Nieuws

FNV en supermarkten willen gerichte aanpak van misstanden in Italiaanse tomatenteelt

Hoe pak je de treurigmakende industrie achter de tomatenteelt in Italië aan? Om de belabberde arbeidsomstandigheden van de (vaak illegale) tomatenplukkers te verbeteren, slaan Nederlandse supermarkten en vakbond FNV de handen ineen.

Het Parool
Met name achter de blikjes tomaten die we in de supermarkt kopen schuilt veel leed. Beeld ANP/EPA
Met name achter de blikjes tomaten die we in de supermarkt kopen schuilt veel leed.Beeld ANP/EPA

Minimaal twaalf uur werken zonder pauze, zwaar onderbetaald, slapen in krotten. Het bureau dat namens de supermarkten (vertegenwoordigd door brancheorganisatie CBL) en FNV afgelopen jaar onderzoek deed naar misstanden in de productieketen van de Italiaanse tomatenteelt, constateerde na maandenlang veldwerk dat er veel leed schuilt achter met name de blikjes tomaten die we in de supermarkt kopen voor het bereiden van onze pizza of pastasaus.

Ook uit eerdere (internationale) onderzoeken bleek al dat het niet best is gesteld met de arbeidsomstandigheden van de tomatenplukkers in met name het zuiden van Italië. Het gaat dan vooral om tienduizenden arbeidsmigranten die vaak geen verblijfsstatus hebben en via allerlei schimmige tussenpersonen – in Italië noemen ze dat het caporalato-systeem – aan het werk worden gezet om voor een schamel bedrag de tomatenoogst binnen te halen. Boeren houden de loonkosten zo laag mogelijk voor wat extra winst.

Wereldspeler

De tomatensector is enorm in Italië: met 5 miljoen ton tomaten per jaar is het de grootste producent van de EU. Op wereldniveau is het land nummer 3. Het onderzoek van FNV en CBL laat zien dat Nederlandse supermarkten en A-merkleveranciers samen 4,8 procent van de Italiaanse ingeblikte tomatenexport afnemen.

“We zouden kunnen zeggen dat we onze handen aftrekken van deze producten en de blikjes niet meer inkopen, maar daar lossen we het probleem niet mee op. We willen juist bijdragen aan betere werkomstandigheden. Daarom is het goed dat we samenwerken met de FNV, maar ook met Italiaanse collega’s, ketenpartijen, maatschappelijke organisaties en overheidsdiensten,” zegt Jennifer Muller, manager Duurzaamheid bij het CBL.

Volgens haar is het noodzakelijk dat alle betrokkenen de risico’s erkennen en daar hun acties op afstemmen. “Transparantie in de keten is daarbij een voorwaarde. Wie koopt van wie en hoe wordt dat geproduceerd?”

FNV en supermarkten willen samen met de Italiaanse instanties toewerken naar de verbetering van het certificeringssysteem van de tomatenproducenten. “Controle en handhaving zijn essentieel voor de waarde van zo’n kwaliteitskeurmerk. Voorwaarde is wel dat lokale Italiaanse vakbonden betrokken zijn bij die certificering,” aldus Petra Bolster, internationaal secretaris van de FNV.

De vakbond en CBL willen op korte termijn om tafel met de minister van Buitenlandse Zaken om de problematiek en de Nederlandse rol hierin te bespreken. Actie op Europees niveau is daarbij ook nodig. “Dit onderwerp moet op de internationale kaart worden gezet,” vindt Bolster.

MVO-check

Muller stelt dat de Nederlandse supermarkten later dit jaar ook individueel actie zullen ondernemen om meer zicht te krijgen op de werkomstandigheden. Dat doen ze onder meer door gebruik te maken van de zogeheten risicochecker van MVO-Nederland. Door deze check te doen krijgen bedrijven meer zicht op de risico’s die ze lopen bij de inkoop. Of de tomatentelers ook een hogere prijs krijgen voor hun producten, zal moeten blijken.

Jos Hendriks, bestuurder FNV Voedingsindustrie: “Dat het CBL samen met zijn leden hier werk van wil maken, is een belangrijke stap voorwaarts. Niet alleen voor al die getroffen werknemers maar ook voor de supermarkten zelf. Want volgens mij halen Nederlandse consumenten hun ingeblikte tomaatjes liever bij de winkel waarvan ze weten dat er bij de productie geen rechten van andere mensen zijn geschonden. Dan smaakt je pizza toch beter.”

Maak je zelf tomatenpuree? Zo snijd je de tomaten makkelijk: