PlusReportage

De laatste brug naar het gevallen Severodonetsk: moeten we blijven of gaan?

De Russen kregen dit weekend Severodonetsk, aan de andere kant van de brug, in handen. Beeld Jan Hunin
De Russen kregen dit weekend Severodonetsk, aan de andere kant van de brug, in handen.Beeld Jan Hunin

De brug bij Lysytsjansk is het laatste object dat deze stad nog scheidt van Severodonetsk. De Russen rukken op. De inwoners zijn vertwijfeld. Bijna alle huizen staan er uitgebrand bij.

Jan Hunin

Daar ligt ze dan, de Sodovjibrug die Lysytsjansk verbindt met Severodonetsk – de stad in de Donbas die nu in Russische handen is. Al is verbinden misschien niet het juiste woord voor een constructie waarin zoveel gaten zitten dat ze wat wegheeft van een Zwitserse kaas; alleen te voet valt de overkant nog te bereiken, en dan nog.

Maar dat is nog altijd beter dan de twee andere bruggen over de Seversky Donets, de rivier die Severodonetsk scheidt van de rest van het door Oekraïne gecontroleerde gebied; die doen na dagenlange beschietingen helemaal niet meer aan verbinden. Op de naar de nabijgelegen sodafabriek genoemde Sodovjibrug kan dat dus nog wel, oversteken naar Severodonetsk, al moet je dan wel gebruikmaken van een van de drie ladders die het ingezakte gedeelte met de rest van de brug verbinden.

Verschanst

Enerzijds weet niemand wat er zich achter de oplopende oever aan de andere kant van de brug bevindt. Er is niemand te zien, maar dat wil niets zeggen. Dit weekend werd er vlakbij nog geschoten, vertellen de soldaten die zich een paar straten voor de brug in een leegstaand gebouw verschanst hebben. Maar wie of wat, dat kunnen ze niet zeggen. Ze weten alleen dat je er beter kunt wegblijven; zelf durven ze er zich trouwens ook niet op te wagen.

Anderzijds staan die drie ladders die het ingezakte gedeelte van de brug verbinden met de rest er zo aanlokkelijk bij dat het bijna zonde zou zijn om ze niet uit te proberen. Maar er is niemand om mijn vraag te beantwoorden. Met uitzondering van een paar loslopende honden – en de kwetterende vogels bij de rivier – is er in de buurt van de brug geen teken van leven te bespeuren. Zelfs de loopgraven van de Oekraïense soldaten, vlak bij een hoogspanningsmast die door de beschietingen de vorm van een crucifix heeft aangenomen, liggen er verlaten bij.

Uitgebrand

Ook in de aanpalende Elektriciensstraat is niemand te zien. Bij het bombarderen van de brug zijn de Russen al even precies te werk gegaan als bij hun andere doelwitten. Bijna alle huizen in de omgeving staan er uitgebrand bij, voor zover ze niet tot puin geschoten zijn.

Om bewoners aan te treffen moet je doorlopen tot bij het bierhuis op de hoek van de Arbeidsstraat, of tenminste wat daar nog van overblijft. Want het etablissement heeft duidelijk een paar voltreffers gekregen; alleen een paar muren staan nog overeind. Drie mannen zijn er in het gezelschap van enkele vrouwen biervaten aan het inladen in een witte bestelwagen; tijdens de inslag was er niemand in het gebouw aanwezig, maar dat maakt de ravage – het werk van ‘Russische fascisten’ – er natuurlijk niet minder op.

Een kwartiertje later zijn ze alweer vertrokken, samen met de zes bewoners van huis nummer 13 in de aanpalende Coöperatieweg: Vasil, een man op leeftijd met in zijn hand een winkeltasje waarop ‘Happy travel’ staat, en vijf vluchtelingen uit Severodonetsk.

Belegerde chemische fabriek

Tot een paar dagen geleden zaten die laatsten – een niet eens zo oud koppel met zoon, schoondochter en kleinzoon – daar samen met honderden andere inwoners vast in de door de Russen belegerde chemische fabriek. Van de Oekraïense soldaten mochten ze er niet weg, maar als arbeiders kenden ze de fabriek op hun duimpje en wisten ze te ontkomen.

Bijna kregen ze daar spijt van toen in hun toevluchtsoord de hel losbrak. Twee dagen lang zaten ze in de alleen via een valluik te bereiken donkere, vochtige voorraadkelder van Vasil. Om de paar seconden waren er ontploffingen te horen, vertelt grootmoeder Vika, die als inwoner van Severodonetsk anders wel wel wat gewend was. De hele tijd bombardementen, bombardementen, bombardementen. Maar nu gaat er snel een einde komen aan hun nachtmerrie; ze mogen met de witte bestelwagen meerijden naar het veilige Dnipro.

Een scheefgezakt huisje en een geit

En zo blijven er in de bij de brug gelegen wijk plots nog maar drie bewoners over. De eigenaars van een scheefgezakt huisje en een geit en de 78-jarige Valentina, wier huis eruit ziet alsof het zo kan instorten. Ja, ze had mee kunnen vertrekken, maar wie moet er dan voor haar vijf honden zorgen?

Over de brug weet ook zij niets meer te vertellen; de soldaten hebben gezegd dat ze niet in de buurt mogen komen en dat heeft ze dan ook niet gedaan, vertelt Valentina. Ze weet niet eens of ze er nog staat.

En zo gaan de uren voorbij, zonder dat er ook maar iemand in de buurt van de brug verschijnt. Tot dan eindelijk, het begint al te schemeren, twee soldaten, de ene uit Lviv en de andere uit Zjytomyr, plots de weg naar de brug oplopen. Ze hebben de opdracht gekregen om de twee stukgeschoten Hummers die op de brug en aan de overkant zijn achtergebleven te inspecteren.

Tja, ze weten ook niet wie of wat er zich aan de andere kant bevindt.

Wat doen we Vasil, vraagt Kola tenslotte, nadat zijn strijdmakker even een kijkje is gaan nemen. Zullen we het er maar op wagen?