PlusExclusief

Roger Federer: ‘Ik kan een superheld zijn, maar ben daarna graag weer een normale gezinsman’

Roger Federer, Esther Vergeer en Richard Krajicek (niet op de foto) gaven maandag een clinic aan tennistalent uit de Bijlmer. Beeld Pim Ras Fotografie
Roger Federer, Esther Vergeer en Richard Krajicek (niet op de foto) gaven maandag een clinic aan tennistalent uit de Bijlmer.Beeld Pim Ras Fotografie

Roger Federer was een dag in Nederland en de sportlegende liet zich aan de tand voelen. Eens niet over tennis, maar over zijn leven. ‘Hoe kan ik mezelf zijn? Dat is de grootste test voor mijn karakter geweest.’

Pim Bijl

Consternatie deze maandagmiddag in Utrecht. Gestreste blikken. In een krappe gang wijst iemand van de organisatie van het gala naar een deur. Door die deur komt híj straks aangelopen. Over de vraag op welke van de acht stoelen in het zaaltje hij zal gaan zitten, is ook al nagedacht. Het is zoals Roger Federer later zal zeggen: als je beroemd bent gaan de mensen om jou heen zich anders gedragen.

Hij is het al lang en breed gewend. Blijft kalm te midden van de reuring. Nog geen vierentwintig uur nadat hij op Wimbledon is geëerd tijdens het jubileumfeestje van het 100-jarige Centre Court, is hij vandaag in Nederland om aanwezig te zijn bij het Goed Geld Gala van de Postcode Loterij, die jaarlijks zijn Roger Federer Foundation steunen. Ook is er ruimte voor één interview. Later wordt hij nog naar Amsterdam gereden om met Esther Vergeer en Richard Krajicek een clinic te geven aan tien kinderen. Van hot naar her, van camera naar camera.

Verslavende aandacht

Overal waar hij gaat, zijn priemende blikken. Honderden verzoeken krijgt hij vandaag en Federer willigt die steeds met hetzelfde geduld in. Telkens opnieuw oogcontact met weer een nieuw persoon tegenover hem, gevolgd door een sympathieke opmerking. Deze dag in het spoor van de Zwitserse tennislegende, twintigvoudig grandslamwinnaar, levert geen enkel rauw randje op. Hij gaat niet naast zijn schoenen lopen, ook niet van de staande ovatie die hij de dag ervoor op Wimbledon heeft gekregen.

“Maar welk gevoel je krijgt en hoe je reageert na zo’n applaus en staande ovatie, dat weet ik nog altijd niet van tevoren. Novak (Djokovic) zei dat ook: veel van ons zijn toch nerveus voor zo’n parade. Ook wij doen dit niet elke dag, het went nooit helemaal. Het blijft onzeker, terwijl je alleen een stukje hoeft te wandelen en een paar woorden hoeft te zeggen. En ik was vrij emotioneel, al heeft niet iedereen dat gezien.”

“Je raakt nooit uitgekeken op zulke aandacht. Dat is waarom het voor veel sporters ook moeilijk is te stoppen. Of waarom ze demonstratiewedstrijden blijven spelen. Omdat ze ervan houden op te treden. Want uiteindelijk zijn we niet alleen tennisspelers, maar ook performers, entertainers.”

Zou hij zonder kunnen? Zonder de aandacht, zonder de intensiteit op de baan? “Dat ligt aan het karakter dat je hebt. Maar voor mij geldt: ik vind het fijn om in de belangstelling te staan, maar ik ben ook blij om eruit te stappen. Ik ben gelukkig in de rol van een normale gezinsman, gelukkig als ondernemer, of – zoals vandaag – als filantroop. Het is fijn in verschillende rollen te stappen. Maar aan het eind van de dag weet ik waar ik vandaan kom en wie ik ben.”

“De tijd zal leren hoe ik hier mee om wil gaan, hoe vaak ik de belangstelling blijf opzoeken. Daar denk ik nu soms over na, maar nog niet vaak. Ik ben vooral bezig met hoe ik mijn comeback in het tennis kan maken. Daar werk ik hard aan, en ik denk er elke dag over na.”

Zijn laatste wedstrijd speelde hij vorig jaar in juli op Wimbledon. De weg naar herstel van zijn knieblessure is lang. Er wordt druk over zijn afscheid gespeculeerd, maar hij heeft al aangekondigd zijn rentree te maken bij de Laver Cup in september en ook het ATP-toernooi in zijn geboortestad Bazel in oktober staat in zijn agenda. Zondag liet hij weten dat hij volgend jaar terug wil keren op Wimbledon. En dan niet als eregast, maar als speler op zijn geliefde gras.

Hoe dan ook moet u het tennis al geruime tijd missen, en nu u 40 jaar bent is het een voorbode op hoe het leven straks zal zijn.

“Het voelt voor mij heel raar dit jaar geen Wimbledon te spelen en er wel naar te kijken op tv. Ik ben er sinds 1998 elke keer bij geweest. Maar het is ook een tijd van meer rust. Ik ben al zo lang on the road dat het ook fijn was om iets meer kalmte te ervaren en vaker op één plaats te zijn, wat door het coronavirus ook al gebeurde. Het gaf mij de kans selectief te zijn bij het uitzoeken van mijn reizen. Om eens iets terug te doen. Veel vrienden kwamen altijd naar mij toe om mij te zien, nu kon ik het eens omdraaien.”

Bent u minder gelukkig nu u niet kunt tennissen?

“Nee, het heeft goede en slechte kanten. Het reisschema was soms excessief. Ook om dat allemaal goed te organiseren voor de kinderen. Het is fijn om daar nu een break van te hebben. Ook voor hen, hoewel ze het reizen ook missen. Wij hebben overal ter wereld vrienden en hebben daar ook routines in ontwikkeld. Nu hebben we al een paar jaar onze vrienden in New York en Melbourne niet gezien.”

“Maar ik kan oprecht zeggen dat ik heel gelukkig ben thuis. En dat het een groot voordeel is dat ik nu eens een afspraak kan aangaan voor een dinsdagmorgen over drie weken. En dat ik dan ook werkelijk kan. Bij vlagen missen we het reizen, en ik uiteraard ook de sport, maar voelen ook: thuis leven op een ‘normale manier’ is ook goed.”

Thuis is Wollerau, een gemeente niet ver van Zürich, met iets meer dan 7000 inwoners. Hij geniet er van de natuur en rust met zijn vrouw Mirka, hun vier kinderen en de nabijheid van zijn ouders. Over die kinderen: dat zijn twee tweelingen. Dochters Myla Rose en Charlene Riva (11) en zoontjes Leo en Lenny (8). Federer grijnst als hem wordt gevraagd hoe dat is, vader zijn van twee tweelingen. “Interessant. Druk.” Daarna hardop lachend: “Soms lijkt het bijna alsof ik in het onderwijs werk.”

“Je probeert ze elke dag iets te leren, er te zijn voor hen, dat was en blijft moeilijk. Maar ik denk dat we erin zijn geslaagd het goed te organiseren. Toen we ontdekten dat we een tweeling kregen, was ik onzeker. Ik was 28 jaar en we wisten niet of het mogelijk was om twee kinderen overal mee naartoe te nemen. Misschien was het beter om hen vooral thuis te laten; dan zou ik mijn carrière geleidelijk hebben afgebouwd. Maar in de eerste paar jaar werd duidelijk dat het kon, dat het eenvoudiger werd zelfs.”

“Toen de tweede set kinderen kwam, bracht ons dat natuurlijk weer op een heel nieuw level. Maar het bleek al veel eenvoudiger, omdat we inmiddels al zoveel hadden geleerd. En het is prachtig om die bijzondere band tussen tweelingen te zien. Het was een grote verrassing, een shock zelfs, maar inmiddels kan ik niet blijer zijn dan twee tweelingen te hebben gekregen.”

Hij merkt dat zijn twee dochters soms zelfs zonder elkaar aan te kijken al weten waar de ander aan denkt. “Zo wordt gezegd dat sommige tweelingen een soort geheime taal met elkaar hebben. Ik heb die niet gehoord, maar de meiden hebben mij gezegd dat ze die hebben. Zo geheim is het dus.”

“Je moet er wel voor waken dat je tweelingen niet te veel met elkaar vergelijkt. Dat gebeurt haast automatisch, want ze zijn even oud, gaan naar dezelfde school, doen dezelfde sporten. Dus je kunt meteen zien wie er beter is dan de ander in iets, of ergens meer van houdt.”

Als een van de meest geprezen, bekendste en best betaalde sporters ter wereld groeien zijn kinderen op in een wereld zonder al te veel zorgen voor de toekomst. Dat is voor hun vader ergens ook een uitdaging. “Het fijne is dat mensen in Zwitserland nuchter zijn. Je gaat het huis uit, gaat de hoek om naar de buren, of naar het bos, en alles is vrij normaal. Dat is ook omdat ik iets meer afgelegen woon en niet in een megastad.”

“Natuurlijk is mijn jeugd niet te vergelijken met die van mijn kinderen. We hebben met hen een life on the road geleefd; soms was het geweldig, op andere momenten was het misschien beter geweest om een vastere basis te hebben. Maar ik denk nog altijd dat we er perfect in zijn geslaagd om overal thuissituaties te creëren. Ik zag vaak dat ze verdrietig waren als we ergens moesten vertrekken, maar dat ze vervolgens ook weer blij waren om op de volgende bestemming aan te komen. Ze hebben overal veel vrienden gemaakt, dat is het belangrijkste.”

Heeft de roem u veranderd?

“Dat denk ik niet. Al moest ik er wel mee leren omgaan. Beroemdheid verandert jou niet per se, maar wel de mensen om jou heen. Zij gaan jou met een andere blik bekijken. Ze praten anders.”

“Hoe kan ik mezelf zijn? Dat is de grootste test voor mijn karakter geweest. Hoe ga ik om met mensen die mij vragen hoe het is om rijk te zijn, of wat ik met mijn prijzengeld ga doen? Hoe ga ik om met het reizen, met de beroemdheid en het fortuin? Dat is eenvoudig als je thuis op de bank zit. Er zijn veel beroemdheden op deze planeet, ik ben niet de enige. Niet de enige goede tennisspeler ook. Voor mij is het niets uitzonderlijks, maar het wordt wel moeilijker als je op pad bent. De pers geeft ook een bepaald beeld weer en soms moet je aan onmogelijke verwachtingen voldoen. Ze willen dat je de superheld bent.”

Een superheld.

“Ja, en dat snap ik. Ik kan mijn cape omdoen en een superheld zijn als ik de baan oploop, maar als ik klaar ben doe ik de cape ook graag weer af. Dan wil ik die normale man zijn. Ik denk dat ik goed ben in dat verschil zien en die balans bewaken. Dat heeft mij gelukkig gemaakt op de tour. Ik hou van de intensiteit, dat gevoel te ervaren en volledig gefocust te zijn. Maar als het erop zit, vraag ik: ‘Wat eten we vanavond?’ ‘Wat willen de kids doen?’ Ik kan die twee werelden scheiden.”

Dat zal toch niet meteen zijn gelukt?

“Nee, zeker van mijn 18de tot mijn 20ste had ik daar moeite mee. Zoveel mensen hebben een mening en vertellen je wat je kunt doen. En ik dacht het zelf allemaal wel te weten. Maar het is op die leeftijd lastig de juiste beslissingen te nemen. Alleen al wie jouw vrienden zijn, wie er echt zijn om jou te helpen en wie niet. Dat was tricky. Maar ik heb geprobeerd nooit te vergeten waar mijn roots lagen en mijn vrienden van toen ook uit te nodigen op de tour.”

Hij zal nieuwe mogelijkheden na zijn tenniscarrière krijgen, vertelt hij. Wil nog meer energie stoppen in zijn foundation, die onderwijsprojecten in Afrikaanse landen als Malawi, Zambia en Zuid-Afrika ondersteunt. Onderweg van Londen naar Amsterdam dacht hij er nog over na. “Ik voel mij bevoorrecht. Zonder tennis had ik ook een foundation kunnen oprichten, maar nooit in deze grootte, met dit bereik en met zoveel impact. Hoe dan ook zal ik na mijn tenniscarrière veel flexibeler zijn. Ik moest extreem behoudend zijn met toezeggingen, omdat ik de afspraken anders vaak weer moest afzeggen.”

Het zal een heel nieuw leven zijn voor hem. Roger Federer, de gestopte tennisser. Hij knikt. “Ik ben een winnaar. Liefhebber. Maar als je niet meer competitief bent, is het beter om te stoppen. Ik denk niet dat ik het tennis nodig heb. Ik ben blij met de kleine dingen. Als mijn zoon iets goed doet, als mijn dochter thuiskomt met een goed rapportcijfer. Tennis is een deel van mijn identiteit, maar niet mijn volledige identiteit. Ik wil succesvol zijn en blijven, veel energie in zaken stoppen, maar dat kan ook buiten de sport. Ik weet dat een profsportcarrière niet eeuwig kan duren en dat is oké.”

Meer over