PlusExclusief

Amazon in de VS moet nu dealen met een vakbond

Voor het eerst krijgt een distributiecentrum in de VS met een vakbond te maken. Het tekent de groeiende macht van Amerikaanse werknemers.

Seije Slager
Vakbondleider Christian Smalls ten overstaan van de pers op 1 april, nadat de werknemers van het Amazondistributiecentrum in New York hadden gestemd voor de oprichting van een vakbond.  Beeld AFP
Vakbondleider Christian Smalls ten overstaan van de pers op 1 april, nadat de werknemers van het Amazondistributiecentrum in New York hadden gestemd voor de oprichting van een vakbond.Beeld AFP

Het zal met een flinke dosis tegenzin zijn, maar het lijkt erop dat Amazon binnenkort aan een onderhandelingstafel plaats zal moeten nemen. De werknemers van een distributiecentrum in New York stemden met een meerderheid van 55 procent voor het oprichten van een vakbond.

De op één na grootste werkgever van Amerika, met bijna een miljoen mensen in dienst, was tot nu toe geheel ‘vakbondsvrij’, en deed er alles aan om dat zo te houden. Het spendeerde miljoenen aan antivakbondconsultants, die hielpen met campagnes om het personeel te ontmoedigen om zich te organiseren. Bij een distributiecentrum in Bessemer, Alabama, mislukte vorig jaar een campagne om een vakbond te vormen. Amazon had gedreigd dat de arbeidsvoorwaarden zelfs zouden kunnen verslechteren als er een vakbond gevormd zou worden. Meer dan de helft van de werknemers stemde daar uiteindelijk tegen – al vindt er nog wat juridisch getouwtrek plaats over die uitslag.

Dat zulke verkiezingen nodig zijn om een vakbond op te richten, komt doordat die in de VS een wat andere status hebben dan in Nederland. In de VS worden bijvoorbeeld geen cao’s vastgesteld die voor de hele sector gelden, vakbonden onderhandelen alleen namens hun eigen leden. Ze zijn vaak georganiseerd op het niveau van een enkele locatie van een bedrijf. Als op zo’n locatie meer dan de helft van de werknemers voor het oprichten van een vakbond stemt, dan is het bedrijf wettelijk verplicht om de vakbond inspraak te geven bij de onderhandelingen over loon en arbeidsomstandigheden – een beetje zoals bij een ondernemingsraad in Nederland.

Juridische stappen

De buit is voor de werknemers overigens nog niet helemaal binnen, want Amazon heeft al juridische stappen aangekondigd. Het bedrijf zei in een reactie ‘teleurgesteld’ te zijn ‘omdat wij geloven dat het het beste is voor onze werknemers om een directe relatie te hebben met het bedrijf’.

Hoe dan ook is de uitslag van de verkiezingen een opsteker voor alle vakbonden in de VS, die al decennia met teruglopende ledenaantallen kampen. De afgelopen tijd lijkt zich voorzichtig een kentering af te tekenen. Op veel locaties van koffieketen Starbucks lukte het ook om een vakbond te vormen. Stakingen komen vaker voor. Werknemers voelen zich machtiger en kunnen meer eisen stellen doordat er in de Verenigde Staten grote arbeidstekorten zijn. Een recordaantal Amerikanen neemt ontslag, op zoek naar betere arbeidsvoorwaarden. ‘The Great Resignation’ wordt dat fenomeen al genoemd. De afgelopen tijd verwisselden meer dan vier miljoen Amerikanen per maand van baan.

Amazon gold onder vakbondsactivisten lange tijd als de hoofdprijs. “Er is al een golf van activisme, dit zal alleen maar meer actie aanmoedigen,” voorspelt Dan Cornfield, arbeidssocioloog aan Vanderbilt University, tegenover persbureau Reuters.