PlusNieuws

Droogte en oorlog veroorzaken ramp in Afrika: ‘1,7 miljoen kinderen in acute hongersnood’

De wereld kijkt naar Oekraïne, ondertussen voltrekt zich in de Hoorn van Afrika een ongekend humanitair drama. 1,7 miljoen kinderen zijn er zeer slecht aan toe als gevolg van honger en dorst.

Bob van Huët
De pols van de eenjarige Somalische Hassan Mukhtar Mohamed wordt gemeten als onderdeel van het screenen op ondervoeding in het ziekenhuis in Dollow. In alleen Somalië al hebben 386.000 kinderen accuut voedingssupplementen nodig. Beeld REUTERS
De pols van de eenjarige Somalische Hassan Mukhtar Mohamed wordt gemeten als onderdeel van het screenen op ondervoeding in het ziekenhuis in Dollow. In alleen Somalië al hebben 386.000 kinderen accuut voedingssupplementen nodig.Beeld REUTERS

Doorgewinterde medewerkers van de VN-kinderorganisatie Unicef registreren ontluisterende beelden uit de Hoorn van Afrika. Lokale boeren die tot het laatst toe hebben geprobeerd te redden wat er te redden valt, staan verloren tussen de karkassen van hun laatste vee. Voor de dieren bezweken, waren ze al uitgemergeld door extreme droogte. Melk gaven ze al nauwelijks. Honger en dorst dwingen nu steeds meer verzwakte bewoners op de been. Ze vertrekken uit pure wanhoop, vaak al verzwakte kinderen gaan mee op de arm.

Alleen al in Somalië hebben 386.000 kinderen acuut voedingssupplementen nodig, schat Lieke van de Wiel, plaatsvervangend regiodirecteur van Unicef in Afrika. Tel Ethiopië en Kenia erbij op en het gaat om 1,7 miljoen kinderen.

Vanuit haar standplaats Nairobi (Kenia) benadrukt Van de Wiel dat de situatie voor miljoenen kinderen in het noordoosten van het continent inmiddels zeer slecht is. Door klimaatverandering en gebrek aan veerkracht door corona en eerdere droogtes staan alle seinen al maanden op rood. Maar het duurt eer de internationale gemeenschap de dreigende catastrofe daadwerkelijk onder ogen wil zien. De oorlog in Oekraïne eist nu weer alle aandacht op.

Graanexporten

In dit geval hebben de oorlog in Oekraïne en honger in de Hoorn van Afrika ook nog eens heel veel met elkaar te maken. Het leeuwendeel van de geblokkeerde graanexporten van Oekraïne was bestemd voor juist dit kwetsbare deel van de wereld. Dorpen in Somalië betalen zo een hoge prijs voor een ‘speciale militaire operatie’ duizenden kilometers verderop.

Droogtes waren er eerder in de Hoorn van Afrika. Maar na zonneschijn komt er doorgaans altijd wel weer regen waardoor de lokale landbouw zich enigszins kon herstellen. Nu het steeds droger en heter is, worden ook de droogteperiodes langer, zoals diverse klimaatstudies al hebben uitgewezen.

Van herstel van de karige landbouwgronden is weinig sprake. Zelfs water van beroerde kwaliteit wordt nu opgepompt. Vee en mensen worden daardoor vaker ziek – er is inmiddels sprake van waterinstallaties die twee kilometer dieper moeten pompen. Ook al omdat reguliere vaccinatieprogramma’s de laatste twee jaar niet konden worden uitgevoerd door coronabeperkingen, zijn de jongsten vatbaarder voor normale kinderziekten. De kans bestaat op een mazelenuitbraak. “Dat moet worden opgepakt, anders krijg je ramp op ramp,” aldus de regiodirecteur.

En dan is er die oorlog in Oekraïne, waar niemand in de Hoorn van Afrika wat aan kan doen maar die wel een enorm effect heeft op het leven daar. Een voorbeeld: 92 procent van alle graan die wordt geïmporteerd in Somalië komt uit Rusland en Oekraïne. Nu komt dus bijna niets meer uit Oekraïne terwijl de prijzen ook in dit deel van de wereld stijgen als gevolg van de oorlog.

Verloren strijd

“Die karkassen zijn de symboliek van een verloren strijd,” zegt Van de Wiel. “Die mensen hebben alles geprobeerd vee in leven te houden. Als dat niet is gelukt, kunnen ze alleen nog maar gaan lopen, de grote trek naar iets wat bescherming biedt. Op dit moment is die bescherming water en voedsel. En als je weet dat je kinderen ondervoed zijn, dan weet je dat water en voedsel alleen niet genoeg zijn, dan moet je echt naar een hulppost. Door de reis raken mensen verder uitgeput. Wij proberen zoveel mogelijk van die hulp bij de mensen te brengen.”

Maar transport van mobiele centra kost geld. Veel meer geld dan begroot, als gevolg van de oorlog in Oekraïne die wereldwijd heeft geleid tot prijsstijgingen van brandstof en voedsel. En dat geld komt maar mondjesmaat binnen. “Zeven miljoen kinderen verzorgen kost twaalf miljoen dollar meer dan een jaar geleden,” zegt Van de Wiel. Ze hoopt dat meer mensen in Nederland gaan zien dat deze kinderen worden geraakt door iets waar zij zelf geen invloed op hebben. “Er is nu honger. Elke keer als er nood is wordt de buffer om je als familie of als gemeenschap aan te passen, steeds kleiner. Veel gezinnen kunnen nu niet meer in basisbehoeften voorzien en zijn niet langer in staat zijn om hun kinderen goed te ondersteunen.”

De Somalische Owliyo Hassan Salaad (40) met haar ernstig ondervoede zoon Ali Osman (3). Beeld AP
De Somalische Owliyo Hassan Salaad (40) met haar ernstig ondervoede zoon Ali Osman (3).Beeld AP
Meer over