PlusAchtergrond

Woede om kunstrijdster Valieva (15): ‘Ongeacht leeftijd, er was een positieve test, dan hoor je hier niet thuis’

Kamila Valieva trainde maandag op het olympische ijs. Nadat ze vorige week met het Russische team goud had gewonnen, dook een positieve dopingtest van 25 december op en besloot het IOC de medaille niet uit te reiken. Beeld Bernat Armangue/AP
Kamila Valieva trainde maandag op het olympische ijs. Nadat ze vorige week met het Russische team goud had gewonnen, dook een positieve dopingtest van 25 december op en besloot het IOC de medaille niet uit te reiken.Beeld Bernat Armangue/AP

In aanloop naar de Spelen testte ze positief op doping, maar de Russische kunstrijdsensatie Kamila Valieva (15) mag tóch haar korte kür rijden in Peking. “Dit is maar een tussenoplossing, feit blijft dat er iemand een grote fout heeft gemaakt.”

Arjan Schouten


Ze is de ster van haar sport. De enige in de geschiedenis die een viervoudige sprong wist te landen op olympisch ijs. Maar eindigt topfavoriet Kamila Valieva deze Spelen individueel in de top 3, dan ontvangt de jonge Russin sowieso geen medaille. Het erepodium komt ze niet op.

Tot dat besluit kwam het Internationaal Olympisch Comité maandag na de voor de sportkoepel zo bedroevende uitspraak van het internationale sporttribunaal CAS, dat oordeelde dat de 15-jarige Valieva ondanks een positieve dopingtest toch mag schaatsen in China.

Valieva, ze is al dagen hét verhaal in Peking. Met het Russische team haalde ze vorige week maandag goud, maar die plak werd een dag later na ‘juridisch overleg’ niet uitgereikt toen een positieve test van 25 december opdook. Trimetazidine bleek aangetroffen in haar urine, bij het gewonnen Russisch kampioenschap. Een sinds 2014 verboden middel dat steken in de borst tegengaat, maar ook voor efficiënter zuurstofgebruik zorgt.

Voorlopig geschorst

Het Russische dopingagentschap Rusada legde haar een voorlopige schorsing op, maar draaide die gek genoeg dezelfde dag weer terug. Het IOC en antidopingagentschap Wada klopten daarop aan bij het CAS om Valieva van de Spelen te weren. In een met spoed belegde online hoorzitting stelden drie rechters echter vast dat ze als minderjarig ‘protected person’ beschermd moet worden. Haar nu nog weren zou bovendien voor ‘onherstelbare schade’ kunnen zorgen.

Een uitspraak die logischerwijs voor veel onbegrip zorgde. Vanwege eerdere dopingpraktijken mogen de Russen ook in Peking nog steeds niet onder de Russische vlag deelnemen. “Dit is een nieuw hoofdstuk in Ruslands systematische en alomtegenwoordige minachting voor schone sport,” foeterde Sarah Hirshland, de baas van het Amerikaanse olympisch comité. Travis Tygart, baas van Amerikaanse antidopingagentschap Usada, reageerde verbijsterd: “Voor de zesde Spelen op rij berooft Rusland de schone atleten van hun olympische moment.”

Ook voorzitter van de Nederlandse dopingautoriteit Vincent Egbers heeft een ‘ongemakkelijk gevoel’ bij de uitspraak. “Ik heb er wel begrip voor dat je een 15-jarige anders moet behandelen dan een 25-jarige, die beschermen wij in Nederland ook. Ze heeft dit waarschijnlijk niet zelf bedacht. De verboden stof is echter wél in haar urine vastgesteld. En ook al ben je pas 15, er is nu zo veel onduidelijkheid over,” aldus Egbers, die zich afvraagt of haar voorlopige schorsing ook binnen een dag was teruggedraaid als Valieva geen Russin was. “Wat is daar gebeurd? Heeft iemand de schuld op zich genomen? Daar moet Rusland wel helderheid over gaan geven. Het is nu niet transparant genoeg.”

Enorme schaduw

Dinsdag kan ze gewoon deelnemen aan de korte kür, waar de Nederlandse debutante Lindsay van Zundert een van haar concurrenten is. Terwijl de Amerikanen, Duitsers en Canadezen schande spreken van Valieva’s deelname, onthield NOC*NSF zich van gepeperd commentaar. “Het is aan het CAS om het uiteindelijke oordeel te vellen bij verschil van inzicht in dit soort zaken. Dat hebben zij nu gedaan, waardoor duidelijkheid is gekomen,” aldus de Nederlandse sportkoepel.

Wat Nederland als ‘duidelijkheid’ beschouwt, wordt door de Canadezen gekwalificeerd als ‘buitengewoon trieste situatie’. “Voor niemand die betrokken is bij doping zou plaats moeten zijn op de Olympische Spelen,” aldus Trisha Smith, de baas van het Canadees olympisch comité. Haar Amerikaanse collega Hirshland: “Sporters hebben het recht om te weten dat ze strijden op een gelijk speelveld. Helaas wordt dat met deze uitspraak ontkend.”

Het podium komt Valieva sowieso niet op, maar haar aanwezigheid werpt een enorme schaduw over het toernooi. En het risico bestaat dat resultaten in de toekomst alsnog moeten worden aangepast, als meer duidelijk wordt. “Dit is maar een tussenoplossing, feit blijft dat er iemand een grote fout heeft gemaakt,” aldus Egbers. Voormalig Wada-directeur David Howman: “Het IOC moet mogelijk medailles toekennen die ze straks weer terug moeten vragen. Wat gênant is, zeker voor atleten die schone Spelen zijn beloofd.”

De Russen proberen het verhaal natuurlijk in hun voordeel te spinnen. Bij een zege is Valieva straks de heldin die vol ‘spanning en emoties in deze gekke situatie’ haar hoofd koel hield. Voor Tara Lapinski, in 1998 in Nagano op 15-jarige leeftijd goed voor goud namens de VS, is de glans echter wel van het olympische toernooi. “Ongeacht leeftijd, er was een positieve test, dan hoor je hier niet thuis. Ik vrees dat dit een blijvend litteken zal achterlaten in onze sport.”

Met medewerking van Rik Spekenbrink

Meer over