Plus

‘Brand van de eeuw’ verwoest natuur ter grootte van twee keer Parijs

In Frankrijk woedt ‘de brand van de eeuw’, maar slachtoffers zijn er niet gevallen. Er zijn alleen enkele lichtgewonden onder brandweermensen. Dat er geen doden zijn, is mede te danken aan de werkwijze van de Franse brandweer. Inmiddels zijn de branden bijna onder controle.

Frank Renout
President Emmanuel Macron van Frankrijk liet zich woensdag in Gironde bijpraten over het bluswerk. Beeld ANP / EPA
President Emmanuel Macron van Frankrijk liet zich woensdag in Gironde bijpraten over het bluswerk.Beeld ANP / EPA

Het begon met razendsnelle en massale evacuaties, ten zuiden en zuidwesten van Bordeaux. Op de eerste dag van de brand, vorige week maandag, werden al meteen 6.500 mensen geëvacueerd, onder wie 6.000 toeristen op campings. Die klaagden soms, maar de maatregel bleek niet overdreven. Een vijftal campings werd daarna volledig in de as gelegd. Begin deze week werden op één dag zelfs 16.000 mensen geëvacueerd.

Daarna legden de brandweermensen bij wijze van spreken een cordon rond lege huizen en woonwijken, om die te beschermen. Begroeiing werd weggehaald, de grond natgehouden. “We hebben in feite het vuur laten doorrazen in bosgebied, om eerst de huizen te beschermen,” vertelde brandweercommandant Olivier Chavatte deze week. “Dat is een strategische keuze. De prioriteit is mensen helpen. Daarna komen huizen en bezittingen. En pas daarna het bos.”

In totaal zijn er in het gebied ten zuiden van Bordeaux in tien dagen maar liefst 36.750 mensen uit hun huizen gehaald en elders ondergebracht, in sportzalen en bij gastgezinnen.

Dorpje gered

Op die manier is bijvoorbeeld het dorpje Cazaux gered van de vlammen. Het ligt direct naast de enorme brand die woedt bij La-Teste-de-Buch en werd door het vuur bedreigd. Vrijdag moesten alle inwoners er weg en sindsdien is het een spookdorp. De straten zijn verlaten en alleen de politie patrouilleert er nog. “Er zijn daar drie huizen in brand gevlogen terwijl er tientallen huizen in risicogebied stonden,” aldus Chavatte.

Diezelfde strategie werd toegepast bij de tweede grote brand in het gebied, rond de stad Landiras. Op satellietfoto’s is te zien hoe het vuur zich kilometer na kilometer verspreidde, maar steeds óm de bewoonde gebieden heen. Slechts een handvol van de bijna 4000 bedreigde huizen vloog in brand, becijferde de Franse televisie.

Zelf vuur aansteken

Een andere tactiek die de brandweer gebruikt: het vuur zelf aansteken. Daarmee wordt terrein boom- en begroeiingsvrij gemaakt, oftewel ‘kaalgeschoren’, waardoor de vlammen niet meer over kunnen slaan.

Dat gebeurt op dit moment op grote schaal bij de stad Biscarrosse, dat een paar kilometer ten zuiden van de branden ligt. Houthakkers maken er sinds afgelopen weekend een strook van 5 kilometer lang en 300 meter breed. Alle bomen worden er omgehakt. Daarna schrapen bulldozers de bodem af om alle resten en begroeiing te verwijderen.

Het resultaat lijkt nog het meest op een landingsbaan van zand. Links ligt bos en rechts ligt bos, maar door de immense kale vlakte kan het vuur niet meer overslaan.

Twee keer Parijs

Sinds de branden ten zuiden van Bordeaux begonnen, is meer dan 20.000 hectare aan bos volledig verwoest. Dat is ongeveer twee keer de oppervlakte van de stad Parijs. Er wordt al gesproken van de ‘brand van de eeuw’. In héél Frankrijk ging in heel 2021 bijna 13.000 hectare aan bos in vlammen op.

Velen maken de vergelijking met 1949. Toen woedde er een historische bosbrand in vrijwel hetzelfde gebied als nu, ten zuiden van Bordeaux. Er werd destijds in een paar dagen tijd zelfs 50.000 hectare verwoest. Maar nog erger: toen waren er 82 doden gevallen, vooral brandweermensen.

Overigens richten bosbranden in Frankrijk gemiddeld steeds minder schade aan, vergeleken met decennia geleden. Mede door nieuwe aanplant komt er jaarlijks zo’n 80.000 hectare aan bos bij. Frankrijk telt 17 miljoen hectare aan bos: dat is bijna een derde van de totale oppervlakte van het land.

Spaanse branden ook onder controle

Ook de Spaanse brandweer krijgt de tientallen bosbranden in het land onder controle. En dat op een moment waarop de temperaturen weer stijgen. Het gaat onder meer om de brand bij Ateca, een gemeente in de noordoostelijke provincie Zaragoza.

Bij Ateca wordt een ‘positieve’ ontwikkeling waargenomen, aldus de regionale regering. Er is 14.000 hectare aan bos verbrand. Het moment waarop de 1700 evacués kunnen terugkeren, komt dichterbij. Het in Amsterdam gevestigde herbebossingsbedrijf Land Life heeft bekendgemaakt deze brand te hebben veroorzaakt, met een vonk die vrijkwam van een graafmachine.

In het noordwesten van Spanje, in de provincie Zamora, is de bosbrand onder controle gebracht. Door deze brand zijn een brandbestrijder en een herder om het leven gekomen. Door de hitte en droogte is dit jaar al 70.000 hectare aan land verwoest. Dat is volgens de Spaanse premier Sánchez bijna het dubbele van wat normaal was in voorgaande jaren.

Grote stukken natuur bij La Teste-de-Buch zijn verwoest. Beeld AFP
Grote stukken natuur bij La Teste-de-Buch zijn verwoest.Beeld AFP