PlusReportage

Een jaar Biden: in zijn geboortedorp heersen zorgen over inflatie

Joe Biden, op dat moment nog presidentskandidaat op campagne in Scranton, in 2020. Beeld AP
Joe Biden, op dat moment nog presidentskandidaat op campagne in Scranton, in 2020.Beeld AP

Joe Biden is donderdag precies een jaar president. Erg feestelijk is het jubileum niet: na een jaar overheerst toch vooral teleurstelling. In de geboortestad van ‘Scranton Joe’ blijkt met name inflatie een kopzorg. ‘Mensen worden heel hard geraakt.’

Karlijn van Houwelingen

Spruce Street, in het hart van Scranton, een voormalige mijnwerkersstad in Pennsylvania, heet sinds vorig jaar Biden Street. Een stuk snelweg dat naar het centrum leidt is omgedoopt tot President Biden Expressway. Maar de Joe die in de jaren veertig in het noorden van de stad woonde mag het dan tot het Witte Huis hebben geschopt, een andere Joe is in Scranton eigenlijk veel belangrijker: Joe Fasula en zijn medewerkers zorgen dat de supermarktschappen gevuld blijven.

En dat blijkt steeds moeilijker, vertelt Fasula, eigenaar van Gerrity’s Supermarkets – sinds 1895 een begrip in Scranton. Vooral sap en salade zijn schaars, en ook voor kaas en vleeswaren moet hij geregeld rondvragen bij meerdere leveranciers in de hoop dat iemand een partij kan leveren. “Soms plaats ik voor één product bestellingen bij elke leverancier, en niemand heeft het.”

De meeste klanten kunnen nog steeds hun boodschappenlijstje afwerken, zegt Fasula, al moeten ze geregeld genoegen nemen met een ander merk. En belangrijker: met hogere prijzen. Vorige maand bleken producten in de VS in een jaar tijd over het geheel genomen 7 procent duurder, de hoogste inflatie in vier decennia.

Het baart Fasula zorgen. Omdat hij zijn klanten niet wil teleurstellen, maar ook vanwege de impact op de doodgewone werkende Amerikanen die hier wonen. “De kosten van voedsel, benzine en huisvesting vormen het grootste deel van de uitgaven van gezinnen hier. Mensen worden heel hard geraakt.”

De touwtjes in handen

Inflatie is in meer landen een probleem, maar de gaten in hun portemonnee maken veel Amerikanen ontevreden over de man die de touwtjes in handen heeft en veel geld in de economie pompte. Onder Joe Biden zou juist stabiliteit terugkeren, na de roerige jaren onder Trump, beloofde hij in zijn campagne. Hij sprak vaak over zijn kinderjaren in Scranton, om de nadruk te leggen op zijn wortels als gewone jongen uit een middenklassegezin. Hij is Scranton Joe, voorvechter van de hardwerkende burger, was de boodschap.

In Scranton kwam hij in het najaar daarom zijn grootse plannen voor investeringen in sociale voorzieningen en klimaatmaatregelen aan de man brengen. Maar die plannen zijn gestrand. Republikeinen en één cruciale partijgenoot in de Senaat liggen dwars. En zo komen wel meer grootse ideeën van Biden niet van de grond, in een Congres waar hij maar een flinterdunne meerderheid heeft.

Kiesrecht is niet beter gewaarborgd, nu veel zorgen bestaan over staten die stemmen moeilijker maken om vermeende ‘fraude’ uit te roeien. De politie is niet hervormd om onnodig gewelddadige agenten aan te pakken. De beloofde verblijfsvergunningen voor 11 miljoen immigranten die al jaren zonder papieren in de VS wonen lijken vergeten. De terugtrekking uit Afghanistan werd een internationale afgang en de coronavrije zomer die Biden beloofde kwam nooit.

Diepe polarisatie

Bidens populariteitsscores zijn lager dan die van al zijn voorgangers sinds 1945 na een jaar, behalve Donald Trump. Dat is deels het gevolg van de diepe politieke polarisatie in de VS: Republikeinen zullen Biden met de nek aankijken, wat hij ook doet, zoals dat omgekeerd ook vaak het geval is. De president die campagne voerde als de man die het land weer bij elkaar zou brengen is er niet in geslaagd de kloof te verkleinen.

Er zijn ook dingen gelukt. Biden heeft een pot met coronahulpgeld van bijna 2000 miljard dollar gecreëerd. Hij wist de grootschalige investeringen in bruggen, wegen en treinrails die Trump niet van de grond kreeg wél te regelen. Hij benoemde een bijna-recordaantal rechters en de werkloosheid staat op een comfortabel lage 3,9 procent.

Maar het land blijft pessimistisch over Bidens prestaties. In The New York Times beschrijft de invloedrijke columnist Maureen Dowd dat ze inmiddels medelijden met hem voelt – bepaald niet het sentiment dat een krachtige president wil oproepen. Als Biden zijn presidentschap niet snel op de rit krijgt, het land inspireert en de supermarktschappen vol betaalbare melk en kipfilets krijgt, zullen Republikeinen rap de macht overnemen in de Congresverkiezingen, denkt Dowd.

Schrijnend tekort aan personeel

Joe Fasula heeft zijn prijzen in het versvak ook moeten verhogen – en zijn winstmarges zien dalen. “Alles komt neer op een tekort aan arbeid,” observeert hij. “De kosten voor transport zijn bijvoorbeeld veel hoger geworden. Dat komt voor een deel door duurdere benzine, maar vooral door het tekort aan vrachtwagenchauffeurs.”

Fasula wijt de personeelstekorten aan genereuze corona-uitkeringen uit Washington en flink gegroeide spaarrekeningen uit de periode dat alles dicht was. “Al dat geld maakte het voor sommige mensen mogelijk om hun baan te heroverwegen. Sommigen werken minder dan voorheen, of helemaal niet.”

De supermarkteigenaar uit Scranton houdt zich ver van de politieke stammenstrijd in zijn land: hij wil zijn waren verkopen aan Republikeinen én Democraten. Maar dat er een oplossing moet komen voor de stijgende prijzen, dat is hem wel duidelijk. “Ik denk dat mensen gefrustreerd zijn over Biden en de overheid als geheel, omdat ze dit niet oplossen en soms verergeren,” zegt hij. “Ze moeten echt een manier vinden om mensen weer aan het werk te krijgen.”

Meer over