PlusExclusief

Eerst stuurde de Liberiaanse General Butt Naked kinderen naar het front, nu vangt hij ze op

In Liberia zet een oud-generaal, die talloze mensen doodde, zich nu in voor de jeugd. De regering staat intussen een oorlogstribunaal in de weg.

Hugo Boogaerdt
Een jongen bij Lake Piso, Liberia.    Beeld EPA
Een jongen bij Lake Piso, Liberia.Beeld EPA

“Generaal Blahyi! Generaal Blahyi, de visionair!” scanderen zo’n veertig drugsverslaafde mannen en vrouwen. De groep hangt rond bij een kraakpand in de getto’s van Monrovia, de hoofdstad van Liberia. Het gebouw van drie verdiepingen is in slechte staat. Het dak ontbreekt, zwarte roet aan de buitenkant verraadt dat er een brand heeft gewoed en kogelgaten in de muren herinneren aan meer dan veertien jaar burgeroorlog.

“Eens een generaal, altijd een generaal,” antwoordt Joshua Milton Blahyi, terwijl hij een aantal vrouwen met een boks begroet. Zijn forse gestalte maakt dat de mensen om hem heen nog magerder lijken dan ze al zijn. Gekleed in een trainingsbroek, sneakers, T-shirt, baseballcap en met een handdoek om zijn nek lijkt het of Blahyi net uit de sportschool komt.

“Ik ben op zoek naar G-money. Weet één van jullie waar hij is?” vraagt hij aan de groep die inmiddels om hem heen dromt. “Hij heeft me twintig kinderen beloofd die niet ouder zijn dan vijftien jaar.”

“Waarom heb je die kinderen nodig?” vraagt één van de mannen.

“Ik neem ze mee naar de missie,” zegt Blahyi.

Deze ‘missie’ is een project dat voormalig rebellenleider Blahyi heeft opgezet om aan lager wal geraakte jongeren een nieuwe start te geven. Sinds de oprichting in 2007 hebben 530 jongeren zijn zogenoemde rehabilitatietraject doorlopen. Naar eigen zeggen doet Blahyi dit om spijt te betonen voor de misdaden die hij beging tijdens de Eerste Liberiaanse Burgeroorlog tussen 1989 en 1997.

Joshua Blayhi, General Butt Naked, op zijn compound in Monrovia, juni 2021.  Beeld ANP / AFP
Joshua Blayhi, General Butt Naked, op zijn compound in Monrovia, juni 2021.Beeld ANP / AFP

Volledig naakt

Blahyi vocht destijds als krijgsheer onder nom de guerre General Butt Naked (Generaal Poedelnaakt), omdat hij volledig naakt zijn vijanden te lijf ging. “Ik gebruikte traditionele krachten in de strijd die mij beschermden zolang ik naakt was,” zegt Blahyi. Ook aten hij en zijn kindsoldaten het hart van onschuldige, vaak minderjarige, slachtoffers om spirituele bescherming te krijgen op het slagveld.

“Ik herinner me dat ik rondzwervende kinderen ving om ze naar de frontlinie te sturen,” zegt Blahyi. Nu neemt hij ze mee naar zijn opvangcentrum in Mount Barclay, een klein plaatsje op ongeveer een uur rijden van Monrovia. Er is een watertoren, een gaarkeuken, een kippenren en een bakkerij waar de kinderen brood leren maken. Een aantal bouwvakkers is bezig met de volgende uitbreiding.

Vermoord om magische krachten

Terwijl Blahyi op de drempel van een van de slaapzalen staat, wijst hij op een stuk of tien kinderen. Ze liggen verveeld op matrassen op de grond. “Jongeren in het getto zijn kwetsbaar, hun ouders zijn vaak oud-kindsoldaten en drugsverslaafd. Mijn soort loopt nog steeds rond en misbruikt deze kinderen door ze drugs te laten verkopen, of vermoordt hen in rituelen om magische krachten te bemachtigen.”

In een hoek van de slaapzaal leest de 19-jarige Marc Gibson een studieboek. Zijn vader is overleden tijdens de burgeroorlog. Marc heeft hem nooit gekend. Gibson is een paar dagen geleden vanuit het getto hiernaartoe gekomen met Blahyi. Om het uitzichtloze bestaan draaglijk te maken, gebruikte hij drugs zoals tramadol, een opiaat. Hij voelt zich in de steek gelaten door de politiek. “Niemand in het parlement geeft om de jongeren in de getto’s. Daarom zijn we kwetsbaar. Uit wanhoop roken we drugs op straat.”

Gibson is Blahyi erg dankbaar dat hij hier terechtkan, maar niet iedereen deelt deze dankbaarheid. Mensenrechtenactivist Adama Dempster is kritisch en twijfelt aan de goede bedoelingen van Blahyi. Volgens hem doet Blahyi dit vooral om zijn imago te verbeteren, uit angst voor strafrechtelijke vervolging.

In een verhoor door de Waarheids- en Verzoeningscommissie, opgericht om de wandaden tijdens de burgeroorlogen te onderzoeken, heeft Blahyi toegegeven minstens 20.000 mensen te hebben vermoord. Toch heeft hij zich nooit voor een rechter hoeven verantwoorden.

Joshua Milton Blahyi in 1996. Beeld AP
Joshua Milton Blahyi in 1996.Beeld AP

In Liberia is meer dan achttien jaar na het eind van de tweede burgeroorlog nooit iemand vervolgd voor oorlogsmisdaden. Alleen in de VS en Europa is een handvol Liberiaanse daders berecht. De bekendste oorlogsmisdadiger van het land, voormalig-president Charles Taylor, zit vijftig jaar gevangenisstraf uit voor misdaden tegen de menselijkheid die hij gepleegd heeft in buurland Sierra Leone. Voor zijn vermoede oorlogsmisdaden in zijn thuisland Liberia is hij nooit voor de rechter gebracht.

Gebrek aan politieke wil

Volgens mensenrechtenactivist Dempster is er een gebrek aan politieke wil om voormalig oorlogsmisdadigers te vervolgen, omdat een groot deel van de regeringsleden zelf als daders genoemd zijn in het eindrapport van de commissie. “De regering zoekt bovendien steun van voormalige krijgsheren, omdat die een grote achterban hebben.”

In 2010 deed de commissie in haar eindrapport een aantal aanbevelingen, waaronder de oprichting van een oorlogstribunaal en de vervolging van sleutelfiguren in het conflict. Daarnaast adviseerde de commissie dat 52 politici dertig jaar lang geen politiek ambt mogen uitoefenen.

Ook toenmalig-president en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede Ellen Johnson-Sirleaf staat op die lijst, omdat ze eind jaren tachtig de rebellenbeweging van Charles Taylor financieel heeft gesteund. Sirleaf en haar regering legden de aanbevelingen naast zich neer.

Blahyi zegt dat oud-kindsoldaten problemen ondervonden toen ze terug naar hun families gingen. “De families herkenden hun getraumatiseerde kind niet meer terug. Bovendien kampte een groot deel van de oud-kindsoldaten met een drugsverslaving. Daarom trokken veel oud-kindsoldaten naar de getto’s van Monrovia. Ze zitten er nog steeds.”

Prince Johnson

Een van de meest invloedrijke tegenstanders van een oorlogstribunaal is senator Prince Yormie Johnson. In 1990 was op tv live te volgen hoe Johnson de toenmalig president Samuel Doe gevangennam en zijn oor liet afsnijden, terwijl hijzelf een biertje dronk. In de dagen erna martelden Johnsons mannen de president en vermoordden hem. Johnson is een politieke partner van huidig president George Weah. Johnson liet weten nooit een politieke partij te zullen steunen die van plan is een oorlogstribunaal op te richten.

Meer over