PlusAchtergrond

Burgers in Kiev wachten op de volgende stap van Poetin: ‘Hij is een eikel’

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Blinken van en zijn Russische collega Lavrov hebben vrijdag lichte vooruitgang geboekt over de eisen van Rusland aan de Navo. In Kiev wachten de burgers gespannen af.

Joost Bosman
Een Russisch legerkonvooi rijdt door de Krim.  Beeld AP
Een Russisch legerkonvooi rijdt door de Krim.Beeld AP

Op het Plein van de onafhankelijkheid, Majdan in de volksmond, staat een jonge student in de gure sneeuwbuien toeristen te verleiden om voor een beetje geld met zijn witte duiven op de foto te gaan. De oplopende spanningen tussen Oekraïne en Rusland houden hem wel bezig, ja. “Maar veel wil ik er niet over zeggen, mijn vader woont al 25 jaar in Rusland,” verklaart hij. Heeft hij het met hem over ‘de situatie’? “Ja,” zegt de student. “Poetin is een eikel.”

Dan kapt hij prompt het gesprek af. “Het is te pijnlijk voor me,” zegt de duiventemmer droevig. Hij geeft een boks en loopt weg. De jongeman is niet de enige: maar weinig bewoners van de Oekraïense hoofdstad hebben trek in een gesprek over het onderwerp.

Verdacht

Konstantin Kofs (48) even verderop op het plein wil wel praten. Hij is luchtverkeersleider op een van de luchthavens van Kiev en merkte tijdens zijn dienst afgelopen week iets merkwaardigs op. “Er kwamen een Brits en een Amerikaans legervliegtuig binnenvliegen. Slechts een paar seconden later vertrok de Oekraïense oligarch Rinat Achmetov met zijn privéjet. Verdacht. Misschien is hij gewoon bang voor wat er mogelijk komen gaat, misschien weet hij meer.”

Kofs praat met vrienden en bekenden ‘onophoudelijk’ over wat er kan gebeuren. “Ik kijk op YouTube veel naar experts, die vinden het bijna allemaal onwaarschijnlijk dat Rusland een invasie in Oekraïne voorbereidt. Maar mensen zijn wel bang. Het is heel onprettig om een dergelijke buurman te hebben,” zegt Kofs.

Bij Razoemkov, een onafhankelijke denktank in Kiev, verzucht militair expert Oleksi Melnyk dat al zo veel journalisten hem hebben gevraagd wat het meest waarschijnlijke scenario is. “We weten het gewoon niet. Er is er maar één die het wel kan weten en die is er misschien zelf nog niet uit,” zegt Melnyk, doelend op de Russische president Vladimir Poetin.

Wapens opnemen

Maar mocht het tot een oorlog komen, dan is Oekraïne wel strijdvaardig, stelt de voormalige luchtmachtofficier. “Uit opiniepeilingen blijkt dat meer dan 40 procent van de bevolking de wapens tegen het Russische leger wil opnemen. Dat zijn mannen én – zij het wat minder – vrouwen.”

Dat geldt niet voor Danil (21). De toneelschoolstudent zegt dat hij niet wil vechten. “Het betekent niet dat ik geen patriot ben, maar de situatie is zo onduidelijk. Zelfs onze eigen regering weet niet goed wat er nu eigenlijk aan de hand is. Het is heel ingewikkelde materie.”

Vrijdag spraken de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken en zijn Russische collega Sergej Lavrov over de veiligheidseisen die Rusland stelt aan de Navo. Moskou stelde een week geleden een ultimatum aan de Westerse militaire alliantie: Rusland wil schriftelijk antwoord, anders dreigt het met actie, hoogstwaarschijnlijk tegen Oekraïne. Wat dat zou inhouden, is niet duidelijk.

Vooruitgang

Nadat eerder deze maand gesprekken tussen Rusland enerzijds en de VS en Navo anderzijds op niets waren uitgelopen, leek de dialoog tussen de ministers vrijdag een beetje vooruitgang te hebben geboekt: de VS heeft beloofd alsnog met een brief te komen over de veiligheidseisen aan de Navo.

Daarna zouden nieuwe gesprekken kunnen plaatsvinden tussen de ministers en op langere termijn opnieuw ontmoetingen tussen de Amerikaanse president Joe Biden en zijn collega Poetin.

De Oekraïense politicoloog Evgen Magda is blij, dat het Westen nu harde taal bezigt tegen Rusland. “Alleen al het feit dat de VS persoonlijke sancties wil afkondigen tegen Poetin is veelzeggend. Dat gebeurt nooit tegen een staatshoofd.”

Ook hij denkt niet dat Rusland een grootscheepse aanval plant. “Eerder denk ik dat zich een situatie zal voordoen als in 1962, toen de Sovjet-Unie kernraketten op Cuba wilde plaatsen. Misschien gaat Moskou nu weer zoiets proberen,” aldus Magda.

De politicoloog stelt onomwonden dat Poetin uit is op het herstel van de Sovjet-Unie, waarvan Rusland en Oekraïne tot het uiteenvallen daarvan, dertig jaar geleden, allebei deel uitmaakten. “Onduidelijk is echter op welke manier en in welke vorm.”

Wel mogelijk

Op de Chresjtsjatikstraat, de chique allee door het centrum van Kiev, is advocaat Pjotr Batjoek (47) er niet gerust op. “Het is heel wel mogelijk dat er oorlog uitbreekt,” zegt hij. “Rusland kan vanuit de Krim en Belarus (waarheen Rusland in het kader van een oefening deze week troepen verplaatste, red.) zomaar binnenvallen.”

Hij wijst ook op de nieuwe politieke onzekerheden in Europa. “Duitsland heeft net een nieuwe regering, in Frankrijk komen er presidentsverkiezingen. Moskou maakt daar misbruik van.” Toch vindt hij niet dat Europa Oekraïne in de steek laat. “Kijk naar Groot-Brittannië. Die hebben deze week tenminste weer wapens geleverd.”