PlusExclusief

Geroofde Inuitkinderen eisen Deense compensatie

Zes Inuit die zeventig jaar geleden bij wijze van sociaal experiment van hun ouders zijn gescheiden, willen een tegemoetkoming van de Deense regering.

Hanna Hodgetts
Het doel van het sociale experiment was een elite te creëren, die de banden tussen Groenland en Denemarken zou verbeteren. De kinderen op de foto zijn niet de mensen die nu compensatie hebben geëist.  Beeld Getty
Het doel van het sociale experiment was een elite te creëren, die de banden tussen Groenland en Denemarken zou verbeteren. De kinderen op de foto zijn niet de mensen die nu compensatie hebben geëist.Beeld Getty

De zes zijn in 1951 als kind weggehaald uit de destijds Deense kolonie Groenland en naar Denemarken gebracht. Doel was om ze daar op te voeden tot Deense ‘modelburgers’.

In een brief aan de Deense premier eisen ze een compensatie van 250.000 kronen (33.600 euro) per persoon. “Ze zijn hun familie kwijtgeraakt, hun taal en hun cultuur,” zei hun advocaat Mads Pramming in de Deense krant Politiken. “Het is een schending van hun recht op een privéleven en een gezinsleven.”

Pramming geeft de Deense premier twee weken om te reageren. Komt er geen reactie, dan spant hij een rechtszaak aan.

De Deense autoriteiten verstuurden begin jaren vijftig telegrammen aan priesters en leraren op Groenland met de vraag geschikte kinderen uit te zoeken tussen de zes en de tien jaar. Nadat hun families waren overtuigd van het nut om ze af te staan, werden de kinderen naar Denemarken verscheept. Daar stonden pleeggezinnen klaar, die de Inuitkinderen zouden opvoeden als ‘kleine Denen’.

Elitekinderen

Het doel van het sociale experiment was een elite te creëren, die de banden tussen Groenland en Denemarken zou verbeteren. De kinderen zouden met een goede Deense opleiding worden teruggestuurd naar Groenland, zodat ze konden bijdragen aan de ontwikkeling van het eiland. Het project was zo belangrijk, dat de Deense koningin bij de kinderen op bezoek kwam tijdens hun verblijf in Denemarken.

Zowel het Deense Rode Kruis als de Deense tak van Save the Children waren erbij betrokken en hebben er hun excuses voor aangeboden. Mimi Jakobsen, voormalig directeur van Save the Children, zei in een gesprek met BBC in 2015: “Het is een duidelijke schending van de rechten van het kind, er is bijna geen regel die hier niet overtreden is. Er was geen aandacht voor het welzijn van de kinderen. Het was goed bedoeld, maar het liep helemaal uit de hand.”

Zelfbestuur

Toen het project werd opgezet was Groenland nog een kolonie van Denemarken. In 1953 veranderde dit en in 1979 kreeg het eiland zelfbestuur binnen het Deense koninkrijk.

De afgelopen jaren is er erkenning gekomen dat de Inuitkinderen toentertijd niet goed zijn behandeld. Op 10 december vorig jaar verontschuldigde de Deense premier Mette Frederiksen zich voor het onrecht dat ze is aangedaan. “We kunnen niet veranderen wat er is gebeurd, maar we kunnen onze verantwoordelijkheid nemen en onze excuses aanbieden aan degenen voor wie wij hadden moeten zorgen.”

De Deense minister van Sociale Zaken, Astrid Krag, zei in Politiken dat verontschuldigingen ‘van cruciaal belang’ zijn en dat het ‘belangrijk was dat we leren van onze fouten uit het verleden, zodat de geschiedenis zich niet herhaalt’.

Meer over