Nieuws

Dit gebeurde er vannacht: eerste Russische soldaat voor rechter, noodkreet richting Elon Musk

Een 21-jarige Russische sergeant moet in Oekraïne terechtstaan voor oorlogsmisdaden. De Oekraïense hoofdaanklager Irina Venediktova meldt dat hij de eerste Russische soldaat is die voor de rechter verschijnt. De sergeant is in Oekraïense hechtenis.

Sanne Schelfaut
Opruimwerkzaamheden in Kramatork. De stad ligt al weken onder vuur.  Beeld Getty Images
Opruimwerkzaamheden in Kramatork. De stad ligt al weken onder vuur.Beeld Getty Images

Volgens de aanklacht heeft hij op 28 februari, vier dagen na de Russische inval in Oekraïne, vanuit een rijdende auto een 62-jarige man op een fiets doodgeschoten. Dit gebeurde in het dorpje Tsjoepahivka, in de grensregio Soemi. De sergeant was samen met vier andere Russische soldaten op de vlucht voor het Oekraïense leger. De auto waarin ze reden hadden ze gestolen. Als hij veroordeeld wordt, kan de sergeant tien tot vijftien jaar gevangenisstraf krijgen.

Vorige maand maakte hoofdaanklager Venediktova bekend dat Oekraïne onderzoek doet naar vijfhonderd mensen, wegens mogelijke betrokkenheid bij ruim 5600 Russische oorlogsmisdaden in het land. Oekraïne krijgt hulp uit onder meer Nederland en het Verenigd Koninkrijk bij de onderzoeken naar oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.

De VN-Mensenrechtenraad komt vandaag in Genève bijeen voor een speciale zitting over de oorlog. Belangrijkste onderwerp van gesprek: ​​oorlogsmisdaden en andere ernstige schendingen in Oekraïne. Meer dan vijftig landen hadden opgeroepen tot de bijeenkomst. Ook VN-onderzoekers verzamelen bewijs van oorlogsmisdaden in Oekraïne, zoals het aanvallen van burgers of het mishandelen van krijgsgevangenen.

Evacuatie

Het Russische leger roept hulporganisaties op om zo snel mogelijk burgers te evacueren uit twee steden in het oosten van Oekraïne die in handen zijn van het Oekraïense leger. Een woordvoerder van het Russische ministerie van Defensie zei tegen persbureau Interfax dat in de steden Kramatorsk en Slovjansk anders ‘een rampzalige humanitaire situatie’ dreigt.

Volgens de woordvoerder zijn er nog zo’n 90.000 burgers in de beide steden. Deze informatie is niet onafhankelijk te verifiëren. De Oekraïense troepen die de steden verdedigen gebruiken de burgers als menselijk schild, zei hij. Dit is een standaardbeschuldiging van Russische zijde. Kramatorsk en Slovjansk liggen in de Donbas, waar het Russische leger een groot offensief is begonnen. Mogelijk is de evacuatie-waarschuwing een teken dat het leger nieuwe aanvallen voorbereidt.

Rusland beschuldigt Oekraïne er opnieuw van de Russische stad Belgorod te hebben beschoten. Bij de beschietingen zijn volgens gouverneur Vjatsjeslav Gladkov voor het eerst ook slachtoffers gevallen, meldt The Kyiv Independent. Een persoon kwam om het leven en zes mensen raakten gewond, aldus de gouverneur.

Het Oekraïense leger heeft de aanval niet bevestigd. Belgorod ligt niet ver van Charkov, in Oost-Oekraïne. Het Oekraïense leger is daar een tegenoffensief begonnen. De Oekraïense president Volodimir Zelenski zei dinsdag dat Russische troepen geleidelijk uit het gebied worden verdreven.

Noodkreet uit fabriek

Wederom komt vanuit het Azovstal-complex in Marioepol een noodkreet van een militair die zich in de gigantische staalfabriek schuilhoudt tegen de Russen. Het terrein is het laatste verzetsbolwerk van de Oekraïners. Een commandant in het complex heeft een wanhopige oproep gedaan aan de rijkste man ter wereld, Elon Musk. De commandant van de 36ste Marinebrigade, Serhiy Volyna, schreef op Twitter: ‘Help ons Azovstal te verlaten richting een land dat kan bemiddelen. Als jij het niet doet, wie dan wel?’

Volyna, wiens eenheid al weken standhoudt in de industriële fabrieken, zegt dat hij een Twitter-account heeft aangemaakt om Musk te bereiken. ‘Ze zeggen dat je van een andere planeet komt om mensen te leren in het onmogelijke te geloven,’ schreef hij aan de nieuwe eigenaar van Twitter. ‘Onze planeten liggen naast elkaar aangezien ik woon waar het bijna onmogelijk is om te overleven.’

Musk heeft nog niet gereageerd op de noodkreet.

Clustermunitie

Zowel Rusland als Oekraïne moet onmiddellijk stoppen met het gebruik van clustermunitie op het slagveld. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) doet die oproep in een rapport over de gevolgen van het gebruik van clusterbommen in Oekraïne.

Russische troepen hebben de clusterbommen tijdens de oorlog in Oekraïne volgens HRW meerdere keren gebruikt, onder meer in de steden Tsjernihiv, Charkov, Mykolajiv en Vuhledar. Oekraïne zou de door veel landen verboden munitie tijdens dit conflict zelf ook zeker één keer hebben ingezet, meldt de mensenrechtenorganisatie.

Clusterbommen vallen bij gebruik uiteen in vele kleine bommetjes. Door niet geëxplodeerde clustermunitie vallen er volgens HRW nog jaren na conflicten geregeld doden. Vaak zijn de slachtoffers spelende kinderen die de felgekleurde bommetjes aanzien voor speelgoed. Veel landen verbieden clustermunitie en zien het gebruik ervan als een oorlogsmisdaad.

Volgens HRW heeft het gebruik van clustermunitie in Oekraïne al aan honderden burgers het leven gekost. Ook zijn scholen, ziekenhuizen en woningen erdoor beschadigd. Precieze aantallen heeft de organisatie niet.

Toetreden Navo

Mogelijk zal Finland donderdag of uiterlijk dit weekeinde officieel besluiten een Navo-lidmaatschapsverzoek in te dienen. Kort hierna neemt Zweden ook deze beslissing. De landen wilden nooit lid worden van het westerse militaire bondgenootschap, maar denken daar sinds de Russische inval heel anders over.

Het Verenigd Koninkrijk biedt in ieder geval militaire hulp aan Zweden of Finland, mochten de landen worden aangevallen tijdens de overgangsperiode naar een Navo-lidmaatschap. Dat heeft premier Boris Johnson woensdag bekendgemaakt na bezoeken aan beide landen. Gevreesd wordt voor mogelijke represailles vanuit Rusland.

Historische ommezwaai

Het toetreden van Zweden en Finland tot de Navo zou een historische ommezwaai zijn voor de Scandinavische regio. Voordat de landen officieel bij de Navo horen, is er sprake van een overgangsperiode. In die overgangsperiode zijn beide landen nog niet beschermd door Artikel 5 van de Navo. Daarin staat dat een aanval op een van de Navo-landen wordt gezien als een aanval op alle lidstaten.

Met de overeenkomst die beide landen woensdag tekenden, wil het Verenigd Koninkrijk die bescherming wel gaan bieden. Om de hulp zouden de landen zelf moeten vragen. Dit zou volgens Johnson ook de inzet van Britse militairen kunnen betekenen. Het Kremlin liet woensdag weten dat het de ontwikkelingen aan de landsgrenzen in de gaten houdt.

Eerder waarschuwde Moskou voor ‘militaire en politieke gevolgen’ als de Zweden en Finnen een verzoek tot toetreding zouden indienen.