Dit gebeurde er vannacht: hulporganisaties niet meer welkom in Rusland

Mensenrechtenorganisaties als Amnesty International en Human Rights Watch zijn niet langer welkom in Rusland. Het Russische ministerie van Justitie meldt dat het de registratie van vijftien internationale mensenrechten- en andere non-profitorganisaties heeft ingetrokken.

Sanne Schelfaut
Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen bezocht vrijdag Kiev en had een ontmoeting met president Zelenski. Ze beloofde snel werk te maken van het EU-lidmaatschap van Oekraïne.   Beeld via REUTERS
Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen bezocht vrijdag Kiev en had een ontmoeting met president Zelenski. Ze beloofde snel werk te maken van het EU-lidmaatschap van Oekraïne.Beeld via REUTERS

De Russische takken van de bewuste organisaties zijn ‘uitgesloten vanwege de ontdekking van schendingen van de huidige wetgeving van de Russische Federatie’, aldus de verklaring. Vermoedelijk doelt justitie daarmee op de wet die president Vladimir Poetin eind maart ondertekende waarin het verspreiden van ‘valse’ informatie over acties van Moskou in het buitenland wordt verboden.

“Dit nieuwe ijzeren gordijn zal onze voortdurende inspanningen om de rechten van alle Russen en de burgers in Oekraïne te beschermen niet stoppen,” zegt directeur Kenneth Roth van Human Rights Watch in een verklaring.

Volgens de mensenrechtenorganisatie is de actie van het Kremlin tegen de ngo’s en hulporganisaties onderdeel van een jarenlange strategie om kritische geluiden in Rusland de kop in te drukken. Sinds de invasie van Oekraïne treedt Moskou nog harder op tegen critici van de overheid. Bij protesten tegen de oorlog in Oekraïne zijn duizenden mensen opgepakt.

Verkrachtingen

Organisaties als Amnesty en Human Rights Watch proberen ondertussen in samenwerking met Oekraïense autoriteiten zoveel mogelijk bewijs te verzamelen voor oorlogsmisdaden in gebieden waar het Russische leger zich heeft teruggetrokken. Het gaat dan met name om het noorden van het land. Volgens de Oekraïense ombudsvrouw voor mensenrechten hebben Russische militairen minderjarigen verkracht in Boetsja. Een 14-jarig meisje in de voorstad van Kiev zou zwanger zijn geraakt na door vijf mannen te zijn aangevallen en ook een 11-jarige jongen uit Boetsja is slachtoffer geworden, stelt ombudsvrouw Ljoedmila Denisova in een bericht op sociale media.

De beschuldigingen aan het adres van Moskou zijn moeilijk te verifiëren. Eerder zei een lokale bestuurder dat ook in de zuidelijke regio Cherson Oekraïense burgers slachtoffer zijn geworden van verkrachting. Daarbij zouden een 16-jarige zwangere vrouw en een vrouw van 78 jaar oud zijn aangevallen.

Oekraïne beschuldigt Rusland van oorlogsmisdaden in Boetsja, waar onlangs een bloedbad aan het licht kwam. Na de aftocht van de Russen uit die plaats werden er honderden gedode burgers gevonden. Het Kremlin ontkent in alle toonaarden iets met de burgerdoden te maken te hebben en zegt dat het door Oekraïne in scène is gezet.

Hergroepering Russische troepen

Het Russische leger is dan wel vertrokken uit de noordelijke gebieden, maar trekt volgens het Amerikaanse ministerie van Defensie duizenden extra soldaten samen aan de grens bij de stad Charkov. Een woordvoerder van het Pentagon zei vrijdagnacht dat de Russen hun troepenmacht daar nu concentreren om zich te focussen op de verovering van de Donbas-regio in het oosten. De extra Russische eenheden verzamelen zich volgens zegsman John Kirby bij de Russische grensstad Belgorod. Het zou gaan om een toename van tien bataljons, wat zou duiden op zeker zesduizend extra manschappen. Kirby stelt dat het Kremlin mogelijk tienduizenden reservisten op de been wil brengen als versterking.

Om de aanvallen te pareren roept de Oekraïense regering zijn buitenlandse bondgenoten opnieuw op meer wapens te leveren en strengere sancties in te stellen tegen Rusland vanwege de bloedige raketaanval op een treinstation in Kramatorsk. Door die aanval in de oostelijke regio Donetsk kwamen volgens gouverneur Pavlo Kirilenko vrijdag zeker 52 mensen om, onder wie vrouwen en kinderen die de stad probeerden te verlaten.

Oekraïne zegt dat het Russische leger achter de raketaanval zit, maar Moskou ontkent met klem verantwoordelijk te zijn. President Volodimir Zelenski zei vrijdagavond dat Rusland met de raketaanval bewust een burgerdoelwit onder vuur nam. Volgens de burgemeester van Kramatorsk waren er op het moment van de inslag zo’n 4000 mensen op de been bij het treinstation, van waaruit veel inwoners het geweld in de regio proberen te ontvluchten. De stad geldt als een van de belangrijkste evacuatiepunten in Oost-Oekraïne.

“Wij verwachten een sterke wereldwijde reactie op deze oorlogsmisdaad,” zei Zelenski in een vrijdagavond gepubliceerde videoboodschap over de aanval op het station. “Elke vertraging in het leveren van wapens aan Oekraïne, elke weigering, kan alleen betekenen dat de politici in kwestie het Russische leiderschap meer willen helpen dan ons.” Zelenski roept onder meer op tot een embargo op Russische energiebronnen en wil dat alle banken uit het land afgesneden worden van internationale betalingssystemen.

EU-lidmaatschap

De president toonde zich in ieder geval tevreden met de belofte van Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen om snel werk te maken van een Oekraïens EU-lidmaatschap. “Ik ben hier vandaag bij u in Kiev om een duidelijke signaal te brengen, de Europese Unie staat achter u,” aldus de Duitse. Oekraïne heeft, wat betreft de Commissievoorzitter, een ‘Europese toekomst’. Zelenski beloofde haar de vragenlijst over het EU-lidmaatschap binnen een week in te vullen.

In de Poolse hoofdstad Warschau is zaterdag een grote donorconferentie voor vluchtelingen uit Oekraïne. Het is het hoogtepunt van de inzamelingscampagne Stand up for Ukraine. Vele tientallen artiesten en beroemdheden hebben zich hierbij aangesloten. Het is georganiseerd door de Europese Commissie en Canada, in samenwerking met non-gouvernementele organisatie Global Citizen.

De conferentie wordt geleid door Ursula von der Leyen en de Poolse president Andrzej Duda. De Canadese premier Justin Trudeau doet vanuit eigen land via een videoverbinding mee. Polen werd gekozen als locatie omdat het land het leeuwendeel van de miljoenen Oekraïners opvangt die de oorlog in hun land ontvluchten. De organisatoren hopen op miljarden euro’s van landen en organisaties.

Sinds de Russische aanval op Oekraïne 24 februari begon, zijn meer dan 11 miljoen van de ruim 41 miljoen inwoners op drift geraakt. Meer dan 4,3 miljoen zijn de grens over gevlucht en meer dan 7 miljoen mensen zijn in eigen land ontheemd. Van de vluchtelingen staken de meesten, 2,5 miljoen mensen, de Poolse grens over.

Meer over