PlusProfiel

De vele gezichten van Emmanuel Macron: ‘Hij zou zich naar de kiezers moeten tonen zoals hij privé is’

Hard en arrogant, slim en onvermoeibaar, of gevoelig en betrokken? Wie is zittend president Emmanuel Macron (44), die zondag favoriet is bij de laatste en beslissende ronde van de Franse verkiezingen? ‘Als je alleen maar doorwerkt in je eigen cocon, raak je soms geïsoleerd van de buitenwereld en wat daar leeft.’

Frank Renout
De zittend Franse president Emmanuel Macron lijkt volgens de peilingen de presidentsverkiezingen te gaan winnen van Marine le Pen.  Beeld Getty Images
De zittend Franse president Emmanuel Macron lijkt volgens de peilingen de presidentsverkiezingen te gaan winnen van Marine le Pen.Beeld Getty Images

Marc Thibault kan met recht zeggen dat hij de enige is die Emmanuel Macron ooit letterlijk het mes op de keel heeft gezet. “Ik hoorde pas ’s morgens dat ik het diezelfde dag moest doen,” vertelt hij lachend. Thibault ontmoette Macron in september 2016. De politicus was nog geen president: hij was net opgestapt als minister en liep warm voor de verkiezingen van 2017. En daarom bezocht hij een kappersbeurs, met een legertje journalisten achter hem aan.

Op die beurs stond Marc Thibault: een bekende flamboyante kapper-barbier, vooral gespecialiseerd in baarden. “Ze zeiden: wil jij straks Macron scheren? Ik zei: natuurlijk!” Dus ging de stoere en bebaarde Thibault, uitgedost met ringen, armbanden en tatoeages, Macron te lijf. “Ik zag lichtflitsen van fotografen, er waren allemaal camera’s. Dan moet je het wel goed doen met zo’n mes: stel je voor dat je Macron per ongeluk snijdt!”

Het ging goed. “Macron was heel aardig, rustig. Hij stelde me op m’n gemak. Hij liet echt een sympathieke indruk achter.” Macron won daarna de verkiezingen en werd in mei 2017 president. “Ik heb op hem gestemd, ja,” zegt Thibault. “Ik vond hem jong en dynamisch.”

Geliefd onder jong en oud

Dat dachten wel meer Fransen. Macron kreeg de meeste stemmen in álle lagen van de bevolking, schreef onderzoeksbureau Ipsos. ‘Bij jong en oud, bij laag en hoog opgeleid, bij arm en rijk, op het platteland en in de stad.’ Macron was met zijn 39 jaar de jongste Franse president sinds 1848. Frankrijk moest op de schop.

“Emmanuel Macron wilde altijd al de politiek in,” vertelt zijn jeugdvriend Gaspard Gantzer. “Hij had op jonge leeftijd al heel zijn carrière uitgestippeld. Eerst zou hij een paar jaar in het bedrijfsleven gaan werken en daarna zou de politiek volgen.”

Gantzer en Macron studeerden samen van 2002 tot 2004 in Straatsburg, aan de eliteschool ENA (École Nationale d’Administration). “Hij was aardig en grappig. We hadden een vriendengroepje waarmee we gingen stappen in Straatsburg. We zaten vaak in karaokebar Bunny’s. Daar kwam ik erachter dat hij een enorme fan van Johnny Hallyday was.”

Emmanuel Macron was – als hij geen karaoke deed – heel serieus. “Hij was één van de besten van ons studiejaar. Heel volwassen voor zijn leeftijd. Hij deed zijn buitenlandstage in Nigeria, terwijl anderen het liefst stages deden in de Verenigde Staten of Europa. Macron had lef en wilde nieuwe dingen zien.”

‘Samen kunnen jullie president worden’

Dat beeld van de ‘aardige, gezellige’ en ‘slimme, ambitieuze’ Macron, schetst ook Eric Abadie. Hij is eigenaar van restaurant L’etape du Berger, in skistation La Mongie in de Pyreneeën. “Ik denk dat Macron 15 of 16 was toen hij hier voor het eerst kwam skiën. We hebben altijd contact gehouden. In januari dit jaar belde hij nog om me een gelukkig nieuwjaar te wensen.”

Macrons grootouders woonden in de bergen. Hij bracht er als kind vaak zijn vakanties door. Later keerde Macron regelmatig terug naar de skipistes van La Mongie, samen met zijn vrouw Brigitte. “Ik heb altijd gevonden dat ze een goed stel zijn. Allebei slim. Al vóór de verkiezingen in 2017 zei ik grappend tegen hem: samen kunnen jullie vast president worden.” Abadie lacht. “Macron eet altijd wat ik kook. En gewoon steak-frites, hoor, net zoals jij en ik. Het is echt niet zo dat de president altijd aan de kaviaar en truffel zit.”

Vijf jaar presidentschap zitten er nu op. En dat is Macron niet in de koude kleren gaan zitten. Eind 2018 gingen de Gele Hesjes voor het eerst de straat op. De protesten hielden maandenlang aan en de president verlegde z’n koers. In plaats van geplande bezuinigingen kwamen er premies, extraatjes en belastingverlagingen. Kosten: zo’n 17 miljard.

Steun voor coronabeleid

Toen stond corona in 2020 voor de deur. Weer ging alles op z’n kop. Macron werd opgeslokt door crisisoverleg, noodmaatregelen en lockdowns. Steunplannen voor bedrijven kostten tientallen miljarden. Grote hervormingen die hij had beloofd, zoals die van de pensioenen, werden op de lange baan geschoven.

Volgens critici is hij veel van zijn verkiezingsbeloftes uit 2017 niet nagekomen. De liberale denktank Ifrap gaf Macron een matig rapportcijfer van 5,2 na een kleine tweehonderd beloftes, maatregelen en hervormingen van hem te hebben doorgelicht.

Toch hield Emmanuel Macron stand in de peilingen. Met name de laatste jaren was hij populairder dan zijn twee voorgangers de laatste jaren van hún presidentschap waren: de socialist François Hollande en de rechtse Nicolas Sarkozy.

Dat lijkt twee oorzaken te hebben. De Fransen zijn in meerderheid tevreden over zijn aanpak van corona – en dat was natuurlijk het allesoverheersende thema vanaf 2020. En veel van zijn economische maatregelen hebben geleid tot koopkrachtbehoud of zelfs -verbetering. Koopkracht is volgens alle peilingen de grootste zorg van de Fransen. De werkloosheid, die invloed heeft op de koopkracht, is tijdens Macrons ambtstermijn flink gedaald. En de economische groei was in 2021 maar liefst 7 procent, de hoogste groei in 52 jaar.

Al moet gezegd: de koopkracht staat flink onder druk sinds de oorlog in Oekraïne – een van de verklaringen voor de groeiende populariteit van Marine Le Pen.

Grootste tegenvallers voor Macron

Er waren meer tegenvallers. “Ik denk dat Macron het meest teleurgesteld is over de protesten tegen hem. Van Gele Hesjes en antivaxers,” zegt Sereine Mauborgne, partijgenoot van Macron en Kamerlid namens regeringspartij LREM. “Macron is iemand die iedereen wil overtuigen van zijn ideeën. Hij is een prater, een politieke verleider. Maar bij die twee groepen kwam hij erachter dat sommige mensen niet te overtuigen zijn.”

Macrons voormalige woordvoerder en vertrouweling Sibeth Ndiaye beaamt dat. “Ik ging wel met de president op werkbezoek, hij ging altijd met mensen op straat in gesprek. Soms kon hij een half uur blijven staan. Dan wees ik op mijn horloge, maar zei hij altijd met een knipoog: ik ben de baas.”

Die karaktertrek was ook de afgelopen maanden te zien. Macron hamerde op onderhandelingen met Poetin, zelfs nog nadat die troepen naar Oekraïne had gestuurd. Hij koos voor persoonlijk contact. Voor praten en overtuigen.

De mensen die hem goed kennen noemen Emmanuel Macron steevast een aimabel persoon. “Hij is een keer in mijn kiesdistrict in Zuid-Frankrijk geweest toen daar bosbranden waren,” vertelt Mauborgne. “Dan geeft hij zoveel aandacht aan mensen, is hij zó begripvol. Op dat soort momenten toont hij dat hij een warme persoonlijkheid heeft.”

‘Luiwammesen, cynici en extremisten’

Sibeth Ndiaye merkte het toen een paar jaar geleden haar moeder overleed. “Macron kwam mijn kantoor binnenlopen en gaf me een boek over rouw, Journal de Deuil van Roland Barthes. Dat had hij zelf gelezen en hij had er veel aan had gehad, zei hij. Dat raakte me. Daarna ging ik naar Senegal om mijn moeder te begraven. Toen ik de kerk uitkwam lag er een enorme rouwkrans. Die had Macron naar Senegal gestuurd.”

Toch heeft de president ook de reputatie ‘hard’ en ‘arrogant’ te zijn. Toen er in 2017 gedemonstreerd werd tegen zijn hervormingen van de arbeidsmarkt, zette hij de demonstranten weg als ‘luiwammesen, cynici en extremisten’. In 2018 zei hij over de minima: “Je stopt er zakken vol geld in en ze blijven arm.” Datzelfde jaar zei hij tegen een werkloze jongen: “Als ik hier de straat oversteek, vind ik zo een baan voor je. Als je maar wilt werken.” Rond corona zei hij ongevaccineerden ‘het leven zuur te willen maken’.

“Hij kan hard uit de hoek komen ja,” beaamt kamerlid Mauborgne. Soms pikt hij het niet meteen op als uitspraken slecht vallen bij ‘gewone’ Fransen. “Macron is weliswaar slim, maar hij is ook onvermoeibaar, hij werkt maar door. En als je alleen maar door- en doorwerkt in je eigen cocon, raak je soms geïsoleerd van de buitenwereld en wat daar leeft.”

Sibeth Ndiaye: “Als ik hem één advies zou mogen geven, dan is het om zich in de politiek en naar de kiezers meer te tonen zoals hij privé ook is. Zoals ik hem van dichtbij heb leren kennen. Als mens. Hij heeft een koud imago door sommige dingen die hij heeft gezegd. Maar zo is hij niet.”

‘Winst Le Pen betekent frexit behalve in naam’

De race is verre van gelopen voor Emmanuel Macron – en peilers houden er serieus rekening mee dat de extreemrechtse kandidaat Marine le Pen de verkiezingen zou kunnen winnen, met potentieel grote gevolgen voor de Europese Unie.

De eurosceptische Le Pen heeft gedurende de verkiezingscampagne alle zeilen bijgezet om haar extreemrechtse, nationalistische én Poetinvriendelijke imago af te zwakken en focuste zich vooral op linkse issues zoals armoede en het bestrijden van inflatie. Met succes: het verschil met Macron is veel kleiner dan vijf jaar geleden, toen de centrist 66 procent van de stemmen kreeg. Nu lijkt Macron volgens peilingen 55 procent van de stemmen te krijgen, maar bij een lage opkomst, en dat is niet ondenkbaar, kan de uitkomst volgens peilers zo de andere kant op slaan.

Als onderdeel van haar zachtere koers heeft Le Pen ook een draai gemaakt ten aanzien van het Franse EU-lidmaatschap. Anders dan in het verleden heeft Le Pen tijdens deze campagne herhaaldelijk beloofd niet uit te zijn op het opzeggen van het EU-lidmaatschap van Frankrijk, de een na grootste economie in het blok. In plaats daarvan zegt ze de EU slechts te willen hervormen en de Fransen voorop te willen stellen.

Het nationalistische beleid dat ze voor ogen heeft is volgens experts echter volledig onverenigbaar met het functioneren van de EU. Zo overweegt Le Pen Franse wetgeving boven Europese te stellen, wil ze grenscontroles herinvoeren en Fransen voorrang geven op de huizen- en banenmarkt. Haar beleid betekent volgens commentatoren ‘een frexit behalve in naam’. In het tv-debat afgelopen woensdag noemde Macron de verkiezingen een referendum voor het Franse EU-lidmaatschap.
Tom Kieft

Meer over