PlusAchtergrond

Belastingschandaal ruïneert politieke toekomst Britse minister van Financiën

De Britse minister van Financiën, Rishi Sunak, zit verwikkeld in een ouderwets schandaal. Zijn steenrijke vrouw betaalde jarenlang geen belasting in het Verenigd Koninkrijk over haar fortuin in India.

Geert Langendorff
De Britse minister van Financiën, Rishi Sunak. Hij leek een geknipte kandidaat om premier Johnson op te volgen, maar zijn vrouw gooit roet in het eten. Beeld Leon Neal/Getty Images
De Britse minister van Financiën, Rishi Sunak. Hij leek een geknipte kandidaat om premier Johnson op te volgen, maar zijn vrouw gooit roet in het eten.Beeld Leon Neal/Getty Images

De Britten vielen als een blok voor Rishi Sunak tijdens de coronacrisis. De minister van Financiën hielp met reusachtige steunpakketten getroffen bedrijven en burgers door de lockdowns heen. Dankzij zijn gulheid groeide hij uit tot het populairste lid van het kabinet. Een rel rond zijn echtgenoot heeft zijn kansen om premier Boris Johnson op termijn op te volgen in één klap doen verdampen. De rijzende ster geldt nu als een paria.

Financieel zwaargewicht

Het gezamenlijke vermogen van Sunak (41) en zijn vrouw Akshata Murty (42) sprak bij zijn aantreden in januari 2020 tot de verbeelding. Voor het eerst nam een miljardairskoppel zijn intrek in 11 Downing Street, de ambtswoning van de Chancellor of the Exchequer, de belangrijkste politicus na de premier. Zijn financiële achtergrond gaf hem aanzien. Niet eerder ging zo’n economisch zwaargewicht over de begroting van het Verenigd Koninkrijk.

Sunak speelde tijdens zijn opzienbarende weg naar de top van de Conservatieve Partij met vuur. Toen Johnson verwikkeld raakte in Partygate, het schandaal rond illegale feesten in het hart van Westminster tijdens de lockdowns, sprak hij zijn steun niet uit in de premier. In de veronderstelling dat Johnson als gevolg hiervan zou moeten aftreden, schoof hij zichzelf opzichtig naar voren als kandidaat. Een beginnersfout.

De oorlog in Oekraïne en bureaucratisch gerommel rond de publicatie van een onafhankelijk rapport naar mogelijke overtredingen boden Johnson een reddingsboei. Nu, zo denkt Sunak, neemt hij wraak. “Mijn vrouw door het slijk halen om mij te pakken, is vreselijk,” reageerde hij in gesprek met boulevardkrant The Sun. Sunak, tot kort voor het lek gezien als een verademing, schatte de ernst van de situatie compleet verkeerd in.

Akshata Murty, zo kwam The Independent vorig week te weten, staat bij de Britse belastingdienst HMRC geregistreerd als een ‘non-dom’. Door deze speciale status – voor mensen die in het VK wonen, maar aangeven op termijn terug te willen keren naar hun moederland – hoefde de dochter van een Indiase softwaretycoon in het VK niets van haar buitenlandse inkomsten af te dragen.

In verlegenheid

Sinds 2015 bezit Murty 0,93 procent van de aandelen van Infosys, gevestigd in Bangalore. De waarde van haar pakket fluctueert tussen de 600 en 900 miljoen euro. Vorig jaar kreeg ze hierover ongeveer 14 miljoen euro dividend uitgekeerd. De Britse staat liep door de afspraak met HMRC in totaal ongeveer 19 miljoen euro mis. Murty, in bezit van een Indiaas paspoort, deed wettelijk niets verkeerd, maar de openbaring bracht haar man in verlegenheid.

Na druk van buitenaf beloofde Murty al haar belasting te zullen betalen in het VK, maar weigerde haar privileges als ‘non-domiciled’ op te geven. Als haar vader overlijdt, hoeft ze in VK geen erfbelasting te betalen over zijn fortuin. Het gezucht en gesteun van Sunak wekte intern verbazing. “Het is doodeenvoudig,” vertelde een hooggeplaatste partijgenoot aan The Sunday Times. “De minister voert belastingen in. Zijn vrouw betaalt geen belasting.”

Sunak, wiens persoonlijke vermogen op 239 miljoen euro wordt geschat, verliest al langer aan geloofwaardigheid. Zijn keuze om sportschoenen te dragen van het merk Common Projects, geliefd onder Amerikaanse sterren als Jay-Z en Reese Witherspoon, gaven blijk van een verwrongen beeld van de realiteit. Miljoenen Britten moeten door de energiecrisis en de inflatie letterlijk kiezen tussen warm blijven en eten op tafel zetten.

Plaatsvervangende schaamte

Een ‘fotomoment’ bij een tankstation zorgde eerder voor plaatsvervangende schaamte bij fractiegenoten. De auto die hij volgooide, was geleend van een supermarktmedewerker. Om als ‘gewone jongen’ over te komen wilde hij niet in het openbaar gezien worden achter het stuur van zijn Land Rover of BMW. Murty en hij speelden evenmin open kaart tijdens de verdediging van hun financiële afspraken.

Sunak, die zijn vrouw leerde kennen op Stanford University in California, bezat tot vorig jaar oktober een Amerikaanse ‘green card’. Deze verblijfsvergunning wordt alleen uitgereikt als iemand het voornemen heeft om een bestaan in de Verenigde Staten op te bouwen. Dat Murty eveneens als inwoner in de VS ingeschreven stond, doet haar uitleg rammelen. India is niet, zoals ze stelde, haar ware ‘thuis’.

Johnson ontkent achter de publieke tuchtiging te zitten, maar de timing ervan kan niet op toeval berusten. Op de dag dat de socialeverzekeringspremies omhoog gingen, kwam de financiële constructie van Sunaks vrouw naar buiten. Niemand heeft medelijden met de golden boy, die de paasvakantie in zijn penthouse in Santa Monica wil doorbrengen. Hij overschatte zichzelf door de premier te tarten. Nu ligt zijn eigen politieke toekomst in duigen.

Meer over