Achtergrond

Een wapenstilstand? Daarvoor is maar één ding nodig, zegt Poetin

De Franse president Emmanuel Macron in een bespreking over Oekraïne. Beeld AP
De Franse president Emmanuel Macron in een bespreking over Oekraïne.Beeld AP

Van de Franse president Macron en de Turkse president Erdogan tot de Israëlische premier Bennett en de Saoedische kroonprins Bin Salman: van alle kanten wordt op de Russische president Vladimir Poetin ingepraat om hem tot een wapenstilstand te bewegen.

Frenk der Nederlanden

Maar terwijl steeds meer steden in Oekraïne onder vuur komen te liggen, blijft de alleenheerser in het Kremlin roepen dat daarvoor maar één ding nodig is: Oekraïne moet zich overgeven.

Het hele weekend is voor en achter de schermen koortsachtig overlegd in een poging de oorlog niet verder uit de hand te laten lopen. Verrassend genoeg begon dat zaterdag met een bezoek van de Israëlische premier Naftali Bennett aan Moskou. Als eerste westerse leider had hij een ontmoeting met Poetin, die hij aanbood te bemiddelen tussen Rusland en Oekraïne. Poetin heeft daar in het openbaar niet op gereageerd.

Bombardementen op Hezbollah

Een goede relatie met het Kremlin is voor Israël zelf van groot belang. Niet alleen herbergt Israël veel immigranten uit de voormalige Sovjet-Unie – naar schatting één miljoen mensen uit zowel Rusland als Oekraïne – ook is Bennett niet vergeten hoe Moskou de Syrische dictator Bashar al-Assad tijdens de burgeroorlog in het zadel heeft gehouden. Omdat Russische militairen nog steeds actief zijn in Syrië en Israël geregeld bombardementen uitvoert op milities van Hezbollah in het Arabische buurland, is een goede communicatie met Moskou onontbeerlijk.

Bennett sprak later telefonisch met de Oekraïense president Volodimir Zelenski, waarop hij naar Berlijn reisde voor gesprekken met de Duitse bondskanselier Olaf Scholz. Voor zijn vlucht naar Moskou had de Israëlische premier nog met de Franse president Emmanuel Macron gesproken.

Zondag was het de beurt aan de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, die Poetin belde en de strijdende partijen uitnodigde voor onderhandelingen op zijn grondgebied. Inzet daarvan zou moeten zijn een blijvende wapenstilstand en evacuatie van burgers uit het oorlogsgebied. Daarna sprak Poetin met zijn Franse ambtsgenoot Macron, die elkaar al voor de vierde keer sinds de invasie op 24 februari belden.

Poetin herhaalde in dat gesprek dat hij pas zal stoppen als zijn doelen zijn bereikt: de ‘demilitarisering’ en ‘denazificering’ van Oekraïne. Volgens Parijs zei Poetin ook dat het ‘niet zijn bedoeling’ was om Oekraïense nucleaire sites aan te vallen. Aanleiding voor het gesprek was volgens het Élysée de waarschuwing van Zelenski dat Poetin de haven van Odessa wil bombarderen.

Tot concrete resultaten hebben de gesprekken tot nog toe niet geleid. Poetin herhaalde ook zondag weer dat hij alleen bereid is tot een wapenstilstand als Oekraïne ‘stopt met vechten’. De oorlog – het Kremlin spreekt van ‘een militaire operatie’ – verloopt naar zijn zeggen volgens plan. Vrijwel de gehele Oekraïense militaire infrastructuur is verwoest.

Sancties als oorlogsverklaring

De sancties die het Westen heeft afgekondigd, lijken volgens Poetin op een oorlogsverklaring. Hij waarschuwde dat landen die no-flyzones boven Oekraïne willen afdwingen, een grens overgaan en daarmee partij worden in het conflict. Juist om escalatie te voorkomen, heeft de Navo gezegd daar niet toe bereid te zijn. Tot ergernis van Zelenski. De Oekraïense president belde zaterdagnacht nog met de Amerikaanse president Biden, die opnieuw verklaarde Oekraïne met alle middelen te zullen steunen.

Maandag staat in Belarus een derde overlegronde gepland tussen Rusland en Oekraïne, maar daar wordt weinig van verwacht.

Volgens The Washington Post wordt ondertussen achter de schermen gewerkt aan een plan om in Polen een Oekraïense regering in ballingschap op te zetten, die na een eventuele overgave guerrillaoperaties tegen de Russische bezetters zou kunnen leiden. Zelenski houdt echter vol dat hij niet van plan is Kiev te verlaten. Volgens een hoge Oekraïense functionaris heeft Zelenski’s veiligheidsdienst de plannen klaar om de president en zijn staf snel te kunnen verhuizen, mogelijk ook naar Lviv in het westen. “Maar tot nu toe weigert hij te gaan.”

Lees ook: dit zijn de belangrijkste verhalen over de oorlog in Oekraïne

Meer over