PlusAchtergrond

Bedreiging Berghuis staat niet op zich: ‘Het is heel beangstigend’

Steven Berghuis heeft aangifte gedaan van online bedreigingen na zijn overgang van Feyenoord naar Ajax. Zulke bedreigingen zijn ‘heel oncomfortabel’ en kunnen de prestaties op het veld beïnvloeden. Dat zeggen ervaringsdeskundigen Marjan Olfers (oud-commissaris van Ajax) en Peter van Vossen, die zowel voor Ajax als Feyenoord speelde.

Jop van Kempen
Steven Berhuis. Beeld Pro Shots / Jasper Ruhe
Steven Berhuis.Beeld Pro Shots / Jasper Ruhe

Het waren ‘maar’ rotte eieren, maar ze kwamen in het voetbalseizoen 1998-1999 wel terecht op zijn huis in Almere. “Dan heb je toch het gevoel dat ze in je privédomein komen,” zegt Van Vossen. “Dat voelt niet prettig.”

‘Ze’, dat waren in het geval van Van Vossen aanhangers van Ajax. De geboren Zeeuw speelde tussen 1998 en 2001 voor Feyenoord. In de periode 1993-1995 voetbalde hij voor Ajax.

De bedreigingen van Ajaxaanhangers speelde Van Vossen ook nog parten toen hij in zijn nadagen bij De Graafschap speelde. In 2003 werd hij in een wedstrijdje tegen Jong Ajax op jeugdcomplex De Toekomst verbaal en fysiek bedreigd door fans van Ajax. Van Vossen moest wegrennen en werd uiteindelijk in bescherming genomen door stewards. “Gelukkig hebben die Ajaxaanhangers me niet aangeraakt, maar het was wel beangstigend.”

IJsbal in de Kuip

Spelers gaan verschillend om met bedreigingen, zegt Van Vossen. “Het is mij gelukt het in mijn voordeel te gebruiken. Ik hoop dat Berghuis dat ook kan, maar hij heeft in het verleden weleens laten zien dat hij ook zijn verstand kan verliezen. Dan raakt hij gefrustreerd, schopt een tegenstander en krijgt rood. Zo moet je er uiteraard niet mee omgaan.”

Het bedreigen en intimideren van spelers van rivaliserende voetbalclubs is waarschijnlijk al zo oud als de rivaliteit zelf. Beroemd is de ijsbal die Wim Jansen in 1980 in de Kuip op z’n oog kreeg. Het was z’n eerste wedstrijd voor Ajax, na een vijftienjarige loopbaan bij Feyenoord. In 2004 kregen spelers van Jong Feyenoord, onder wie Robin van Persie, op jeugdcomplex De Toekomst klappen van Ajaxaanhangers.

Ook leden van de eigen club worden echter bedreigd. Feyenoordspeler Andwélé Slory deed in 2007 aangifte toen hij na Feyenoord-Ajax na thuiskomst een briefje vond met de tekst: ‘De derde kans moet erin, anders moet je verhuizen.’ Slory miste twee opgelegde mogelijkheden in die wedstrijd.

Machtsgreep van Cruijff

Marjan Olfers, hoogleraar sport en recht aan de Vrije Universiteit, ontving als commissaris van Ajax (2011-2012) dreigbrieven en dreigtelefoontjes van aanhangers van Ajax. De club was destijds in de ban van een machtsgreep van Johan Cruijff.

“Zulke bedreigingen kunnen heel oncomfortabel zijn,” zegt Olfers. “Mijzelf deed het niets, maar het kan wel impact hebben op bijvoorbeeld je kinderen, ouders of familieleden. De meeste bedreigingen blijven bij woorden, maar er is slechts één persoon nodig die het omzet in daden. Dat maakt het zo eng.”

Met de grotere rol van sociale media wordt het uiten van bedreigingen steeds eenvoudiger. Een korte tekst en een druk op de knop volstaan. Dat mensen dan digitale sporen nalaten, maakt het opsporen wel makkelijker dan in de tijd van Van Vossen, die zelf nooit aangifte deed.

Hele verhandelingen

Over de motieven van de opstellers van bedreigende berichten kun je hele verhandelingen houden. Misschien gaat het om een misplaatste, uit de hand gelopen grap. Misschien gaat het om mensen die zich zó vereenzelvigen met de club, dat ze de overstap van Feyenoords beste speler naar de grote concurrent ervaren als een persoonlijke aanval. “Maar je moet zo’n transfer zien vanuit de sportieve ambitie van een speler, niet vanuit jezelf,” zegt Van Vossen. “Al snap ik dat voor aanhangers van een voetbalclub lastig kan zijn.”

De straf voor bedreiging is relatief laag: een werkstraf van 60 uur en een stadionverbod van twee jaar, zo bleek toen een aanhanger van Ajax in 2016 een pop die doelman Kenneth Vermeer moest voorstellen aan een strop liet bungelen. De impact daarvan kan echter groot zijn, omdat een strafblad sommige beroepen onmogelijk maakt. Werkgevers kunnen ook overgaan tot ontslag vanwege het overtreden van ethische grenzen.

Olfers pleit voor een snelle opsporing van de daders. “Studies tonen aan dat het leereffect dan het grootst is.” De Amsterdamse politie kon nog niets zeggen over de duur van het onderzoek naar de bedreigers van Berghuis.

Meer over