Nieuws

Europese gasprijs schiet 60 procent omhoog: ‘Niemand weet waar dit eindigt’

De Europese gasprijs is woensdagochtend tot nieuwe recordhoogte gestegen. Op de toonaangevende beurs van Amsterdam noteerde de prijs korte tijd 1,90 euro per kubieke meter, 60 procent hoger dan het slot van dinsdag. Ook de olieprijs blijft maar stijgen. Energie-experts zijn bezorgd.

David Bremmer
null Beeld Sabine Joosten/ANP
Beeld Sabine Joosten/ANP

De prijsstijging is uiteraard het gevolg van de oorlog in Oekraïne en de onzekerheid over de gevolgen daarvan voor de wereldeconomie. “De markt is bijzonder nerveus,” vertelt Jilles van den Beukel, energiespecialist van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). “In feite is de recordprijs van vanochtend de markt die zich afvraagt: hoe groot is de kans dat Rusland de gaskraan naar Europa dichtdraait?”

Toen Rusland Oekraïne vorige week binnenviel, steeg de gasprijs aanvankelijk ook flink, van 0,85 dollar (0,76 euro) per kubieke meter naar boven de 1,27 dollar (1,14 euro) per kubieke meter. “Toch viel dat eigenlijk reuze mee,” legt Van den Beukel uit. “Iedereen ging ervan uit dat de gas vanuit Rusland wel zou blijven stromen.”

De recordgasprijs betreft overigens zogenaamde futures: korte termijn gascontracten, bijvoorbeeld voor april. Na het ochtendrecord daalde de gasprijs weer naar rond de 1,70 euro per kubieke meter.

Onbekend terrein

Experts vragen zich af waar de prijsspurt eindigt. Volgens Hans van Cleef, energie-econoom van ABN Amro, valt dat met geen mogelijkheid te zeggen. “De Engelsen spreken van uncharted territory, onbekend terrein. Niemand weet hoeveel de prijs nog kan stijgen. Het hangt van de paniek op de markt af.”

Duidelijk is echter dat het nog een stuk hoger kan, meent Van Cleef. “Het is nu maart, de winter loopt op zijn einde. Komende maanden moeten de gasvoorraden worden bijgevuld. Als de gasprijs nu al zo hoog is...”

Bij de vorige piek in december was gas net geen 1,77 euro per kubieke meter waard. Sindsdien daalden de prijzen weer, tot Rusland donderdag Oekraïne binnenviel.

Vooralsnog blijft Rusland overigens gewoon gas leveren, terwijl het Westen blijft betalen. Hoewel diverse Russische banken zijn afgesloten van het wereldwijde bankensysteem Swift, zijn banken die energiebetalingen verzorgen hiervan uitgezonderd. Er vloeit momenteel zelfs iets meer gas richting Europa dan enkele maanden geleden. Met elke dag dat de Russen hun offensief in Oekraïne opvoeren, neemt de onzekerheid over de continuïteit van de gaslevering toe.

Dure olie

In het kielzog van de gasprijs lopen ook de olieprijzen op. Een vat (circa 159 liter) Amerikaanse olie is afgelopen dag 6 procent duurder geworden en kost al bijna 110 dollar (98,39 euro). De prijs van een vat Brentolie steeg eveneens ruim 6 procent tot 111,30 dollar (99,55 euro), de hoogste prijs sinds 2014.

“De markten vrezen dat de olieproductie uit Rusland wegvalt,” vertelt energiespecialist Van den Beukel. Het land is goed voor 10 procent van de wereldproductie, waarvan de helft wordt geëxporteerd. Europa leunt overigens nog meer op Russische olie. “Je ziet nu al dat diverse banken geen betalingen voor Russische olie willen verzorgen en dat containergigant Maersk geen Russische olie meer wil transporteren.”

Gevolg van de dure olie is dat automobilisten aan de pomp de hoofdprijs betalen. Benzine is woensdag bijna drie cent duurder dan dinsdag, diesel bijna twee cent. De gemiddelde adviesprijs voor Euro95 (E10) bedraagt inmiddels 2,265 euro, aldus United Consumers. Een dergelijk bedrag moet met name bij dure snelwegpompen worden afgetikt. Diesel sluipt intussen langzaam naar de twee eurogrens. De adviesprijs bedraagt op dit moment 1,935 euro.

Opec

Woensdag komt oliekartel Opec met bondgenoten als Rusland bijeen. Vooralsnog wordt niet verwacht dat zij de oliekraan verder opendraaien. Wel hebben de 30 leden van het Internationaal Energie Agentschap (IAE), waaronder Nederland, besloten 60 miljoen vaten olie uit hun reserves op de markt te brengen in een poging de stijging van de olieprijs te remmen. De laatste keer dat zij dit gecoördineerd deden was tijdens de Libische opstand in 2011.

De effecten van die extra vaten olie lijken echter beperkt. De wereld consumeert circa 90 miljoen vaten per dag.

Meer over