PlusInterview

Dochter Desmond Tutu is predikant in Amsterdam: ‘Goed dat ik weer aan de slag kan’

Mpho Tutu. Beeld Joost Hoving
Mpho Tutu.Beeld Joost Hoving

Mpho Tutu trad als priester in de voetsporen van haar vader Desmond. Door haar huwelijk met een vrouw werd ze gedwongen haar functie in de Zuid-Afrikaanse Anglicaanse Kerk neer te leggen. Nu wordt ze predikant in Amsterdam-Zuid.

Sanne Schelfaut

Het verdriet bij Mpho Tutu-Van Furth (58) om het gemis van haar vader is een maand na zijn overlijden volop voelbaar. Tijdens het interview bij haar thuis in Amstelveen dwalen haar gedachten een paar keer af naar de man die wereldberoemd werd als eerste zwarte aartsbisschop van de Anglicaanse Kerk in Kaapstad, maar bovenal om zijn strijd tegen apartheid in Zuid-Afrika. Leah Tutu, de moeder van Mpho (spreek uit: M-po) nam zondagmorgen 26 december 2021 via FaceTime contact op met haar dochter om te melden dat haar vader een zeer slechte nacht had gehad. “Hij kon niet meer praten, maar ik zag aan het trillen van zijn oogleden dat hij me wel hoorde. Dat was een intens moment. Tien minuten later is hij overleden.”

Wat ze naar eigen zeggen van hem – maar zeker ook van haar moeder – heeft geleerd, is het vermogen om lief te hebben en om te vergeven. “Mijn zussen, broer en ik kregen thuis het goede voorbeeld te zien. Mijn ouders waren 67 jaar getrouwd en maakten heel de dag grapjes, ze waren dol op elkaar. Gingen het gesprek aan als er iets was. Maar er was ook voldoende ruimte voor rust. Mijn vader had die momenten nodig om in gebed te gaan.”

Grote gevolgen

De liefde, maar ongewild ook het geloof brachten Mpho Tutu in 2015 naar Nederland. Een paar jaar eerder had ze in Zuid-Afrika de Nederlandse kinderarts Marceline van Furth leren kennen. De twee trouwden bijna zeven jaar geleden. Ze kreeg de zegen van Desmond Tutu, maar de Anglicaanse Kerk in Zuid-Afrika accepteert geen huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht. Tutu moest haar ambt neerleggen en verliet Kaapstad. Samen met Van Furth verhuisde ze naar Amstelveen, niet ver van Amsterdam UMC; de huidige werkplek van de kinderarts/hoogleraar.

Mpho Tutu samen met haar vrouw Marceline van Furth in Kaapstad.  Beeld Getty Images
Mpho Tutu samen met haar vrouw Marceline van Furth in Kaapstad.Beeld Getty Images

De familie Tutu-Van Furth woont in een bescheiden rijtjeshuis in een onopvallende wijk. In de voortuin liggen zakken vol pelletkorrels, bestemd voor de houtkachel die behoorlijk wat warmte afgeeft in de woonkamer, waar de vloer met terracottakleur doet denken aan de rode Afrikaanse aarde.

Tutu mist haar familie in Kaapstad, maar er komt een twinkeling in haar ogen als ze vertelt over haar officiële installatie morgen, zondag 30 januari, als predikant in de kerk van Vrijburg, een remonstrantse gemeenschap in Amsterdam-Zuid. “Het is goed dat ik weer aan de slag kan bij een geloofsgemeenschap.” Tijdens het uitbreken van de pandemie was Tutu vanuit huis een eigen online bijbelclub begonnen. Ondertussen werd ze benaderd door Joost Röselaers, predikant van Vrijburg die in 2016 het eerste kerkelijke homohuwelijk in het Verenigd Koninkrijk voltrok. Röselaers: “Mpho maakte indruk door haar onbevangenheid en verrassende wendingen in de preek. Voor ons aanleiding haar een aanstelling aan te bieden.” Ze houdt elke week een bijbelkring, gaat maandelijks voor in kerkdiensten en neemt een podcast op over vergeving.

Mpho Tutu (rechts) in 2015 met haar ouders Desmond en Leah Tutu in Kaapstad, Zuid-Afrika.  Beeld AP
Mpho Tutu (rechts) in 2015 met haar ouders Desmond en Leah Tutu in Kaapstad, Zuid-Afrika.Beeld AP

Tutu wil met haar preken een beroep doen op het hart. “Mensen hebben geestelijk voedsel nodig om in de dagen erna geïnspireerd te zijn om het goede te doen. Ik wil mijn ervaringen delen, mensen laten opbloeien.”

Ze ziet wat polarisatie doet in ons land. “Niet alleen in Nederland, maar ook in andere westerse landen staat het individu centraal. Míjn individuele vrijheden, daar mogen we niet aan tornen. Als je op zo'n manier denkt, ga je voorbij aan de vrijheden van een ander. Want een claim om altijd maar te doen wat je wilt, heeft gevolgen voor je omgeving. We zijn met elkaar verweven.”

Dit besef wordt volgens haar door een groeiende groep jongeren gedeeld. “Ze zien dat deze manier van leven niet werkt. Niet alleen op maatschappelijk vlak, maar ook op het gebied van consumeren. Onze generaties zijn opgegroeid met het mechanisme dat als je ouder wordt, je steeds meer spullen krijgt. Dat je alles moet kunnen krijgen. Deze manier van leven is zeker voor de jongste generaties niet vol te houden, daarvoor is de aarde te veel beschadigd. We zullen met minder moeten leven, daar is het nog niet te laat voor.”

Carrièrekansen

Naast haar werk voor de kerk, zet Mpho Tutu zich samen met haar vrouw in voor betere carrièrekansen voor vrouwen. “We hebben een digitaal platform gemaakt waarop we vrouwen oproepen zich te melden als mentor. Met de hashtag #Itoo geven we uitdrukking aan deze oproep. Zo kunnen vrouwen jonge vrouwen in hun vakgebied steunen. Doel is dat meer vrouwen doordringen tot hogere posities. Mannen hebben in de praktijk vaak meer contacten en kruiwagens.”

Mpho Tutu. Beeld Joost Hoving
Mpho Tutu.Beeld Joost Hoving

Het initiatief is deels geïnspireerd door de MeToo-beweging waarmee vrouwen samen een vuist maken door zich kenbaar te maken als slachtoffer van seksueel geweld. “Met #IToo willen we daar iets positiefs aan toevoegen, zodat er een beweging op gang komt van vrouwen die elkaar steunen om hun dromen na te streven.”

Dat er door de onthullingen over seksueel wangedrag door mannen in de tv-wereld een nieuwe discussie is losgebarsten, is volgens Tutu een goede ontwikkeling. “Bij mannen die zich schuldig maken aan grensoverschrijdend seksueel gedrag gaat het om de ervaring van dat moment. Slachtoffers dragen die ervaring heel hun leven bij zich. Alleen al om je uit te spreken, is veel moed nodig. Daarom ben ik geneigd de vrouwen te geloven. Het verbaast me wel dat wat zij hebben meegemaakt voor velen als een verrassing komt. Kijk naar de positie van mannen op de werkvloer, ze nemen in de meeste gevallen nog steeds de hoogste posities in en maken dus soms misbruik van die machtspositie. Het kost tijd om dat patroon te doorbreken.”

Mpho Tutu bidt bij de kist van haar vader, aartsbisschop Desmond Tutu die op 26 december overleed op 90-jarige leeftijd.  Beeld REUTERS
Mpho Tutu bidt bij de kist van haar vader, aartsbisschop Desmond Tutu die op 26 december overleed op 90-jarige leeftijd.Beeld REUTERS

Of Tutu haar eigen strijd voor de acceptatie van het homohuwelijk in de Zuid-Afrikaanse Anglicaanse kerk zal winnen, zal moeten blijken. “Ik weet niet hoe snel dit zal veranderen, maar het zal een keer gebeuren. Want het huidige systeem is niet duurzaam. Ook in mijn land verlaten mensen de kerk omdat de missie die wordt verkondigd, niet meer bij hen past. Mensen zijn en blijven lid van een geloofsgemeenschap omdat de boodschap van die kerk bij hun leven past. Dat is de enige manier.”

De komende vijf jaar zal Mpho Tutu actief blijven in Nederland, daarna gaat haar vrouw met pensioen en zullen ze meer tijd doorbrengen in Zuid-Afrika. “Het leven daar is chaotisch en kleurrijk en veel minder gereguleerd dan hier. Dat mis ik, zeker. Maar je kunt niet altijd alles hebben wat je wilt. Het is goed zo.”

Meer over