Nieuws

Bende rooft kunstschatten uit Oekraïne en brengt ze naar Rusland: ‘Doelgerichte zet’

Een gespecialiseerde bende rooft kunstschatten uit bezette gebieden in Oekraïne en brengt ze naar Rusland. Dat zeggen academici en deskundigen na onderzoek. Ze ontdekten een patroon in de diefstal van waardevolle objecten uit Oekraïense musea, meldt de Britse krant The Guardian.

Het Parool
Een gouden Scythische helm die sinds 2014 aan het Allard Pierson Museum is uitgeleend voor een tentoonstelling. Een gespecialiseerde bende zou dit soort schatten roven uit gehavende Oekraïense musea om ze naar Rusland te brengen.  Beeld AP
Een gouden Scythische helm die sinds 2014 aan het Allard Pierson Museum is uitgeleend voor een tentoonstelling. Een gespecialiseerde bende zou dit soort schatten roven uit gehavende Oekraïense musea om ze naar Rusland te brengen.Beeld AP

Een internationaal team van antropologen, archeologen, historici en deskundigen in de digitale technologie volgt sinds het begin van de Russische invasie in Oekraïne vanuit een laboratorium in de Amerikaanse staat Virginia de plundering en vernietiging van culturele doelen in dat land.

Kunsthistorici vrezen dat Rusland bewust het culturele erfgoed van Oekraïne aan het vernietigen is. Eind mei becijferde de Unesco, de onderwijs-, wetenschap- en cultuurorganisatie van de Verenigde Naties, dat er sinds de Russische invasie 133 locaties beschadigd of vernietigd zijn door Russische bommen. Ook wordt er veel geplunderd. Zo namen de Russen tweeduizend kunstobjecten uit drie musea in Marioepol mee. Veel instellingen hebben hun kunstobjecten verstopt of naar een andere locatie gebracht.

Doelgerichte zet

Nu blijkt uit nieuw onderzoek dat een gespecialiseerde bende in het bijzonder Scythische kunst rooft. “Er is zeer sterk bewijs dat dit een doelgerichte Russische zet is, waarbij specifieke schilderijen en ornamenten worden meegenomen naar Rusland,” zegt antropoloog Brian Daniels volgens de Britse krant The Guardian.

De bende heeft het vooral gemunt op kostbaar edelsmeedwerk van Scythisch goud met afbeeldingen van dieren, ontdekten de onderzoekers. Deze kunstwerken zijn gemaakt door stammen in Centraal-Azië en Oost-Europa, een gebied dat ooit bekendstond als Scythia. De Scythen waren een ruitervolk dat zich tussen de zevende eeuw voor Christus en de vierde eeuw na Christus ophield in de gebieden ten noorden van de Zwarte Zee en de Kaspische Zee.

Medewerkers van een Oekraïens museum brengen een kunstwerk in veiligheid. Beeld AP
Medewerkers van een Oekraïens museum brengen een kunstwerk in veiligheid.Beeld AP

“Deze items zijn visueel verbluffend en er zijn nu zo veel meldingen van diefstallen dat het duidelijk is dat het een strategie is,” zegt Daniels. “De Oekraïners willen natuurlijk ook heel graag dat we een lijst met gestolen voorwerpen opstellen.”

Identiteit ondermijnen

Volgens Daniels is niet duidelijk of het de Russen om geld te doen is of om de culturele waarde van de objecten. “Er is een mogelijkheid dat het allemaal deel uitmaakt van het ondermijnen van de identiteit van Oekraïne als een afzonderlijk land, door het legitieme Russische eigendom van de voorwerpen te impliceren.”

Scythische kunstwerken van de – toen nog Oekraïense – Krim die in 2014 aan het Allard Pierson Museum in Amsterdam werden uitgeleend voor een tentoonstelling, waren na de Russische inname van het schiereiland de inzet van een politieke rel tussen Oekraïne en Rusland. Beide landen eisten de gouden voorwerpen, waaronder een zwaardschede, een pronkhelm en juwelen, op. Een Nederlandse rechter wees de kunstschatten uiteindelijk toe aan Oekraïne.

Daniels vreest dat bij de huidige diefstallen in bezette Oekraïense steden conservatoren en beveiligers bedreigd worden om de door de Oekraïeners verborgen kunstschatten prijs te geven. “We maken ons steeds meer zorgen om de museummedewerkers en het beveiligingspersoneel, vooral wanneer ze zich achter de Russische linies bevinden.”

Meer over