PlusAchtergrond

De ‘Tsjernobyl-baby’ die uitgroeide tot paralympisch boegbeeld en symbool voor Oekraïne

De ster van de Paralympische Spelen in Peking is een geboren Oekraïense die voor de Verenigde Staten uitkomt. Sportief multitalent Oksana Masters (32) heeft een bijzonder levensverhaal en gebruikt alle aandacht om iets te betekenen voor haar door oorlog geteisterde vaderland.

David Hessing
Oksana Masters. Beeld REUTERS
Oksana Masters.Beeld REUTERS

Oksana Masters heeft een beroemde uitspraak van modeontwerpster Coco Chanel in haar Instagramprofiel staan. ‘In order to be irreplaceable one must always be different.’ Om onvervangbaar te zijn moet je altijd anders zijn dan anderen.

Dat Masters voorbestemd was om haar hele leven anders te zijn, heeft alles te maken met een veiligheidstest voor reactor 4 van de kerncentrale in Tsjernobyl in de vroege ochtend van 26 april 1986. De reactor ontplofte en veroorzaakte de grootste kernramp uit de geschiedenis. Het gebied rond de centrale in het noorden van de toenmalige Sovjetrepubliek Oekraïne is vanwege radioactieve straling tot de dag van vandaag onbewoonbaar.

Drie jaar na de ramp zag Oksana Masters onder de naam Oksana Bondartsjoek in Oekraïne het levenslicht. Ze was een zogeheten ‘Tsjernobyl-baby’. De straling had haar lijfje al voor de geboorte aangetast. Het meisje kwam met misvormde vingers, geen duimen, zes tenen aan elke voet en vergroeide benen ter wereld.

Oksana Masters met om haar rechterpols het blauw-gele armbandje. Beeld REUTERS
Oksana Masters met om haar rechterpols het blauw-gele armbandje.Beeld REUTERS

Amputatie

De jonge Oksana trok van weeshuis naar weeshuis, tot ze op haar zevende werd geadopteerd door een Amerikaanse vrouw. Ze liet Oekraïne achter zich: Oksana Bondartsjoek werd Oksana Masters. In de Verenigde Staten onderging ze meerdere operaties. Beide benen moesten worden geamputeerd, maar ze kreeg wel de beschikking over duimfuncties.

Sport werd haar uitweg. Als er maar snelheid, kracht, vaardigheid en strijd bij kwam kijken, kon de kleine Oksana haar energie erin kwijt. Ze groeide uit tot een van de succesvolste paralympisch atleten aller tijden. Onder de Amerikaanse vlag veroverde ze een vitrinekast vol eremetaal, zowel op Winter- als op Zomerspelen. In totaal heeft ze dertien medailles, waarvan vijf keer goud.

Een blik in de prijzenkast verklapt haar veelzijdigheid. In 2012 in Londen won ze brons als roeister, in 2018 in Pyeongchang veroverde ze tweemaal goud bij het langlaufen en afgelopen zomer in Tokio pakte ze twee paralympische handbike-titels. Ook in Peking heeft ze al drie plakken in de tas: goud en zilver bij het biatlon en zilver bij het langlaufen.

In Tokio won Oksana Masters (midden) goud bij het handbiken. Rechts de Nederlandse Jennette Jansen. Beeld REUTERS
In Tokio won Oksana Masters (midden) goud bij het handbiken. Rechts de Nederlandse Jennette Jansen.Beeld REUTERS

Jeugdfoto

Het is niet alleen het blinkende eremetaal waardoor Masters op dit moment in de schijnwerpers staat. De geboren Oekraïense plaatste zaterdag een jeugdfoto van zichzelf op Instagram: een jong meisje met grote bruine ogen. Ze maakt zich zorgen om haar geboorteland en roept mensen op te doneren aan No Child Forgotten, een organisatie die zich inzet voor Oekraïense kinderen met een beperking. Kinderen zoals het meisje op de foto.

Om haar pols draagt ze deze dagen een blauw-geel armbandje, de kleuren van de Oekraïense vlag. Sinds haar geboorte was ze anders dan anderen, uitmondend in een leven als paralympisch boegbeeld. Nu is voor Oksana Masters het moment aangebroken om die status een maatschappelijk doel te geven.

Meer over