Analyse

Kamila Valieva het slachtoffer van het Russische systeem? ‘Het is vooral zielig’

De 15-jarige kunstrijdster Kamila Valijeva is de meest besproken sporter in Peking. Donderdag probeert ze onder immense druk een gouden medaille te winnen, die ze misschien nooit zal krijgen.

Rik Spekenbrink
null Beeld AP
Beeld AP

Als Kamila Valijeva donderdag als laatste van de 25 kunstrijdsters aan haar vrije kür begint, hoort ze behalve de bijna eeuwoude balletdans Bolero en het gekras van haar schaatsen op het ijs vooral een spervuur aan ratelende fototoestellen. De finale van het kunstschaatsen voor vrouwen is traditioneel een van de grote nummers op de Winterspelen, maar de internationale media-aandacht is in Peking helemaal buitenproportioneel.

Iedereen kijkt naar haar. Omdat ze de beste is. In de landenwedstrijd was Valijeva vorige week de eerste vrouw die op de Olympische Spelen een quadruple – een viervoudige draai om de as in de lucht – succesvol uitvoerde. Maar meer nog staat ze in de schijnwerpers omdat ze het middelpunt is geworden van een ongekende dopingrel. Hét verhaal van de Spelen is Valijeva, alleen niet om de reden die ze had gehoopt.

Er gaat geen dag voorbij of er is nieuws rond de 15-jarige Russin. Woensdag werd bekend dat er niet één, maar drie prestatiebevorderende stoffen in haar positieve dopingtest zijn vastgesteld, al is er daarvan maar één verboden: trimetazidine. Die test dateert overigens van eerste kerstdag, maar het resultaat werd door Rusland achtergehouden en kwam pas tijdens de Spelen naar buiten. De uitslag van de B-staal is er nog niet.

Aanvankelijk werd Valijeva geschorst, toen weer niet, en uiteindelijk oordeelde sporttribunaal CAS dat ze toch in het toernooi mocht blijven. Haar nu schorsen zou tot serieuze en langdurige mentale schade kunnen leiden, was de argumentatie. Maar mocht Valijeva op het podium komen, dan wordt de medailleceremonie afgelast. Net als na de door Rusland gewonnen landenwedstrijd, toen de bal ging rollen.

Gigantische druk

Dinsdag was ze, ondanks een voor haar doen slordige korte kür, de beste van allemaal. Toen de muziek stopte, kwamen de tranen. De druk op de jonge sportvrouw is gigantisch. Er vallen grote woorden en beschuldigingen van belangrijke mensen uit alle grote sportlanden. De meeste zijn niet gericht tegen de ‘zondaar’ zelf. Zij is eerder het slachtoffer van het Russische systeem, is de algemene opinie. Om de verklaring dat ze per ongeluk een voor haar opa bedoeld pilletje nam, wordt niet gelachen. Het is vooral zielig.

“Onze harten breken voor dit meisje,” zei Adam Rippon, de Amerikaanse coach van één van Valijeva’s concurrenten, voordat hij helemaal losging richting de Russische staf. “Ze maken zich alleen maar druk om prestaties, niet om de gezondheid van hun sporters. Ze vormen een fabriek die kinderen produceert die kunnen presteren. Het zijn geen coaches maar kindermishandelaars, hondentrainers, clowns. En ze zouden hier niet moeten zijn. Ik weet ook niet hoe de Olympische Spelen hiervan gaan herstellen. Ik denk niet dat er ooit iemand heeft mogen meedoen met een positieve dopingtest.”

Dick Pound, het langstzittende IOC-lid en voormalig voorzitter van antidopingagentschap Wada, pleit voor een serieuze boycot. “Misschien is het tijd voor een time-out voor Rusland op de Spelen. Gewoon even niet uitnodigen en geen grote toernooien laten organiseren.”

Uit de pers gehouden

In het decor van dat soort krantenkoppen, scheve gezichten en onzekerheden staat Valijeva donderdag in de finale. Was ze een Nederlandse geweest, dan had NOC*NSF haar ongetwijfeld teruggetrokken, uit bescherming. Maar Rusland hoopt het hele podium te bezetten, ogenschijnlijk tegen elke prijs. Valijeva wordt uit de pers gehouden, vanuit de ploeg wordt amper wat over de zaak gezegd. Het zou afleiden.

De bijnaam ‘Miss Perfect’ valt logischerwijs steeds minder vaak. De hele situatie om haar heen is te verfoeien. Tot voor kort werd vol ontzag gekeken naar een meisje van 15 dat op kunstschaatsen dingen doet die niemand anders kan. Dat gaat ze vandaag, in de finale met ook de Nederlandse Lindsay van Zundert, opnieuw proberen. Hoewel haar hele wereld op zijn kop staat. Het zal voor de vele miljoenen kijkers wereldwijd niet meevallen Kamila Valijeva te bewonderen. De geur van vals spel is te sterk. Net als de zorgen om haar toekomst als sporter, maar vooral als mens.

Meer over