotten, maar toch: uit Bidens toon blijkt hoe belangrijk hij de hervorming van het kiesstelsel vindt. Democraten maken zich grote zorgen over wetswijzigingen die in negentien Republikeinse staten zijn aangenomen. Wetten die het met name voor zwarte kiezers moeilijker maken om hun stem uit te brengen.

Aan dat soort wetswijzigingen – maar ook aan andere vormen van gesjoemel rond de stembusgang – hopen Democraten een einde te maken. Of beter: hoopten. De kans dat de kieswet er de komende tijd nog komt, is nihil. Vooral omdat Biden in dezelfde nacht nóg een nederlaag leed. Ook een gehoopte herziening van de filibuster kwam er namelijk niet door.

De filibuster. Samengevat: een ellenlang betoog van een senator – het record staat op naam van Strom Thurmond, die het in 1957 ruim een dag volhield – waar alleen een meerderheid van 60 van de 100 senatoren een eind aan kan maken. Een machtig middel bij een verdeelde Senaat, dat senatoren te pas en te onpas dreigen in te zetten. Vaak is die dreiging alleen al genoeg.

Kansloze positie

De regels rond de filibuster kunnen de Democraten in principe aanpassen: daarvoor is slechts een ‘normale’ meerderheid van 50 senatoren nodig. Precies dat aantal hebben de Democraten, maar ze stuitten op weerstand vanuit hun eigen gelederen. Senatoren Kyrsten Sinema (Arizona) en Joe Manchin (West Virgina) stemden tegen. Volgens hen polariseert het afschaffen van de filibuster de Amerikaanse politiek alleen maar meer.

Waar de kieswet vooral ideologisch cruciaal is voor de Democraten, was de aanpassing van de filibuster ook praktisch. Klimaat, ongelijkheid, migratie – mét filibuster blijven de Democraten bij de doorvoering van hun plannen afhankelijk van de Republikeinen. Een kansloze positie.

Dat er toch werd gestemd, ook al stond de uitslag al vast, lijkt dan ook vooral een boodschap aan de kiezer: kijk, we proberen het wel, aan ons ligt het niet. Met tussentijdse verkiezingen in november aanstaande, zullen de Democraten wel moeten – zeker gezien de slechte peilingen. Het is de vraag of het genoeg is om de Amerikanen te overtuigen.

Biden voorziet Russische inval

Joe Biden is donderdag precies een jaar president. Ter ere van dat jubileum – dat wordt overschaduwd door een matige tussenbalans – gaf hij een dag eerder een toespraak in het Witte Huis. Biden had het over de pandemie en de torenhoge inflatie, maar ging ook in op de gespannen situatie aan de Oekraïense grens.

“Ik denk dat hij zal binnenvallen,” zei Biden over zijn Russische ambtgenoot Poetin. Een opmerkelijke uitspraak, waarmee hij zich een stuk stelliger toonde dan menig politiek en militair duider. Ook liet hij weten dat de Amerikaanse reactie zou afhangen van de grootte van de Russische inval.

Republikeinen reageerden onaangenaam verrast, om nog maar te zwijgen over de Oekraïeners. Was dit geen vrijbrief voor een invasie? Het Witte Huis kwam snel met een toelichting: steken Russische militairen de grens over, dan volgt een snelle, sterke Amerikaanse reactie.

Meer over