PlusAnalyse

De dag waarop de geschiedenis kantelde: Duitsland bewapent zich, de EU sluit het luchtruim, Poetin dreigt met kernwapens

Een vrijwilliger in Kiev oefent met een wapen. Alle volwassenen zijn opgeroepen hun land mee te helpen verdedigen. Beeld Los Angeles Times via Getty Imag
Een vrijwilliger in Kiev oefent met een wapen. Alle volwassenen zijn opgeroepen hun land mee te helpen verdedigen.Beeld Los Angeles Times via Getty Imag

Na vier dagen oorlog is nog volstrekt onduidelijk of Rusland erin slaagt Oekraïne te bezetten. Het Westen schroeft de sancties op en Poetin speelt de nucleaire kaart. Maar er wordt maandag ook onderhandeld.

Frenk der Nederlanden

“Dit is een keerpunt in de geschiedenis. De wereld is niet meer hetzelfde als voorheen.” Grote woorden, maar de Duitse bondskanselier Olaf Schulz sloeg zondag de spijker op zijn kop toen hij in de Bondsdag ongekend fel uithaalde naar de Russische president Vladimir Poetin. Die is erop uit een nieuw imperium te stichten, zei hij, maar hij zal daarbij Duitsland op zijn weg vinden.

Het keerpunt waarover de opvolger van Angela Merkel sprak, geldt niet alleen de oorlog in Oekraïne, maar ook voor Duitsland zelf. Scholz kondigde aan 100 miljard extra te investeren in de al vele jaren verwaarloosde defensie. Bovendien gaat de Bondsrepubliek voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog wapens leveren aan een ander land: 1000 antitankwapens, 500 luchtdoelraketten en pantservoertuigen. Scholz: “De overval op Oekraïne bedreigt onze gezamenlijke naoorlogse orde.”

Afschrikkingsmiddelen

De kentering in de Europese status quo blijkt ook uit de nucleaire kaart die Poetin toch tamelijk onverwacht op tafel heeft gelegd. Voor het oog van de wereld gaf de Russische leider de militaire leiding opdracht om nucleaire ‘afschrikkingsmiddelen’ op scherp te zetten, wat dat ook moge betekenen. Volgens Poetin heeft het Westen zich schuldig gemaakt aan ‘onvriendelijke stappen’ tegen zijn land, waarmee hij doelde op de sancties die dit weekeinde fors zijn opgeschroefd.

Na dagenlang soebatten besloten de Europese Unie, de Verenigde Staten, Canada en Japan een aantal Russische banken uit te sluiten van het internationale betalingssysteem Swift. En ook de Russische centrale bank kan maatregelen verwachten, zei voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie – de sancties leidden in Rusland meteen tot lange rijen voor de betaalautomaten.

Wereld eensgezind

Voorts besloot de EU het Europese luchtruim te sluiten voor al het vliegverkeer uit Rusland. Russische staatszenders als Russia Today en Sputnik mogen niet meer elders in Europa uitzenden. En voor het eerst in de geschiedenis gaat de EU wapens leveren aan een land, in dit geval voor 500 miljoen euro. Vooral die laatste stap toont aan dat de wereld eensgezinder is dan Poetin vermoedelijk had verwacht – zelfs de Amerikaanse oud-president Donald Trump, die Poetin eerder nog ‘geniaal’ noemde, heeft de invasie veroordeeld.

Oekraïners in de westelijke stad Lviv wachten op een trein die ze het land uit kan brengen. Beeld AP
Oekraïners in de westelijke stad Lviv wachten op een trein die ze het land uit kan brengen.Beeld AP

Maandag praten de strijdende partijen met elkaar op de grens van Belarus en Oekraïne. De Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft al gezegd niet veel van de onderhandelingen te verwachten. “Ik geloof niet echt in een uitkomst van deze ontmoeting, maar laten we het proberen,” zei hij in een videoboodschap.

De Oekraïners die op de vlucht zijn geslagen voor de oorlog, willen daar niet op wachten. Op dit moment zijn al 400.000 mensen de grens met buurlanden als Polen, Roemenië, Hongarije en Slowakije overgestoken, en als het conflict voortduurt, verwacht de Europese Commissie dat 7 miljoen mensen hun toevlucht zullen zoeken in het Westen. Ook wat dat betreft zal de wereld straks niet meer hetzelfde zijn als voorheen.

Verwoestingen door oorlogsgeweld in de Donetskregio. Beeld Anadolu Agency via Getty Images
Verwoestingen door oorlogsgeweld in de Donetskregio.Beeld Anadolu Agency via Getty Images
Meer over