Amerikaanse machtsgreep maakt Amsterdamse bezorggigant van hemelbestormer tot zorgenkindje

Maaltijdbezorger Just Eat Takeaway dacht vorig jaar met de overname van de Amerikaanse branchegenoot Grubhub de wereld te hebben veroverd. Woensdag schreef het moederbedrijf van Thuisbezorgd echter 3 miljard euro af op de aankoop. Ook wordt gewerkt aan een verkoop. Was de expansiedrift te groot?

Herman Stil
Grubhub werd vorig jaar pas ingelijfd door Just Eat Takeaway, het moederbedrijf van Thuisbezorgd.nl. Beeld REUTERS
Grubhub werd vorig jaar pas ingelijfd door Just Eat Takeaway, het moederbedrijf van Thuisbezorgd.nl.Beeld REUTERS

“Alleen de nummer-1 positie telt,” citeerde Het Parool Jitse Groen in 2016 aan de vooravond van de beursgang van Thuisbezorgd, het bedrijf dat hij in 2000 vanuit zijn studentenkamer opzette. Na Nederland, Duitsland en Oostenrijk moest het geesteskind van Groen de wereld veroveren. Want: “Wie in volwassen markten achterloopt, haalt de marktleider niet meer bij.”

In acht jaar maakt Groen zijn grootspraak waar. Als een megakotter vist het bedrijf vanuit Amsterdam kleine en grote vissen uit de mondiale bezorgvijver, zoals de Duitse tak van Delivery Hero (aangekocht voor 930 miljoen euro) en het Britse Just Eat (7,2 miljard euro). Afgezien van de voor buitenstaanders afgeschermde bezorgmarkt China, is Just Eat Takeaway (JET) de grootste maaltijdbezorger ter wereld.

Vorig jaar werd met de aankoop van het Amerikaanse Grubhub, voor 6,4 miljard euro, de beslissende stap gemaakt. Maar in plaats van een kroon op het werk, is Grubhub een bal-met-ketting om het been van Groen gebleken.

Drie miljard euro

JET moest op het hoogtepunt van de mondiale bezorghausse vanwege de coronapandemie diep gaan om de prooi binnen te halen. Te diep, bleek woensdag opnieuw. Het moederbedrijf van Thuisbezorgd schrijft 3 miljard euro af op Grubhub, bijna de helft van de overnamesom. Groen ziet de stijgende rente en het teruglopende aantal bestellingen als oorzaken van de afwaardering.

“Op het moment van de overname waren de marktomstandigheden anders,” erkent Groen. “Veel activiteiten in de bezorgbranche hebben vergeleken met vorig jaar hun waarde verloren. Het is logisch dat we de waardering van Grubhub moeten bijstellen. Het zijn simpelweg boekhoudregels, een administratief ding.”

Een deel van de aandeelhouders denkt daar anders over. JET ligt zwaar onder vuur van beleggers die de gekelderde beurskoers aan de Amerikaanse aankoop wijten. De koers, die bijna twee jaar geleden op zo’n 110 euro per aandeel stond, kelderde half juli tot 13,50 euro, en herstelde zich woensdagochtend tot boven de 19 euro. Desondanks is heel JET op de beurs net 4 miljard euro waard.

Onder druk van activistische aandeelhouders staat Grubhub inmiddels weer in de etalage. Woensdag herhaalde Groen dat ‘gehele of gedeeltelijke verkoopmogelijkheden worden onderzocht’, met de aantekening dat daarmee niet is gezegd dat het dochterbedrijf werkelijk van de hand wordt gedaan. Sommige beursanalisten schatten dat Grubhub op papier geen miljard dollar meer waard zou zijn.

Overnamekandidaten

Er zijn niet zo veel voor de hand liggende overnamekandidaten. Uber en Doordash zijn in verband met monopoliebezwaren waarschijnlijk te groot. En de eveneens Amsterdamse techbelegger Prosus, die twee jaar gelden met met JET bakkeleide om de overname van het Britse Just Eat, zit met het probleem dat het al grootaandeelhouder is in concurrent Delivery Hero.

Daarmee sprak JET in 2018 na overname van de Duitse activiteiten af dat vijf jaar lang niet in elkanders vijver zou worden gevist. Dat herenakkoord loopt pas april volgend jaar af.

Mogelijk wordt Amazon, dat ondanks kapitale ambities de bezorgslag in de VS heeft gemist, gestrikt. De twee vonden elkaar vorige maand in een samenwerking waarbij Grubhub in de VS feitelijk de maaltijdbezorgtak van abonneedienst Amazon Prime werd. Dat zou sindsdien al 2 miljoen extra klanten hebben opgeleverd. Amazon kreeg in ruil een belang van 2 procent in Grubhub, dat kan groeien tot 15 procent.

Rode cijfers

Rode cijfers zijn al jaren gangbaar bij Just Eat Takeaway, vanwege alle overnames en hoge marketingkosten. De afschrijving van Grubhub leidde bij JET woensdag tot een halfjaarverlies van 3,5 miljard euro, tegen een half miljard verlies tussen januari en juli 2021.

Afgezien van de afschrijving, en een daling van het aantal bestellingen van 7 procent, is het verlies daarmee op peil gebleven. Onder meer door de provisie per bestelling te verhogen, wat ook in Nederland tot ophef onder restaurants leidde, bleef de omzet met 2,8 miljard euro op peil.

Maar het megaverlies zal de boze aandeelhouders niet milder stemmen. Ten onrechte, volgens Groen. “Na een periode van uitzonderlijke groei zijn we, nog afgezien van de overnames, twee keer groter dan voor de pandemie. En inclusief overnames vele malen groter. We verwachten dat ons brutoresultaat in 2023 positief zal zijn. Dat is op onze belangrijkste markten al zo. In Noordwest-Europa zijn we winstgevend, in Nederland hebben we nooit verlies gemaakt en we zijn tevreden met Noord-Amerika.”

Lucratieve bezorgmarkt

De inflatie baart Groen geen zorgen. “We hebben dit vaker gezien. We verwachten niet dat de huidige situatie grote invloed heeft op ons streven om in al onze markten meer klanten te trekken, hoewel de toevloed van nieuwe klanten hierdoor wel beïnvloed kan worden.”

“Het afgelopen jaar heeft 40 procent van de Nederlanders bij ons besteld. In Duitsland is 20 procent van de Duitsers klant, terwijl het de meest lucratieve bezorgmarkt ter wereld is. Daar valt nog veel te winnen,” zegt Groen. “We moeten naar het Nederlandse niveau. Dat betekent ook dat we meer moeten uitgeven aan marketing in succesvolle landen als Nederland, Groot-Brittannië, Duitsland en Canada.”

Ook in een recessie zullen mensen volgens Groen maaltijden blijven bestellen, of boodschappen. Zo flitsbezorgt Thuisbezorgd al boodschappen voor Albert Heijn, Spar en Marqt en opende de Duitse dochter Lieferando deze week zijn eerste eigen darkstore in Berlijn. “Is bezorgen een luxe? Het is niet hetzelfde als het kopen van een auto of koelkast. De afweging is: wat betaal je voor een maaltijd als je hem zelf bereidt, of als je hem bestelt? Je bespaart ook tijd.”