PlusAchtergrond

Deze gebouwen zijn te wanstaltig voor China

Jarenlang konden Chinese architecten zich uitleven op hun skylines. Nu prijken hun bouwwerken op een lijst met lelijkste gebouwen.

Nr. 1: theater in Guangzhou. Reden: vergezochte creativiteit, willekeurige collage van Chinese elementen, groteske vormen, schade aan imago van de stad.Beeld SCA

Creatief bedacht zijn ze wel, de lelijkste gebouwen van China. Van een bijenkorf tot een soort vliegende draaimolen in een attractiepark. Een groep Chinese architecten publiceerde voor de elfde keer hun lijst met wanstaltigste objecten. Op nummer één staat een theater in Guangzhou. Het heeft de vorm van een slagroomtoefje en is rood met gouden motief. “Een groteske vorm die schade toebrengt aan het imago van de stad,” luidt het commentaar.

Nieuwe gebouwen liggen al langer onder een vergrootglas sinds president Xi Jinping in 2014 oordeelde dat het allemaal wat te gek werd. Jarenlang konden architecten zich uitleven in de Chinese bouwzucht. Met de economie groeiden ook de skylines. Daar pronken nu iconen van Zaha Hadid, Rem Koolhaas en Zhang Xin, maar de bouwmanie bracht ook minder tot de verbeelding sprekende creaties voort.

Een gebouw als een colablikje

“Kunst moet zijn als zonlicht in de blauwe lucht en het windje in de lente dat hoofden inspireert, harten warmt en smaak ontwikkelt,” zei Xi destijds in een toespraak tijdens een literair symposium. De da kuzi, of grote broek van Rem Koolhaas in Peking was wat te futuristisch voor critici. Schokkender waren gebouwen die eruitzagen als schildpadden, colablikjes of muntstukken.

Nr. 5: Hotel in Xingyi. Reden: blindelings aanbidden van andere landen, verwrongen culturele waarden die ernstig in strijd zijn met het oorspronkelijke ecologische landschap van de regio.

De groep architecten die de jaarlijkse lijst opstelt, stond onder leiding van Wang Mingxian, een wetenschapper met een lange staat van dienst in de architectuur en kunstgeschiedenis. Het gaat ze nu niet alleen om de bizarre vormen die totaal niet meer lijken op een gebouw – het culturele centrum in de vorm van een blauw met groene wereldbol is volgens hen ‘vulgair’ en ‘simplistisch’ – er is ook commentaar op serieuzere ontwerpen. De architecten merken soms op dat proporties niet kloppen, of dat het ontwerp chaotisch is.

Chaotische vormentaal

De leek valt misschien niet zo snel over de raampartijen van een bibliotheek in Jiangxi, die met wat fantasie lijken op neergelegde boeken. Het gebouw had zo in een westers land kunnen staan. Het is een ‘vergezocht concept’ met ‘chaotische vormentaal’, vinden de architecten.

Nr. 3: Flying Kiss in Chongqing, Wulong. Reden: grootsheid, vulgaire bedoelingen, onhandige modellen, vernietiging van natuurlijke landschappen.

Zes jaar na Xi’s toespraak is vooral blijven hangen dat het allemaal wat patriottischer moet. Bij het ontwerp van een hotel in Guizhou, met veel torentjes en gebogen ramen, zijn andere landen ‘blindelings aanbeden’. De architecten willen de culturele kenmerken van hun eigen, Chinese architectuur bewaken. Een kopie van de Union Bridge in Londen wordt niet op prijs gesteld, want die is ‘schadelijk voor de culturele identiteit’.

Het acrobatiek theater in Cangzhou zou dan meer in de smaak moeten vallen. Het heeft een rond dak dat omhoog wordt gehouden door roodbruine pilaren. Een klassiek Chinees ontwerp, zou je zeggen. Maar de architecten vinden het een slechte imitatie. Als je die traditionele stijl nastreeft, moet je het goed doen, is de boodschap.

Meer over