Een foto van de moeder van Dolly Loomans.

PlusInterviews

Zij hebben hun moeder nooit (echt) gekend: ‘Bij elke grote keuze die ik maak, mis ik haar het meest’

Een foto van de moeder van Dolly Loomans.Beeld Lin Woldendorp

Kinderen die ontbijtjes op bed brengen, tekeningen maken of liefdevolle foto’s op Instagram zetten: het is Moederdag. Maar wat als je haar nooit (echt) hebt gekend? ‘Mijn ouders hebben niet gedacht: we zetten een kindje op aarde zonder moeder.’

Milou Deelen

Dolly Loomans (29)

Werkt als onderzoeker en is PhD-kandidaat bij Planbureau voor de Leefomgeving, woont samen met haar vriend. Haar ­moeder overleed aan een hersentumor toen ze nog een baby was.

null Beeld Lin Woldendorp
Beeld Lin Woldendorp

“Vriendinnen gaan als ze een kater hebben weleens het hele weekend uitbrakken op de bank bij hun moeder, of als ze liefdesverdriet hebben zoeken ze troost bij haar. Ik mis die onvoorwaardelijke steun, iemand bij wie ik altijd terecht kan. Ik heb een heel sterke band met mijn stiefmoeder, ze is een moederfiguur voor mij, maar we zijn heel anders. Ik herken me niet in haar, terwijl ik juist denk dat herkenning een bepaalde geborgenheid geeft.

Mijn moeder overleed aan een hersentumor toen ik acht maanden was. Ze was ziek, maar wilde heel graag een kindje. Toen ze zwanger werd, was de kanker stabiel. Mijn ouders hebben de gok gewaagd, maar tijdens de zwangerschap begon de tumor te groeien en ging ze snel achteruit. Een ex-vriendje zei een keer tegen me dat hij het best egoïstisch van mijn ouders vond. Zo had ik nog nooit erover nagedacht. Mijn ouders hebben niet gedacht: we zetten een kindje op aarde zonder moeder. Ik denk dat ze zelf ook zijn overvallen door haar dood. En ik ben blij dat ik er ben. Uit de beslissing om mij toch te krijgen, vind ik dat een enorme liefde spreekt, voor elkaar, en voor het leven.

Als kind was het heel normaal om geen moeder te hebben en mijn vader is altijd open geweest over wat er is gebeurd. Met mijn stiefmoeder kreeg hij nog twee kinderen. Ik dacht altijd: ik heb een gezin, dus het is prima. Maar de laatste tijd vraag ik me steeds meer af of dat wel prima is, en wat een moeder precies is. Ik weet het ­antwoord niet.

Rond mijn achttiende heb ik een ­periode gehad dat ik veel met haar bezig was, ik heb een paar dierbaren van haar geïnterviewd over haar. Daardoor heb ik het gevoel dat ik haar een beetje heb leren kennen, maar ik had gewild dat ze een ­constante rol in mijn leven zou hebben.

Moederdag zie ik als een dag om daar nog meer bij stil te staan. Ik wil om haar rouwen, dat zou misschien goed zijn, maar hoe rouw je om iemand die je niet kent? Mensen vinden het moeilijk om ernaar te vragen, maar ik vind het ook lastig om erover te praten. Ik weet niet wat ik zou willen bespreken, maar ik wil er wel graag over praten. Ik vind het fijn en tegelijkertijd raar om te horen dat we op elkaar ­lijken. Volgens mij hebben we dezelfde lach, gezicht en haar. Alleen is zij nooit ouder geworden.”

null Beeld Lin Woldendorp
Beeld Lin Woldendorp

Annebert Binkhorst (24)

Zit in het afstudeerjaar van de studie pedagogiek en woont samen met haar vriendin. Toen ze dertien was, overleed haar moeder aan de gevolgen van een alcoholverslaving.

null Beeld Lin Woldendorp
Beeld Lin Woldendorp

“Ik ga twee keer per jaar naar het graf van mijn moeder, op haar verjaardag en op haar sterfdag. De verjaardag van mijn moeder is op 8 mei, dat valt dit jaar samen met Moederdag. Het verschil met vriendinnen met een gezonde moeder is dan extra groot. Als iedereen Moederdag viert, sta ik bij haar graf. Maar ik vind het een mooi idee: mijn vrienden schenken aandacht aan hun moeder, en ik ook. Gelukkig heb ik een erg lieve stiefmoeder, voor haar koop ik iets moois. Het is niet mijn moeder, maar wel een vrouw van wie ik veel houd.

Mijn moeder was verslaafd aan alcohol en is overleden aan de gevolgen daarvan. Ik was dertien. Al sinds ik me kan herinneren, weet ik dat ze alcoholist was. Ik herinner me dat mijn broertjes en ik op Moederdag ontbijt op bed hadden gemaakt, maar dat ze daar te brak voor was. Er zijn een paar warme herinneringen: dat ze wentelteefjes voor ons maakte en opdiende op bordjes in de tuin. Als ze een keer nuchter was, vond ik het verwarrend; dan kon ze wél mijn moeder zijn, kon ze eten voor ons maken. Dronken kon ze niet voor ons ­zorgen. Toen ze overleed, was het niet ­alsof ineens mijn moeder wegviel, omdat ze die rol nooit echt heeft vervuld.

Mijn vader gaf mij veel houvast. Hij heeft heel adequaat op de situatie gereageerd, we hadden een sterk sociaal netwerk. Mijn ouders zijn uiteindelijk gescheiden, zij woonde ergens anders of zat in klinieken. Ik vind het heel verdrietig dat ze niet tegen haar verslaving kon opboksen. Zeker toen ik een jaar of veertien was, had ik een moeder nodig. Ik kreeg borsten, werd ongesteld. Ondanks dat mijn tante, oma en vriendinnen me hielpen, voelde ik dat ik wat miste.

Ik weet niet of ik haar goed gekend heb, omdat ik niet weet hoe ze was zonder verslaving. Ik heb het haar periodes kwalijk genomen: waarom is je verslaving groter dan de liefde voor je kinderen? Mijn psycholoog legde uit dat een verslaving een psychische ziekte is. Dat ik dat nu weet, geeft rust. Ik weet nu dat de ziekte groter was dan haar wens om een goede moeder voor ons te zijn.

Als ik kinderen zou krijgen, wat ik graag wil, zou ik bang zijn voor een postnatale depressie. Ik zou het extra goed willen doen en misschien denken: waarom kon mijn moeder dit niet? Meer dan ooit ben ik met haar bezig, ik lees boeken over rouw, praat erover met vrienden, en voor mijn afstuderen maak ik een documentaire over kinderen met van een verslaafde ouder.

Ik geloof dat de rouw mijn hele leven blijft. Dat voel ik bij elke grote keuze die ik maak, dan mis ik haar het meest, of het nou gaat over een studie kiezen of samenwonen. We hadden tegenover elkaar kunnen zitten als volwassenen, dan had ik haar kunnen leren kennen – en zij mij.”

null Beeld Lin Woldendorp
Beeld Lin Woldendorp

Luna Joosten (24)

Is theaterregisseur en heeft een relatie. Toen ze nog een dreumes was, pleegde haar moeder zelfmoord.

null Beeld Lin Woldendorp
Beeld Lin Woldendorp

“Mijn moeder is overleden toen ik anderhalf jaar was, ze heeft zelfmoord gepleegd. Ik heb geen herinneringen aan haar. Ik kan haar volgens mij niet missen, omdat ik niet weet wie het is. Ik heb wel een beeld van haar, maar dat is zo incompleet. Het voelt meer als een filmpersonage, of iemand uit een boek, dan als iemand van vlees en bloed. Als ik aan haar denk, voelt dat als heimwee naar iets wat ik niet heb gekend, alsof ik een gat heb ergens in mijn buik. De mensen om haar heen konden rouwen toen ze overleed, maar ik was een baby, dan kun je niet rouwen. Dat stuk begint nu pas voor mij.

De laatste jaren ben ik meer dan ooit bezig met haar, ik voel de behoefte om er meer over te praten en meer over haar te weten. Dat ze zelfmoord heeft gepleegd, geeft een extra heftige lading aan het verhaal, maar ik schaam me er niet voor. Soms merk ik dat mensen dichtklappen als ik het vertel, en dat ze niet door ­durven te vragen terwijl ik dat wel soms zou ­willen.

Ik was drie of vier toen mijn vader een vriend kreeg, waardoor ik twee vaders heb. Die situatie is fijn, ook al blijf ik altijd benieuwd naar mijn moeder; ze is toch een deel van mijn identiteit.

Als kind wist ik niet hoe ze precies was overleden. Mijn vader zei dat het kwam doordat ze heel verdrietig was. Ik was niet in shock, omdat ik niet begreep wat het betekende. Toen ik tien was, vertelde mijn vader me dat ze zelfmoord had gepleegd. Hij vond het heel heftig om te vertellen, dus ik wist dat het iets heel zwaars was. Omdat ik had opgepikt dat het erg heftig was, voelde het daarna als een geheim. Toen ik het later aan vriendinnen had ­verteld, ging ik huilend naar mijn vader om te vertellen dat ik het geheim had ­verklapt. ‘Lieverd, dat mag gewoon,’ zei hij.

Met Moederdag ben ik niet bezig, maar met Vaderdag ook niet. Als ik op zo’n dag foto’s op Instagram zie van vriendinnen met hun moeder, denk ik wel: o, dat kan ik niet plaatsen. Er is een aantal foto’s van ons en ik heb bandjes met haar stem. Ondanks dat ik haar niet heb gekend, voelt het vertrouwd als ik ernaar luister. Het is een fijne stem.”

null Beeld Lin Woldendorp
Beeld Lin Woldendorp

Lisa Xiu Kok (25)

Is cameravrouw en heeft een relatie. Ze is geadopteerd toen ze negen maanden was en heeft haar biologische ouders nooit gekend.

null Beeld Lin Woldendorp
Beeld Lin Woldendorp

“Ik was één dag oud toen ik op het treinstation in China ten vondeling werd gelegd. Ik ben naar een kindertehuis gebracht, waar ik na negen maanden werd geadopteerd door mijn Nederlandse ouders. Er is helemaal geen papierwerk vanuit het kindertehuis, niets over mij of wie mij heeft gevonden. Ik vind het soms lastig, maar ik ben ermee opgegroeid. Ik weet niet beter, maar ik vraag me wel regelmatig af waarom ik ben afgestaan. Misschien omdat ik een meisje was, of vanwege de eenkindpolitiek, of vanwege financiële problemen. Dat ik de reden niet met zekerheid kan zeggen, vind ik lastig.

Mijn ouders zijn er altijd open en eerlijk over geweest, wat ik heel fijn vind. Ik ben daardoor gewend om makkelijk over mijn adoptie te praten. Mijn band met mijn moeder is heel goed. Ze is erg begripvol en heeft me altijd gesteund in mijn nieuwsgierigheid naar mijn biologische kant. Door de mogelijkheden die ze mij heeft gegeven, kon ik cameravrouw worden. Ze heeft me altijd liefde gegeven. Ze voelt als mijn moeder – nee, ze ís mijn moeder. Alleen ik vind het jammer dat ik qua uiterlijk niet op haar lijk, dat gaat ze jammer genoeg nooit kunnen invullen.

Bij vrienden vind ik het altijd interessant om te zien waarin ze op hun ouders lijken. Voor anderen is dat vanzelfsprekend, maar voor mij niet. Ik heb wel een zusje die ook te vondeling in China is gelegd en is geadopteerd door mijn ouders toen ze zeventien maanden was.

Vooral in de puberteit ging ik door een lastige fase heen. Ik had last van bindingsangst, was heel erg op zoek naar mijn identiteit. Ik voelde me ongelukkig, ging me afzetten tegen mijn moeder. Ik denk dat het een gemis was, dat dat ongelukkige gevoel te maken had met mijn adoptie. Nu is het verdriet omgeslagen in nieuwsgierigheid. Ik wil mijn best doen om mijn biologische ouders te vinden, want wat als ik ouder ben en ze er niet meer zijn?

Op Moederdag denk ik altijd even terug aan mijn biologische moeder. Ik vraag me dingen af als: hoe heeft ze het nu? Denkt ze aan mij? Wat voor emoties voelt ze dan? Dan realiseer ik me dat de moeder die ik nu heb, er altijd voor me is geweest. Ik vind dat ik haar een volledige Moederdag moet gunnen. Meestal maak ik een ontbijtje of koop ik iets leuks. Bijvoorbeeld een plant; ze houdt van planten.”

null Beeld Lin Woldendorp
Beeld Lin Woldendorp

Eileen de Veer (29)

Is researchverpleegkundige op de afdeling oncologie, woont in Utrecht en heeft een relatie. Toen ze negen weken was, overleed haar moeder aan een hersenbloeding.

null Beeld Lin Woldendorp
Beeld Lin Woldendorp

“Ik twijfelde om mijn verhaal te delen, omdat ik niet zielig gevonden wil worden. Toch vind ik het belangrijk om erover te praten, want het overlijden van mijn moeder heeft me getekend. Later heeft een familielid mij het verhaal verteld; ik was negen weken en mijn moeder was alleen thuis met mij. Mijn vader vond haar op de grond in de slaapkamer, terwijl ik huilend in de kamer daarnaast lag. Ze was al comateus en in het ziekenhuis bleek ze hersendood. Ze konden niet meer zo veel doen, en waarschijnlijk is ze op de OK overleden.

Wat ik vaak heb gezegd: ik weet niet beter dan dat ik geen moeder heb. Maar als kind zag ik wel dat mijn situatie ander was dan die van vriendinnetjes. Als ik erop terugkijk, voelde ik jaloezie naar dat moeder-dochtergevoel, ondanks dat ik dat gevoel niet ken.

De tijd rondom Moederdag was lastig. Dan moest ik een asbak kleien voor mijn moeder en zei de juf: ‘Je kunt ’m ook aan je vader geven, want hij is ook je moeder.’ Terwijl dat natuurlijk niet zo is. Ik denk dat mijn leven heel anders was geweest als zij nog leefde. En dat het invloed heeft op mijn kinderwens; die heb ik momenteel niet. Als ik die wens wel zou hebben, zou ik willen weten of ik dezelfde aanleg voor problemen met bloedvaten in het hoofd heb. Ik zou het mijn kind niet aan willen doen om er tussenuit te piepen na zo’n korte tijd.

Ik weet heel weinig van haar en dat vind ik lastig. Wie was zij, en wat heeft zij uitgespookt in haar leven? Ik ben benieuwd of ik op haar lijk, wat ik van haar heb en waarover ik met haar ruzie zou maken. Ze is 31 jaar geworden. Nu ik ­dichterbij die leeftijd kom, besef ik hoe jong dat is.

Op Moederdag weet ik nooit zo goed wat ik moet doen. Moet ik naar de begraafplaats, moet ik haar herdenken? Gelukkig is mijn bubbel dermate progressief dat er rekening wordt gehouden met het idee dat het niet voor iedereen een feestdag is met ontbijt op bed.”

Amsterdam, 30-04-2022,  moederdag, Eileen, foto van moeder Eileen, Foto: Lin Woldendorp Beeld Lin Woldendorp
Amsterdam, 30-04-2022, moederdag, Eileen, foto van moeder Eileen, Foto: Lin WoldendorpBeeld Lin Woldendorp
Meer over