PlusExclusief

Alexander Dvornikov krijgt waarschijnlijk het Russisch bevel in het oosten van Oekraïne – en dat is reden tot zorg

Alexander Dvornikov, de man die volgens inlichtingenbronnen het bevel krijgt over de Russische oorlog in Oekraïne Beeld Ministerie van Defensie Rusland
Alexander Dvornikov, de man die volgens inlichtingenbronnen het bevel krijgt over de Russische oorlog in OekraïneBeeld Ministerie van Defensie Rusland

Het lijkt erop dat Rusland eindelijk een commandant heeft aangesteld om de oorlog in Oekraïne te leiden. Alexander Dvornikov vierde eerder militaire successen in Syrië.

Seije Slager

Dat de oorlog in Oekraïne tot nu toe niet helemaal volgens plan verloopt, is wel duidelijk. De Russische troepen zijn inmiddels verjaagd uit de omgeving van Kiev, en zelfs Kremlinwoordvoerder Dimitri Peskov moest afgelopen donderdag in een interview met Sky News toegeven dat het aantal gesneuvelde manschappen ‘aanzienlijk’ is.

Alleen: wat was dat plan precies, en wie is verantwoordelijk voor de uitvoering? Dat blijft tot nu toe onduidelijk. Op 31 maart meldde The New York Times dat westerse inlichtingendiensten concluderen dat er niet één persoon in het veld verantwoordelijk is voor de aansturing van de verschillende eenheden van landmacht, marine en luchtmacht. Dit gebrek aan coördinatie en het feit dat de belangrijkste besluiten ver weg in Moskou genomen worden, zou een van de redenen zijn dat de militaire operatie tot nu toe niet echt gesmeerd verloopt.

Op vrijdag meldde de BBC, op gezag van inlichtingenbronnen, dat Rusland de bevelstructuur van de militaire operatie inmiddels gereorganiseerd zou hebben. Generaal Alexander Dvornikov zijn zijn aangesteld als commandant.

Niet ‘denazificeren’, maar terrein winnen

Vanuit het Kremlin kwam nog daar geen bevestiging hiervan. De benoeming zou in ieder geval consistent zijn met de signalen die de afgelopen tijd uit Moskou komen: dat het doel niet langer is om Oekraïne in zijn geheel te ‘denazificeren’, maar om in de Donbas, in het oosten van Oekraïne, aanzienlijke terreinwinst te boeken om zo een corridor over land naar de Krim veilig te stellen. De 60-jarige Dvornikov is sinds 2016 districtscommandant van het Zuidelijke Militaire District, dat grenst aan Oekraïne en ook de Krim omvat, het schiereiland dat in 2014 door Rusland werd ingelijfd. Als Rusland erin zou slagen de Donbas te veroveren, zou het oosten van Oekraïne ook deel gaan uitmaken van dat district.

Wat veel Oekraïners vooral zorgen baart, is zijn staat van dienst. Toen Rusland zich in 2015 mengde in het conflict in Syrië om president Assad te helpen, was Dvornikov daar het eerste halfjaar de commandant. De Russische interventie deed de situatie in het voordeel van Assad keren. Dvornikov – wiens rol tijdens de operatie geheim bleef – kreeg later van Poetin de eretitel ‘Held van de Russische Federatie’.

In Syrië gebruikte Rusland tactieken waarbij burgers vaak het doelwit waren, waarbij hun demoralisatie een expliciet doel leek. Ziekenhuizen en scholen werden aangevallen, en als er ‘humanitaire corridors’ werden ingesteld, werden die soms toch beschoten. De miljoenenstad Aleppo veranderde in een ruïne. Dat zijn allemaal tactieken die de afgelopen anderhalve maand ook in Oekraïne ingezet zijn. Maar zo grof als afgelopen vrijdag gebeurde het nog niet vaak. Reizigers die op het treinstation van Kramatorsk stonden te wachten om te evacueren, werden vanuit het niets met raketten beschoten, waarbij meer dan vijftig doden vielen, onder wie kinderen. Sommigen zagen hier de hand in van generaal Dvornikov.

‘Niet-militaire maatregelen kunnen effectiever zijn’

In een artikel uit 2018 in een Russisch militair tijdschrift kijkt Dvornikov terug op zijn campagne in Syrië, en geeft hij ook wat algemene beschouwingen over het veranderende karakter van oorlogsvoering. Volgens hem heeft het Westen sinds de Golfoorlog van 1991 geen traditionele, militaire oorlogen meer uitgevochten, waarbij het doel was om territorium te veroveren met een leger. ‘Tegenwoordig bereikt de agressorstaat doelen door allerlei niet-militaire maatregelen, die soms veel effectiever zijn.’

Zoals zoveel invloedrijke Russen is Dvornikov van mening dat het Westen een ‘hybride oorlog’ tegen Rusland voert, met ngo’s, kleurenrevoluties en subtiele beïnvloeding. Zijn antwoord daarop is dat Rusland ook deel moet nemen aan de informatieoorlog.

In Syrië gebeurde dat uitgebreid. Een rapport van de Atlantic Council uit 2018 beschrijft hoe vanuit Russische zijde een eindeloze stroom desinformatie het verhaal van de Syrische oppositie, onafhankelijke waarnemers en humanitaire organisaties in diskrediet bracht. Ook over chemische aanvallen, in Syrië een vast onderdeel van de oorlog, werd veelvuldig twijfel gezaaid.

‘Beide zijden voerden de informatieoorlog,’ schrijft Dvornikov. ‘De resultaten waren direct te zien in de publieke opinie in de wereld. Laat ik dit zeggen: zonder informatieoperaties uit te voeren, zouden we geen succes behaald hebben in Aleppo, Deiz ez-Zor en Ghouta.’

Alexander Dvornikov wordt in 2016 door president Poetin tot ‘Held van de Russische Federatie’ gedecoreerd. Beeld Ministerie van Defensie Rusland
Alexander Dvornikov wordt in 2016 door president Poetin tot ‘Held van de Russische Federatie’ gedecoreerd.Beeld Ministerie van Defensie Rusland
Meer over