Plus

Als Zweden en Finland het Navo-lidmaatschap aanvragen: 'Gaat Poetin reageren? Dat is de grote vraag’

Zweden en Finland kloppen aan bij de Navo. Het zou drie maanden geleden totaal ondenkbaar zijn geweest, maar dit jaar kan het een feit zijn.

Igor Bulcke en Bob van Huët
Zweedse  en Finse militaire voertuigen namen samen met de Navo-landen in maart dit jaar deel aan de oefening 'Cold Response 2022'  in Setermoen, Noorwegen. Beeld Yves Herman/REUTERS
Zweedse en Finse militaire voertuigen namen samen met de Navo-landen in maart dit jaar deel aan de oefening 'Cold Response 2022' in Setermoen, Noorwegen.Beeld Yves Herman/REUTERS

Lang meende men in Stockholm en Helsinki wel te kunnen vertrouwen op de redelijkheid van Vladimir Poetin. Die had immers ook beloofd Oekraïne niét binnen te vallen. Inmiddels staat dat land al zeven weken in brand. Net als Finland heeft Zweden zijn veiligheidsbeleid in hoog tempo aangepast.

De Zweedse premier Magdalena Andersson zei gisteren op een gezamenlijke persconferentie met de Finse premier Sanna Marin in Stockholm dat het partnerschap tussen de beide landen de afgelopen weken aanmerkelijk was verdiept. En dat had alles te maken met de Russische invasie in Oekraïne. Volgens de Zweedse krant Svenska Dagbladet zou de partijleiding van Anderssons regerende sociaal-democraten al tot het lidmaatschap hebben besloten. Bedoeling zou nu zijn de bijbehorende formele aanvraag in te dienen op de Navo-top in Madrid in juni.

Vriendschapsverdrag met Rusland

Bij de buren is het niet anders. Finland bevocht in 1917 onafhankelijkheid van Rusland en streed in twee wereldoorlogen tegen de Russen waarbij veel grondgebied moest worden afgestaan. In 1948 werd een vriendschapsverdrag met Moskou getekend en moest het land afzien van Navo-lidmaatschap. Net als Zweden heeft Finland in Sanna Marin nu een sociaal-democratische premier. Zij zit op een lijn met Magdalena Andersson.

Zowel in het parlement in Helsinki als bij de Finse bevolking bestaat er inmiddels brede overeenstemming toch maar liever te schuilen onder de paraplu van de Navo. Finland is al lid van de EU, maar niet van de Navo, en traditioneel stonden ​​de meeste Finnen sceptisch tegenover toetreding tot het militaire bondgenootschap. Maar volgens recente peilingen is de goedkeuring sinds de Russische aanval op Oekraïne echter verdubbeld van 30 naar ongeveer 60 procent.

Parlementair debat

Finland startte gisteren officieel het parlementaire debat over een mogelijk Navo-lidmaatschap. Mochten beide Scandinavische landen het lidmaatschap formeel aanvragen dan kunnen ze binnen een jaar lid zijn. Dat zou betekenen dat een Russische aanval op hun grondgebied wordt beantwoord door de Navo. Ook Nederlandse troepen kunnen dan worden ingezet voor de verdediging van het hoge noorden.

Volgens premier Sanna Marin hakt Finland de komende weken de knoop door. Dat zal ‘vrij snel’ en ‘binnen weken, niet maanden’ gebeuren, zei Marin gisteren op een gezamenlijke persconferentie met de Zweedse premier Magdalena Andersson in Stockholm. Sinds het begin van de Russische aanval op Oekraïne is de steun voor de toetreding van Finland verdubbeld in opiniepeilingen.

Defensie-expert Ko Kolijn acht de kans erg groot dat Zweden en Finland erbij komen. “Jens Stoltenberg, de secretaris-generaal van de Navo had beide landen al uitgenodigd. En er is een grote meerderheid van de bevolking die lid wil worden, met name in Finland.”

Sancties uit Kremlin

Het Kremlin zal het Finse Navo-lidmaatschap waarschijnlijk als een nieuwe provocatie en een veiligheidsrisico beschouwen. Voor Rusland was de wens van Oekraïne om lid te worden van de Navo juist een van de belangrijkste redenen voor de invasie van het buurland. Als Finland zou toetreden, zouden de landsgrenzen tussen de Navo-landen en Rusland in één klap verdubbelen tot 1300 kilometer.

Nu Zweden en Finland toch de historische stap willen zetten, zullen er wel op een of andere manier sancties vanuit het Kremlin komen, verwacht defensie-expert Dick Zandee van Instituut Clingendael. Want als Poetin nu helemaal niets zou ondernemen dan zou hij in eigen land zwak lijken. “Op politiek niveau is het niet zo moeilijk in te schatten wat de gevolgen zullen zijn. Dat kan met verbaal geweld, eventueel kan hij de Finnen uit Rusland gooien, hun ambassadeurs terugsturen of misschien cyberaanvallen organiseren. Of er militair iets zal ondernomen worden? Dat is de grote vraag.”

Poetin heeft nog een troef. Zo zou de Hongaarse premier Viktor Orbán weleens lastig kunnen doen. Zandee: “Als hij dat een stap te ver vindt gaan voor z’n goede vriend Poetin, kan hij dwars gaan liggen in de Navo-raad en op de rem gaan staan. Dan kan het heel lang duren. Daar heeft niemand goed over nagedacht, maar kan wel gebeuren.”

Meer over