PlusAnalyse

Erg optimistisch is niemand over de klimaattop. Dit is waarom

Het is erop of eronder bij de klimaattop in Glasgow: ambitie moet nu worden omgezet in actie om de opwarming van de aarde nog te stoppen. Maar nog voor de top echt was begonnen, was het optimisme al ver te zoeken.

Tom Kieft
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Blaken van optimisme doet men doorgaans ­sowieso al niet bij grote klimaatbijeenkomsten, maar nu moest nog voor de opening van de o zo belangrijke klimaattop in Glasgow gisteren de eerste tegenslag al worden geïncasseerd.

Voorafgaand aan de top ontmoetten de G20-leiders elkaar – voor het eerst in twee jaar tijd – dit weekend in Rome. Het werd gezien als de warming-up voor Glasgow: gehoopt werd dat de leiders van de negentien rijkste landen en de EU daar concrete afspraken zouden maken over het stoppen met het verbranden van vervuilende steenkool en over hoe en wanneer ze klimaatneutraliteit willen bereiken. Maar hoezeer de G20-­leiders het er ook over eens zijn dat de opwarming van de aarde moet worden beteugeld, harde afspraken bleven ook bij deze ontmoeting uit.

‘Ik verlaat Rome met mijn hoop onvervuld, maar die is nog niet begraven,’ twitterde een ­teleurgestelde VN-baas Antonio Guterres. De Britse premier Boris Johnson was na afloop van de G20 nog pessimistischer over zijn verwachtingen. “Laten we eerlijk zijn tegenover onszelf: zoals het er nu naar uitziet, gaan we het niet halen,” sprak de premier van het gastland gisteren.

Grootvervuilers

‘Het halen’ betekent hier het nakomen van de doelen zoals die bij de klimaattop van Parijs in 2015 zijn vastgesteld. Waar draaien die om? Voorkomen dat de aarde voor het eind van deze eeuw met meer dan 1,5 graad Celsius opwarmt, door de CO2-uitstoot terug te dringen. Bij de COP26 in Glasgow, inmiddels de 26ste ontmoeting tussen wereldleiders over klimaatverandering, moet zes jaar na Parijs het ‘hoe’ worden vastgelegd: welke maatregelen worden er genomen om de uitstoot drastisch terug te dringen.

Veel landen, waaronder Nederland en de Europese Unie, maar ook grootvervuilers China en de Verenigde Staten, hebben ambities uitgesproken om de CO2-uitstoot de komende decennia tot nul te reduceren. Maar zelfs áls deze landen zich daaraan houden – en dat is ook nog maar zeer de vraag – gaat dat nog lang niet snel genoeg om de opwarming van de aarde onder de 1,5 graad Celsius te houden.

Weer nieuwe kolencentrales

Het grote probleem is de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. China, ’s werelds grootste vervuiler, zegt voor 2060 klimaatneutraal te zijn, maar blijft intussen rustig doorgaan met het openen van nieuwe kolencentrales. En India, nummer drie uitstoter, wil zich überhaupt liever niet binden aan langetermijndoelen.

Intussen stevent de wereld volgens het vorige week gepubliceerde Emissions Gap Report van het VN-milieuprogramma Unep af op een temperatuurstijging van 2,7 graden voor het eind van deze eeuw. Daarmee wordt een kritieke grens overschreden. Volgens klimaatonderzoekers liggen vanaf een opwarming van 2 graden ernstige verstoringen van het klimaat op de loer. Gaan we die grens voorbij, dan wordt het veel moeilijker of zelfs onmogelijk de ergste gevolgen van de opwarming, zoals extreme droogte, smeltende ijskappen en snelle zeespiegelstijging, nog te voorkomen.

Het is, zoals de Britten zeggen, crunch time in Glasgow: de klimaatambities moet nú omgezet worden in concrete actie. Of zoals Guterres het vorige week verwoordde: het moment dat ‘het tijdperk van de holle beloften’ ten einde zou moeten komen is daar.

“COP26 is onze laatste en beste hoop om de doelen van Parijs te halen,” benadrukte Alok Sharma, de Britse voorzitter van de klimaattop, gistermiddag bij de openingsceremonie. We zullen de komende twee weken gaan zien of die actie eindelijk vorm krijgt.

Succes op een ander vlak

Bij de G20-top in Rome werden dit weekend op andere vlak­ken wel succesjes behaald. Zo stemden de leiders van de negentien rijkste landen ter wereld en de Europese Unie zaterdag ­formeel in met de invoer van een minimum vennootschapsbelasting wereldwijd. Vanaf 2023 moeten multinationals als het aan de G20-leiders ligt overal ter wereld minimaal 15 procent belasting betalen aan het land waar ze zijn gevestigd. Die hervorming moet een einde maken aan belastingontwijking door bedrijven.

Ook hebben de Europese Unie en de Verenigde Staten in Rome de ­strijdbijl begraven in de ­handelsoorlog die tijdens het presidentschap van Donald Trump was begonnen. De twee handelsblokken hebben dit weekend een akkoord bereikt over het stoppen met het ­opleggen van extra heffingen op ingevoerd staal en aluminium.

Sinds 2018 kreeg staal uit de EU 25 procent extra heffing opgelegd, aluminium 10 procent. Trump wilde de Amerikaanse producenten een boost geven door met extra invoertarieven op producten uit concurrerende landen die spullen voor Amerikaanse bedrijven en consumenten duurder te maken.

Als reactie op Trumps maat­regelen wilde de EU tegen­heffingen rekenen op Amerikaanse producten, zoals motorfietsen van Harley Davidson en spijkerbroeken van Levi’s. Met het akkoord dat de VS en de EU dit weekend hebben ­bereikt, zijn ook die heffingen van tafel.

Meer over