PlusExclusief

Frankrijk lijkt strijd tegen jihadisme in Mali te staken: ‘Geen goede voorwaarden meer’

Alle voortekenen wijzen erop dat Frankrijk zijn troepen uit Mali terugtrekt en dat westerse partners zullen volgen. Dat betekent niet dat Mali er alleen voor zal komen te staan: de junta knoopt nieuwe relaties aan met Rusland, Turkije en Iran.

Erik van Zwam
Franse soldaten patrouilleren in de straten van de Malinese stad Gao. Beeld AFP
Franse soldaten patrouilleren in de straten van de Malinese stad Gao.Beeld AFP

“Goede voorwaarden om de islamitische terroristen vanuit Mali te bestrijden zijn er niet meer,” zei de minister van Buitenlandse Zaken van Frankrijk Jean-Yves Le Drian dinsdag tegen persbureau Reuters. Frankrijk was sinds 2013 met militaire missies in Mali aanwezig.

President Emmanuel Macron gaf Le Drian opdracht de huidige 5100 militairen die in Mali vechten elders in de regio te stationeren om te voorkomen dat IS en Al-Qaida nog verder oprukken naar het zuiden en westen van Afrika. Vermoedelijk wordt het Franse vertrek deze week bekendgemaakt.

Enerzijds komen daar landen voor in aanmerking waar Frankrijk militair mee samenwerkt in de Westelijke Sahel, zoals Mali’s buurlanden Mauritanië en Niger. In de grensstreek van het laatste land opereren Fransen troepen al jaren tegen terroristische jihadistische groepen. Daarnaast worden West-Afrikaanse staten als Ghana, Benin, Togo en Ivoorkust genoemd. In dit rijtje past ook Senegal, dat eveneens aan de Golf van Guinee ligt.

In toenemende mate rukken jihadistische strijdgroepen op naar de kuststaten, die een paar jaar geleden nooit last hadden van deze terreurorganisaties. In de nieuwe Franse strategie wordt hier een nieuwe verdedigingslinie tegen de aanvallen van jihadisten aangelegd.

Frankrijk is niet erg populair

Toch worden de Fransen niet met open armen ontvangen in die landen, vermoedt Niagalé Bagayoko, voorzitter van de denktank Africa Security Sector Netwerk. “In de hoofdsteden van die landen is Frankrijk niet erg populair,” zegt de geboren Malinese.

Volgens Bagayoko is de teleurstelling groot over het Franse optreden in de Westelijke Sahellanden. Zij ziet de gewijzigde strategie meer als een operatie die het Franse gezicht moet redden in Afrika, en niet als een nieuwe aanpak in de strijd tegen de jihad.

Reden voor het Franse vertrek is ongenoegen over de twee opeenvolgende staatsgrepen in Mali de afgelopen anderhalf jaar. De junta onder leiding van interim-president kolonel Assimi Goita kwam haar belofte niet na om deze maand verkiezingen te houden. De terugkeer naar democratie blijft naar verwachting voor lange tijd ongewis.

Russische Wagner Groep

Ook nodigde de Malinese interim-regering de Russische Wagner Groep uit om met huurlingen de strijd aan te gaan tegen de lokale Al-Qaida- en IS-groepen, die steeds meer terrein winnen in het noorden en midden van het land. De Fransen weigeren zij aan zij te vechten met huurlingen die in andere landen in Afrika worden verdacht van ernstige mensenrechtenschendingen.

Andere Europese landen, die onder leiding van Frankrijk een bijdrage leveren aan de operatie Tabuka in Mali, zullen naar het zich laat aanzien ook vertrekken. Nederland, dat in november 2021 met een kleine missie terugkeerde naar Mali, liet eerder weten ‘zeer bezorgd’ te zijn over de ontwikkelingen in Mali. Een woordvoerder van Buitenlandse Zaken gaf aan dat de voortzetting van de missie deels afhangt van wat de Fransen doen. Tussen 2014 en 2019 was Nederland ook aanwezig in Mali.

Niet geïsoleerd

Mali wordt door het Westen aan zijn lot overgelaten zolang de junta aan de macht is. Maar het land daardoor niet geïsoleerd, zegt Bagayoko over de telefoon. Want de junta knoopt nieuwe relaties aan met Rusland, Turkije en Iran. Het regime verstevigt bovendien de banden met Algerije en Mauritanië.

Het is momenteel een komen en gaan in de hoofdstad Bamako, waar nieuwe vrienden op de stoep staan. Toch vreest Bagayoko dat ook de Russische troepenmacht geen verschil zal maken. Als 5100 Franse militairen het niet konden, dan geeft ze duizend Russische militairen ook weinig kans.

Intussen gaat de strijd tussen de diverse terreurgroepen onderling en met het Malinese leger in alle hevigheid door.

Meer over