PlusNieuws

Fransen gaan de straat op tegen gynaecologisch geweld: ‘Per maand zo’n 200 klachten’

In Frankrijk wordt zaterdag gedemonstreerd tegen seksueel geweld door gynaecologen. Het begon allemaal met een reeks klachten over de prominente gynaecoloog Emile D. uit Parijs.

Frank Renout
null Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett
Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett

De gynaecoloog is officieel beschuldigd van verkrachting. De man zou zich hebben vergrepen aan een patiënt van 15 jaar oud, tijdens een consult in het ziekenhuis waar hij werkt, Hôpital Tenon.

“Wij hebben over deze man 150 klachten binnengekregen,” vertelt Sonia Bisch van het collectief ‘Stop geweld van Gynaecologen en Verloskundigen’. “De eerste klachten dateren uit 2014. Stagiaires van de arts trokken aan de bel bij het ziekenhuis over misstanden. Er gebeurde niets. Toen zijn ze naar ons gekomen. Wij hebben het in de openbaarheid gebracht en daarna ging het balletje pas rollen.”

Patiënten kwamen massaal met verhalen over ‘vernederend en wreed gedrag’ en ook over ‘verkrachting’ door de betreffende arts, Emile D.

null Beeld SOPA Images/LightRocket via Getty
Beeld SOPA Images/LightRocket via Getty

Aangiften

In de Franse pers deden sommige slachtoffers anoniem hun verhaal. De gynaecoloog zou manueel en met medische hulpmiddelen zowel vaginaal als rectaal onderzoek hebben gedaan, zonder toestemming te vragen en op hardhandige en pijnlijke wijze. ‘Ik huilde, ik stond op het punt flauw te vallen’, zei één vrouw. ‘Ik werd behandeld als een stuk vlees’, zei een ander.

Tot nu toe deden zes vrouwen aangifte tegen Emile D. Maar dat worden er – mede door de media-aandacht – waarschijnlijk meer. “Gemiddeld melden zich twee vrouwen per dag bij me die ook aangifte willen doen,” zei advocate My-Kim Yang-Paya vorige week in dagblad Le Figaro.

Justitie besloot na de eerste aanklachten om een officieel onderzoek te openen wegens ‘verkrachting van een minderjarige’. Later werd daar ‘verkrachting in groepsverband’ aan toegevoegd omdat er zeker één ander persoon bij aanwezig was toen het gebeurde. “Dat is dus zeven jaar na de eerste klachten,” zegt Bisch. “En al die jaren werd niets gedaan. In de medische wereld heerst een omerta.”

null Beeld Corbis via Getty Images
Beeld Corbis via Getty Images

Emile D. spreekt de aantijgingen tegen. De pers wil hij niet te woord staan. “Hij zal justitie desgevraagd tekst en uitleg geven,” liet zijn advocaat in een verklaring weten. Sonia Bisch: “Ondanks het justitieonderzoek mag deze gynaecoloog gewoon doorgaan met zijn werk. Hij ontvangt nog steeds patiënten en hij doet nog steeds operaties.” De gemeenteraad van Parijs vroeg Hôpital Tenon om Emil D. te schorsen. Tevergeefs.

Wijdverbreid probleem

De zaak heeft tot grote ophef geleid. In Frankrijk is een beerput opengegaan van getuigenissen uit het hele land over ‘gynaecologisch geweld’. Dat gaat van seksistische opmerkingen, via hardhandig optreden bij lichamelijk onderzoek, tot penetratie van het lichaam zonder toestemming (wat in de Franse wet ‘verkrachting’ is).

In 2015 bleek dat de Franse justitie al een onderzoek was gestart naar een gynaecoloog ten noorden van Parijs. Tegen hem zijn meer dan honderd aanklachten ingediend. Tot vervolging is het nog niet gekomen.

In 2018 deed een adviesraad van de regering onderzoek naar de problematiek. De verhalen die opdoken bleken zo omvangrijk, dat volgens de raad sprake was van een wijdverbreid probleem. “Dit gaat niet meer om een paar individuele gevallen. De regering moet zich daar bewust van zijn en met een ambitieuze aanpak komen.”

Sonia Bisch beaamt dat. “Bij ons komen gemiddeld zo’n tweehonderd meldingen per maand binnen van vrouwen over allerlei vormen van gynaecologisch geweld.” Ze werd met andere organisaties in 2020 één keer uitgenodigd door de regering om te praten over de problematiek. “Daarna is er niets meer gebeurd.”

null Beeld NurPhoto via Getty Images
Beeld NurPhoto via Getty Images

‘Handvest’

De beroepsgroep zelf kwam wel in actie. Geschrokken door alle ophef rond Emile D., publiceerde het Landelijk College van Gynaecologen en Verloskundigen een ‘handvest’ voor arts en patiënt. Daarin staan twaalf regels en principes. Het College schrijft onder meer: “Lichamelijk onderzoek is geen standaardprocedure. Het wordt altijd voorafgegaan door een gesprek met uitleg. En de patiënt moet er vooraf altijd mondeling toestemming voor geven.”

Een handvest is een goede eerste stap, maar niet genoeg, zeggen critici. “In de Franse wet staat nu nog helemaal niets over gynaecologisch geweld,” zegt Bisch. Een agent die hoort over een speculum of een uitstrijkje, weet vaak niet waar dat over gaat. “Aanklachten bij de politie worden vaak geseponeerd. Slachtoffers hebben daardoor het gevoel met lege handen te staan en artsen kunnen straffeloos hun gang gaan.”

Meer over