PlusExclusief

Duitsland maakt zich klaar voor een Russische olieboycot

De Duitse regering zoekt naarstig naar alternatieven voor Russische olie, en ziet mogelijkheden.

Kim Deen
Een raffinaderij van de Russische oliemaatschappij Rosneft in het Duitse plaatsje Schwedt. Rosneft heeft een meerderheidsbelang en weigert vervanging voor de Russische olie te vinden.  Beeld Patrick Pleul/dpa-Zentralbild/ZB
Een raffinaderij van de Russische oliemaatschappij Rosneft in het Duitse plaatsje Schwedt. Rosneft heeft een meerderheidsbelang en weigert vervanging voor de Russische olie te vinden.Beeld Patrick Pleul/dpa-Zentralbild/ZB

Na het besluit om zware wapens te gaan leveren aan Oekraïne, heeft de Duitse regering nóg een grote draai gemaakt. Het land verzette zich wekenlang tegen een Europees embargo op Russische olie. Weinig landen in Europa waren dan ook zo afhankelijk: meer dan een derde van de olie die Duitsland consumeert kwam uit Rusland. Opeens blijkt een olie embargo toch mogelijk in Duitsland.

Dat is grotendeels het werk van minister Robert Habeck (Economie) van de Groenen. Hij ging de afgelopen weken met de Duitse olieraffinaderijen driftig op zoek naar alternatieven. Het resultaat van zijn missie besprak hij afgelopen week in een filmpje dat hij op Twitter plaatste. “Twee maanden geleden had ik gezegd: dat houdt Duitsland niet vol,” zei hij over het olie-embargo. “Dat is nu niet meer het geval.”

Een derde van de import kan makkelijk vervangen worden

Het aandeel van Russische olie in Duitsland is volgens overheidsrapporten namelijk in enkele weken tijd van 35 procent naar 12 procent gekelderd. Een derde van de olie-import kon makkelijk vervangen worden. Raffinaderijen in het westen van Duitsland worden door Russische olietankers bevoorraad, die lossen in de Rotterdamse haven en vervolgens wordt de brandstof over de rivier de Rijn naar ze toegebracht. Duitsland hoeft dus alleen te zoeken naar nieuwe, niet-Russische olieleveranciers voor deze raffinaderijen, die gebruik kunnen maken van deze aanvoerroute.

Dan zijn er nog twee raffinaderijen in het oosten van Duitsland. Het Franse gas- en oliebedrijf Total is de eigenaar van de raffinaderij in het Duitse Leuna, en zegt op korte termijn alle benodigde olie te kunnen importeren vanuit de haven in het Poolse Gdansk.

Het grote probleem zit bij de raffinaderij in het grensplaatsje Schwedt, ook wel de achilleshiel van de Duitse olievoorraad genoemd. Het Russische oliebedrijf Rosneft is eigenaar van de raffinaderij en weigert een vervanging voor de Russische olie te vinden.

Pijplijn aanpassen

Toch zal er door het olie-embargo straks geen Russische olie meer door de pijplijn Druzhba (Russisch voor ‘vriendschap’) naar Schwedt stromen. Duitsland probeert Polen daarom over te halen om te hulp te schieten met olie vanuit Gdansk. Maar dat wil Polen niet doen zo lang de raffinaderij in handen is van een Russisch staatsbedrijf. Duitsland kan het bedrijf onteigenen, maar dat kost tijd.

Verder zijn de mogelijkheden via de eigen haven in het Duitse Rostock beperkt. Het kost maanden om de haven uit te diepen en de pijplijn naar Schwedt aan te passen.

De oostelijke deelstaten Berlijn en Brandenburg vrezen dat zij aan het eind van de zomer met een tekort aan olie komen te zitten. De deelstaten zijn voor 95 procent van hun olie afhankelijk van de raffinaderij in Schwedt. Bijna alle auto’s in Berlijn tanken Russische benzine, en ook het vliegveld wordt voorzien van kerosine door de raffinaderij van Rosneft.

Duitsland heeft nog olie op voorraad. Bovendien heeft Shell beloofd 50 procent van de olie-aanvoer over te nemen, zodat het bedrijf in Schwedt met 1200 werknemers kan blijven draaien. Robert Habeck waarschuwt wel dat het olie-embargo waarschijnlijk zal zorgen voor hogere prijzen en regionale tekorten. “We kunnen dus niet beloven dat niemand iets gaat merken. Maar het zal geen volledige catastrofe meer opleveren.”

Meer over