PlusNieuws

Femke Heemserk stopt als profzwemster: ‘Het voelt als een puzzel die ik al honderd keer heb gemaakt’

Zwemster Femke Heemskerk kondigde dinsdag haar afscheid aan. Met haar uitstraling, mentaliteit en prestaties was zij van grote betekenis voor het Nederlandse zwemmen

Esther Scholten
Heemskerk beleefde dit jaar nog twee van haar grootste triomfen. Beeld Getty Images
Heemskerk beleefde dit jaar nog twee van haar grootste triomfen.Beeld Getty Images

Femke Heemskerk praat in soundbites. Ook bij de aankondiging van haar afscheid. Voor de camera’s van de NOS zegt ze: “Ik zie zwemmen als mijn opleiding. Nu heb ik eindelijk na twintig jaar mijn scriptie ingeleverd.” Het mooie is dat haar woorden niet ingestudeerd overkomen. Daar is haar lach te spontaan voor. Ze reflecteren simpelweg de binnenwereld van een sporter die altijd met zichzelf in gesprek leek.

Dinsdag maakte Heemskerk (34) bekend dat ze haar lange carrière afsluit met de International Swimming League, een commerciële competitie waarin topzwemmers het in teamverband tegen elkaar opnemen. De finale is begin volgend jaar. Gek genoeg is het toernooi misschien wel een passend slotakkoord, hoewel er weinig sportieve eer te behalen valt. Heemskerk is altijd een teamspeler geweest in een individuele sport.

Het meeste succes vierde ze als lid van de estafetteploeg, met als hoogtepunt olympisch goud in 2008. Eerder dit jaar vertelde ze in Trouw dat ze heeft moeten leren om ook voor zichzelf te kiezen. “Jarenlang kon ik me makkelijker voor anderen kapot zwemmen dan voor mezelf.” Openhartig als ze is, groeide de buitenwacht met haar mee. Dat verklaart mede haar decennialange populariteit.

Stoppen op een hoogtepunt

Het was altijd haar droom, zei ze dinsdag, om op een hoogtepunt te stoppen. “Het voelt wel alsof het nu gewoon af is.” Hoewel ze zichzelf tot de ‘granny’s’ van het zwemmen rekende, beleefde ze dit jaar twee van haar grootste triomfen. Op de Europese kampioenschappen in mei won ze haar eerste individuele titel op de lange baan en in de zomer zwom ze in Tokio naar haar eerste olympische finaleplaats op een individuele afstand. Op haar vierde Olympische Spelen klokte ze met 52,79 een evenaring van haar op één na beste tijd ooit.

Ze stopt dus niet omdat de rek eruit is. Laat dat duidelijk zijn. Ze is toe aan iets nieuws. Wat? Daar heeft ze zich nog niet over uitgelaten. Maar de zoektocht naar topvorm, die kent ze nu wel. “Het voelt als een puzzel die ik al honderd keer heb gemaakt. Ik ben er heilig van overtuigd dat ik die puzzel nog sneller en mooier kan maken, maar ik voel: been there, done that.”

Vechtersmentaliteit

Het Nederlandse zwemmen zal haar missen. Met haar uitstraling, vechtersmentaliteit en prestaties is zij van grote betekenis geweest. Op de individuele nummers vooral als inspiratiebron: wie anders weet er na haar dertigste te pieken? Op de estafette behoorde zij tot het Nederlandse kwartet dat jarenlang de 4x100 meter vrije slag domineerde.

Onduidelijk is nog hoe lang generatiegenoot Ranomi Kromowidjojo doorgaat. In Tokio werd andermaal duidelijk dat er geen opvolgers klaar staan. Zo onderstreept het aankomende vertrek van Heemskerk dat de glansrijke geschiedenis van de vaderlandse vrouwen op de vrije slag, haar specialisme, voorlopig geen nieuw hoofdstuk krijgt.

Zelf zegt ze veel geleerd te hebben van haar sport, ook als mens. Twijfels waren haar nooit vreemd. Pas als veterane was ze eindelijk in balans. In Tokio verklaarde ze daar trots op te zijn. “Ik heb mezelf altijd durven aanpakken. Dat is soms heel confronterend geweest, maar dat is wel waar je beter van wordt.”

Het is een mooie scriptie geworden.

Meer over