PlusAnalyse

Bij het smeden van zijn WK-ploeg is Van Gaal al best een eind

Louis van Gaal is zijn WK-team aan het smeden en daarbij worden spelers zo veel mogelijk op hun natuurlijke kwaliteiten benut. De spiegel is het geslaagde WK van 2014, maar óók het mislukte EK vorig jaar.

Maarten Wijffels
Denzel Dumfries, Steven Bergwijn of Holland, Davy Klaassen, Jurrien Timber en coach Louis van Gaal tijdens de Uefa Nations League-wedstrijd tussen België en Nederland. Beeld ANP
Denzel Dumfries, Steven Bergwijn of Holland, Davy Klaassen, Jurrien Timber en coach Louis van Gaal tijdens de Uefa Nations League-wedstrijd tussen België en Nederland.Beeld ANP

Het middenveld heeft de wedstrijd tegen België gewonnen, betoogde Louis van Gaal na de 4-1 zege vrijdag van Oranje in Brussel. “Dat klinkt gek,” zei de bondscoach er voor de zekerheid bij. Hij weet ook wel dat je wedstrijden feitelijk wint door te scoren. Maar dat middenveld, het draaide als een tierelier.

Frenkie de Jong, Steven Berghuis en Davy Klaassen vormden een trio dat elkaars kwaliteiten versterkte. Tegelijkertijd kwamen ze als trio niet in problemen als ze op hun mindere punten werden getest. Met hulp ook van de tactisch slimme ‘wingback’ Daley Blind, plus de consequent doordekkende centrale verdedigers was Oranje baas op het middenveld. De Belgen keken vertwijfeld naar hun trainersbank voor oplossingen, maar die kwamen niet.

Blind was bij twee van de vier goals betrokken, Berghuis zelfs bij drie. Mooiste voorbeeld van elkaars kwaliteiten benutten was de totstandkoming van de 0-2. Eerst veroverde Klaassen rond de middencirkel balbezit, vervolgens had Berghuis al gezien dat de eerste pass direct naar voren kon. Hij bereikte Memphis Depay, die een fractie eerder al diep was gesprint. Het was: interceptie, sprint, steekpass en afwerken. Alles binnen vijf seconden. 0-2 en wedstrijd gespeeld.

Berghuis wat naar achteren

De positie van Berghuis verraste dit keer. Niet als nummer 10, maar wat verder naar achteren. In Brussel werd in feite de ontwikkeling voltooid die Berghuis dit seizoen heeft doorgemaakt. Van rechtsbuiten bij Feyenoord naar middenvelder voor alle posities bij Ajax tot datzelfde nu ook bij het Nederlands elftal. Van Gaal vindt Berghuis een fijne voetballer. Iemand die kan scoren en kan voorbereiden. Hij ziet in hem alleen geen rechtsbuiten die op een WK wel even de verdedigers van toplanden ondersteboven speelt. “Dit Oranje heeft sowieso geen buitenspelers zoals Finidi en Overmars vroeger bij Ajax, of Antony en Tadic nu,” klonk het afgelopen week. “Dus heeft het ook geen zin als ik tegen toplanden dan tóch voor 4-3-3 met buitenspelers kies.”

De bondscoach en zijn staf werken aan een alternatief en het is interessant hoe stukje bij beetje in feite twee concepten opnieuw worden ingevuld. Die van het succesvolle WK van 2014 en van het mislukte EK vorig jaar. Bij het ene toernooi was Van Gaal zelf al de bondscoach, bij het andere Frank de Boer.

Om te beginnen nam Van Gaal vorig jaar zomer direct afscheid van wingback Patrick van Aanholt. Die speelde alle EK-duels, maar is nooit meer opgeroepen. De andere wingback, Denzel Dumfries, bleef wel, als personificatie van de spirit in het elftal. “Hij is niet de beste verdediger, maar hij is onze pitbull,” zei Van Gaal afgelopen week liefkozend over hem. “En dat is een compliment.” Van Gaal wil dat zijn ploeg de opbouw van tegenstanders bewust naar de flank van Dumfries stuurt. Zodat die er meteen bovenop kan klappen als een back van de tegenpartij wordt aangespeeld. Het leverde afgelopen maart bijvoorbeeld succes op tegen Denemarken.

Doordekken is verplicht bij Van Gaal

Centraal achterin valt natuurlijk op dat de bondscoach zweert bij een linkspoot op links in het trio van centrale verdedigers. Voor het eerst is Nathan Aké daardoor nu écht vol in beeld voor een basisplaats. En ook anders dan bij het afgelopen EK: doordekken is verplicht! Wie dat niet doet, niet durft, of niet kan gaat bij Van Gaal niet spelen, net als gold bij het WK in 2014.

Jurriën Timber gaf tegen de Belgen een kleine masterclass vooruitverdedigen. “Soms ga ik zover door dat ik bijna voorin eindig. Dat oogt dan overdreven, maar zo willen we spelen," zei Timber met een grijns. “Risicovol? Nee, nu we met drie centrale verdedigers spelen, is er altijd voldoende rugdekking.”

De eerder genoemde Daley Blind is Oranjes oliemannetje. Zoals hij dat ook was in 2014. Blind kan, mede afhankelijk van de tegenstander, links centraal spelen, hij kan de linkerwingback zijn en eventueel past hij ook op het middenveld naast Frenkie de Jong.

Op dat middenveld koos Frank de Boer er bij het EK voor om De Jong aan Marten de Roon en Georginio Wijnaldum te koppelen. Van Gaal wil in principe liever een tweede creatieve speler naast of schuin voor De Jong. Dat helpt Oranje om makkelijker onder de druk van tegenstanders uit te spelen.

In theorie is Ryan Gravenberch (fysiek sterker) daarvoor nog geschikter dan Berghuis. Het wordt afwachten hoe snel Gravenberch zijn plek vindt bij Bayern München, vanaf deze zomer zijn nieuwe club. In de rol van de derde middenvelder – nu Davy Klaassen – kan nog steeds Wijnaldum terugkeren. Óf Donny van de Beek, mocht die alsnog doorbreken bij Manchester United onder Erik ten Hag.

Het aanspeelpunt voorin

Blijven over de twee spitsen. In 2014 vormden Arjen Robben en Robin van Persie bij het WK een droomduo. In 2021 was het behelpen met eerst Wout Weghorst en later Donyell Malen in combinatie met Memphis Depay. “Het beste uit Memphis haal je als hij kan zwerven,” zei Van Gaal al vaker. “Dus moet de andere spits iemand zijn die meer het aanspeelpunt is.”

Hij denkt die types nu te hebben met Steven Bergwijn en Brian Brobbey, terwijl ook Vincent Janssen nog zijn kans krijgt. “Ik vroeg aan Stevie: hoe kan het nou dat je bij ons zo goed speelt?,” vertelde Van Gaal in Brussel over de wisselspeler van Tottenham Hotspur. “Hij zei: ‘Ik krijg vertrouwen nu.’ Zo veel praat ik niet met hem, maar ik zet hem wel in zijn kracht. Hij moet ruimte hebben en dan zie je: hij scoort, is aanspeelpunt, verliest geen bal. Wat wil je nog meer?”

Een beter en sterker Oranje smeden dan bij het vorige EK, dat gaat wel lukken. Maar op een positie of negen is er ook meer kwaliteit en ervaring voorhanden dan acht jaar terug bij het WK. En dan komt het dus aan op de kwaliteit en de fitheid van de twee spitsen.

“Als Depay en Bergwijn deze vorm kunnen handhaven dan...” zei Van Gaal na België - Nederland. De zin over de huidige bankzitters van Barcelona en Spurs maakte hij uiteindelijk wijselijk niet af. “Want je weet nog niet wat het zegt voor het WK.” Vorm en wedstrijdhardheid kweken spelers volgens de coach immers niet bij Oranje. Van Gaal: “Die kweek je bij je club.”

Meer over