PlusAchtergrond

Amerikaans raketsysteem kan Russische opmars stuiten, maar een ‘game changer’ zal het niet zijn

Het Oekraïense leger krijgt dan tóch de geavanceerde raketsystemen van de Amerikanen. Wat zijn dat en gaan ze de Russische opmars in het oosten van Oekraïne stuiten?

Bob van Huët
Een archieffoto van de High Mobility Artillery Rocket System (Himars).  Beeld Tony Overman/AP
Een archieffoto van de High Mobility Artillery Rocket System (Himars).Beeld Tony Overman/AP

President Biden heeft de knoop vannacht doorgehakt. Hij had al gezegd dat er plannen waren het zogeheten ‘Multiple Launch Rocket System’ (MLRS, ofwel mobiele lanceersystemen die in hoog tempo tot wel twaalf raketten kunnen afvuren) te leveren. De discussie in Amerika ging al een tijdje over wélke systemen dan te leveren: er zijn MLRS met een reikwijdte van 300 kilometer.

Biden wil de Oekraïners (nog) geen raketsystemen leveren die tot diep in Rusland kunnen schieten, wel zogeheten Himars (High Mobility Artillery Rocket System) raketsystemen met een beperkte reikwijdte. Dat is een mobiele versie van een raketsysteem dat Nederland ook had, tot aan de bezuinigingen.

Het wapen kan tot maximaal 80 kilometer ‘redelijk accuraat’ doelen bestrijken. Het is tijdens de Koude Oorlog ontwikkeld, om vijandelijke (lees: Russische) artilleriestellingen en verzamelplaatsen van tanks te kunnen bestoken, zegt Frans Osinga, hoogleraar Oorlogsstudies in Leiden. De Oekraïense president Zelenski heeft voortdurend om dit soort systemen gevraagd.

Groter bereik

Het door de Amerikanen geleverde systeem is op zich niet nieuw of revolutionair. Rusland en ook Oekraïne zelf maken al gebruik van MLRS-systemen. Het verschil met dit systeem is dat het bereik van Himars groter is dan de Russische raketsystemen, die maximaal zitten op zo’n 40 kilometer, afhankelijk van het type.

Osinga: “Dus geeft dit Zelenski eindelijk een middel waarmee hij buiten het bereik van Russische artillerie de Russische artilleriestellingen kan aanvallen. Dat is de grootste toegevoegde waarde. Bovendien zijn ze, naar verluidt, accurater dan de systemen van oorspronkelijk Russische makelij.”

Simpel gezegd betekent de Amerikaanse wapenleverantie dat de Russen niet meer vrij kunnen schieten op Oekraïense stellingen, zonder repliek van Oekraïne. De Russen zullen dus hun tactiek moeten aanpassen, wat best ingewikkeld is. Daarbij is het ook een oppepper voor het moreel van de Oekraïense grondtroepen die dan niet langer weerloos zijn tegen de Russische artillerie-stoomwals die nu gestaag optrekt in het oosten van Oekraïne.

In de tegenaanval

Is dit een game changer, kunnen de Russen nu wel inpakken? Osinga: “Nee. Geen enkel wapensysteem is dé game changer. Het is de combinatie van systemen. Dit is wel een belangrijk middel waarmee je op sommige plekken wellicht een opmars van de Russen tot staan kan brengen en je misschien ook wel in de tegenaanval kunt gaan.”

Belangrijk is wel hoeveel systemen worden geleverd, vervolgt Osinga. “Aan tien heb je niet zoveel. Je moet ook de munitievoorraden erbij leveren, zodat ze bevoorraad kunnen worden. Nu vindt die enorme strijd plaats in het oosten van Oekraïne. Bij Cherson is Oekraïne in de tegenaanval gegaan. Ik denk dat ze die Himars liefst gisteren gehad hadden willen hebben, maar zo snel gaat dat niet.”

Een vraag is ook of de Oekraïense eenheden die dit wapen gaan bedienen nog getraind moeten worden. Dat kost ook tijd.

Snel weg zijn

Een ander verschil met het systeem dat ook in Nederland werd gebruikt, is dat deze uitvoering mobieler is. Deze Himars staan op een vrachtwagen en niet op een traag rupsvoertuig. Het systeem vuurt zes raketten af. Direct na te hebben geschoten kunnen de troepen snel weg zijn om een reactie van de vijand te ontwijken. De raketten kunnen daarnaast verschillende soorten munitie dragen, bijvoorbeeld fragmentatiebommen om een heel gebied te bestrijken of high explosive om een bunker te kraken.

Wat zal Rusland van de levering van deze Amerikaanse wapens vinden? Volgens Osinga zullen de Russen vooral begrijpen dat het Westen niet terugschrikt voor dreigementen en bereid is steeds geavanceerder materiaal te leveren. “Dit is ook een duidelijk politiek signaal. Er zijn tientallen Himars nodig. Je moet ervan uitgaan dat Rusland er een paar kan uitschakelen dus je moet er voldoende hebben om de intensiteit van het gevecht te kunnen voortzetten. Ik denk niet dat Amerika openheid van zaken gaat geven over hoeveel er arriveren en wanneer.”

‘Westen staat in zijn recht’

Wat kan Poetin hier tegenin brengen? Niet veel, denkt Osinga. “Poetin kan zich geen nieuw conflict ergens anders veroorloven. Het Westen hoeft zich daarom ook niet voortdurend te laten gijzelen door de angst van ‘o jee, hoe zal Poetin hierop reageren’. Oekraïne is een democratisch land dat wordt binnengevallen. Het land staat in zijn recht en het Westen staat in zijn recht dat land te helpen zich te verdedigen. Overigens moet de impact van de Westerse leveranties zich nog doen voelen aan het front. Veel materieel zoals onze houwitsers zijn nog niet afgeleverd.”

Meer over