PlusExclusief

Wouter de Vries, de broer van Peter R: ‘Diep in zijn hart heeft hij gedacht dat het niet zou gebeuren’

‘Nederland pakt Ridouan Taghi op en nog eentje misschien. En de rest dan?’ Beeld Bonnita Postma
‘Nederland pakt Ridouan Taghi op en nog eentje misschien. En de rest dan?’Beeld Bonnita Postma

Zijn broer Peter R. de Vries werd op 6 juli doodgeschoten in de Leidsebuurt. Wouter de Vries (62) over Peter zonder R. Over samen opgroeien in een gezin waarin het debat altijd vlamde. Waarin je zelf je pad mocht kiezen, áls je maar voorop zou lopen.

Wouter Laumans en Paul Vugts

“Woutje, wat vind je er allemaal van?” Het is januari 1969 en in huize De Vries aan de Borssenburg in Amstelveen zitten ze voor een kleine zwart-wittelevisie in de woonkamer. Daarop ontrolt zich de nasleep van de Praagse Lente. De nieuwslezer vertelt dat student Jan Palach zichzelf in brand heeft gestoken op het Wenceslasplein in Praag, uit protest tegen de bezetting van Tsjecho-Slowakije door de troepen van het Warschaupact. Wout de Vries senior wil van zijn tienjarige zoon weten wat hij er allemaal van denkt. “Ik weet het niet papa,” zegt de kleine Wouter.

Met dat antwoord neemt senior geen genoegen. “Ga dan maar even op de trap zitten, en nadenken wat je ervan vindt. Als je eruit bent, mag je weer binnenkomen.” Na een poosje te hebben nagedacht, komt junior de woonkamer weer ingelopen. Hij is eruit. “Ik vind het zielig,” zegt hij. “Goed zo jongen,” zegt zijn vader. “Dat is een mening. Vorm altijd een mening in het leven.”

De boodschap dat hij altijd een eigen opvatting moest hebben, is de eerste herinnering van Wouter de Vries aan zijn opvoeding. “Bij ons thuis hing een VVD-poster in het raam, maar mijn vader vond Marcus Bakker by far de beste politicus.” Dat de uitgesproken leider van de Communistische Partij van Nederland op meer sympathie kon rekenen dan de voorman van de liberalen, is voor De Vries de normaalste zaak van de wereld. “Wij zijn thuis allemaal rechts-links.”

‘Er zijn twee Peters vermoord, die met en die zonder R.’ Beeld Bonnita Postma
‘Er zijn twee Peters vermoord, die met en die zonder R.’Beeld Bonnita Postma

De De Vriesen stammen uit een geslacht van scheepsbouwers. Wouters overgrootopa begon in 1906 in Aalsmeer een botenwerf. In 1926 vestigde zijn opa met zijn broers aan de ringvaart scheepswerf De Vlijt. In 1960 werd de naam veranderd in De Vries Scheepsbouw. Wouters vader had toen al zijn eigen pad gekozen. “Mijn vader kon daar niet werken omdat er geen plek voor hem was, het was toen nog vrij klein.” Inmiddels is De Vries scheepsbouw, dat in 2006 het predikaat ‘Koninklijk’ kreeg, uitgegroeid tot een mastodont met een internationale klantenkring. Zo rolde het superjacht van Apple-oprichter Steve Jobs er in 2012 van de helling.

Opgevoed door arbeiders

Hard werken en de beste willen zijn, is in de familie doodnormaal. ‘Je mag alles worden wat je wilt, maar je moet wel zorgen dat je vooraan loopt. Doe altijd een pas extra’. Op de kruitfabriek in Muiden staat hij bekend als ‘oom Wout’. Die liefkozende benaming draagt de directeur omdat zijn deur altijd openstaat voor de fabrieksarbeiders.

Wouter en Peter werken als jongens op het fabrieksterrein. “We zijn als zoontjes van de baas ook echt wel opgevoed door de arbeiders. Mijn vader stond er ook echt op dat we respect hadden voor het werk. Nou, tussen Peter en mij was alles competitie, dus als we vrachtwagens moesten lossen, leek dat een dubbele zeskamp.”

Het gezin telt zes kinderen. Vijf jongens en een meisje. Wouter is nummer vijf. Hij is twee jaar jonger dan Peter, de nummer vier. “We waren niet onafscheidelijk of zo, maar we zaten natuurlijk wel dicht op elkaar. We zaten op dezelfde school, hadden deels dezelfde vrienden, zaten achter dezelfde meiden aan en speelden in hetzelfde voetbalteam.” Op het voetbalveld bewaakt Peter het doel en is Wouter de libero. Even steekt de oude rivaliteit de kop op. Met twinkelende ogen: “Ik was wel het grotere voetbaltalent.” Maar ook: “Ik kon altijd blind op hem terugspelen.”

Tijdens het avondeten van de familie De Vries is weinig ruimte voor poeha. Als iemand zegt: ‘dat lust ik niet’, zegt moeder De Vries: ‘nou dan eet de rest het wel op’. “De volgende dag had je dan echt wel honger en at je je bord leeg, wat er ook op lag.” Waar wel alle gelegenheid voor is, is het gesprek. “We zaten aan tafel altijd te discussiëren over van alles en nog wat. Dat is er bij ons met de paplepel ingegaan. Het hoorde denk ik ook wel een beetje bij de tijd.”

Straatveger

Nadat hij met hangen en wurgen zijn havo heeft gehaald, vertrekt Wouter de Vries op zijn achttiende een jaar naar een kibboets in Israël. “Ik had in het begin best heimwee, maar toen mijn vader erachter kwam dat een collect call tien gulden per minuut kostte, was het gauw afgelopen met telefoontjes naar huis. ‘Schrijf maar een brief’ was het dan.”

Terug in Nederland werkt Wouter vijf jaar als straatveger in de gemeente Amstelveen. “Het enige wat mijn vader erover zei was: ‘zorg wel dat je de beste bent’. Dat was ik ook. Mijn baas, in Amstelveen, had al snel door dat ik voor tien man veegde. Hij had ook door ik op het avondatheneum zat met mijn 21 jaar. Nadat ik in de ochtend als een dolle had gewerkt, mocht ik op een pleintje parkeren en studeren, om later in de middag mijn wagentje te lossen.” Na het athenaeum gaat hij economie studeren aan de Vrije Universiteit.

Ook Peter kiest zijn eigen weg. Hij gaat na zijn diensttijd aan de slag als verslaggever van De Telegraaf. “Ik vond het in die tijd een klotekrant,” zegt Wouter. “Ik was toen zo links als de neten.” Zijn broer maakt carrière, met name met zijn publicaties over de Heinekenontvoering. Peter raakt gaandeweg goed bevriend met Cor van Hout, een van de kidnappers, en schrijft er een bestseller over. “Dat vond ik niet raar,” zegt Wouter. “Vriendschap is in mijn ogen iets heiligs. Peter was een krankzinnig loyaal mens. Cor van Hout had aan hem gevraagd of hij een Telegraafje wilde opsturen naar de gevangenis. Dat heeft Peter vervolgens drie jaar lang elke dag gedaan.”

Peter kon mooie anekdotes vertellen over het verschil in achtergrond tussen de families De Vries en Van Hout. “Als vroeger de politie bij ons kwam, en dat is weleens gebeurd omdat ik bijvoorbeeld een brommer had gejat, dan zei mijn moeder: ‘wat moeten de buren er wel niet van denken?’ Als de politie bij Cor van Hout kwam, vroeg de buurman achteraf wat die klerelijers kwamen doen. Veel in het leven heeft dus te maken met het nest waar je opgroeit.”

Naamsbekendheid

Terwijl zijn broer uitgroeit tot gevierd misdaadjournalist, gaat Wouter de Vries aan de slag op de VU. Hij geeft er 25 jaar het vak dienstenmarketing. Naast zijn werk als docent treedt hij geregeld op als gastspreker. “Peter vond het altijd wel leuk als er aan hem gevraagd werd: ‘Ben jij de broer van Wouter?’ Dat pleziertje gunde hij me wel. Daar belde hij dan over, om de groeten te doen.”

Toch sluit hij niet uit dat hij ook wel wat werk te danken heeft aan de naamsbekendheid van zijn oudere broer. “Ik heb nooit het gevoel gehad dat ik in zijn schaduw stond. We gunden elkaar veel.”

“Jort Kelder kondigde me ooit aan toen ik een praatje voor zeshonderd man moest houden bij de Goudse Verzekeringen. ‘Onze volgende spreker is Wouter de Vries van de UvA en hij is de broer van Peter R. de Vries. Waar staat de R. eigenlijk voor, Wouter?’ vroeg hij. Toen zei ik: A. Ik werk niet aan de UvA maar aan de VU, en B.: Als we het over privéaangelegenheden gaan hebben, is iedereen meer geïnteresseerd in de fratsen van jouw ex-vriendinnetje dan waar die R. van Peter voor staat. “

Wouter de Vries lijkt op zijn broer, al vindt hij zelf van niet. “Peter heeft echt een De Vries-gezicht, ik lijk meer op onze moeder.” Toch, wie door zijn wimpers naar Wouters gezicht kijkt, ziet onmiskenbaar de contouren van het gezicht van zijn oudere broer. Hij heeft ook dezelfde ietwat nasale, indringende dictie. Het woord ‘nadeel’ spreekt hij bijvoorbeeld uit als náá-deel. “Toen ik mezelf een keer op de radio terug hoorde, dacht ik wel: jeetje onze stemmen lijken echt enorm op elkaar.”

Het was niet alleen uiterlijk. “Ik kon het altijd aan hem zien hoe hij zich voelde. Soms zag ik dat hij zich echt opwond of emotioneel was. Soms zat ik naar hem te kijken en dacht ik: nu loop je gewoon te klooien om leuke televisie te maken.” Het werk van zijn broer volgt hij mondjesmaat. “Ik vond het boek over de ontvoering interessant, maar eindeloos praten over die ontvoerders vond ik niet zo boeiend. Als het naderhand op televisie ging over Willem Holleeder en de rol die hij zou hebben gespeeld in de onderwereld, zette ik een ander kanaal op. Ook als mijn broer daar zat.” Misdaad is dan ook geen gespreksonderwerp. “Ik vond de leuke verhalen van Peter altijd veel interessanter.”

De kunst is om één uur in je leven drie keer te laten tellen. Peter kon dat, en ik kan dat ook.” Beeld Bonnita Postma
De kunst is om één uur in je leven drie keer te laten tellen. Peter kon dat, en ik kan dat ook.”Beeld Bonnita Postma

Vergadering van de G6

Als dik volwassenen lopen de broers en zus elkaars deuren niet plat, maar met elkaar praten vindt iedereen van groot belang. In dat licht organiseren ze jaarlijks een etentje. Tijdens die ‘vergadering van de G6’, zoals de traditie gedoopt is, komen de vijf broers en een zus uit het gezin De Vries samen in een goed restaurant. “Dan gingen de billen bloot.” Tijdens een uitgebreid diner bespreekt het gezelschap lang en uitvoerig het leven en wat iedereen bezighoudt.

In 2018 hoort Wouter daar waarvan zijn broer in de ban is: de ophanden zijnde aanhouding van Jos B., die jaren later veroordeeld zal worden als de moordenaar van Nicky Verstappen. Peter vertelt dat er een dna-match is in de zaak die hij dan al twintig jaar intensief volgt, als steun en toeverlaat van de nabestaanden.

Hoe ging dat?

“Hij was er erg emotioneel over. Het was nog geheim, maar hij kon het gewoon niet voor zich houden. Hij heeft het toen met ons besproken. Dat deed hij eigenlijk nooit met geheimen.”

De moord op Nicky Verstappen is typisch zo’n misdrijf dat gewone families zou verwoesten. Waarin heeft Peter het verschil gemaakt?

“Peter heeft ethisch goede dingen gedaan. Een moord oplossen vind ik heel zinvol. Toen hij stierf, bereikte dat nieuws alle continenten. Zeker door zijn uitzendingen over de zaak over Natalee Holloway (de verdwenen Amerikaanse, De Vries won er een Emmy Award mee) was hij heel breed bekend.”

Zijn beslissing ‘als vertrouwenspersoon’ Nabil B. te gaan bijstaan, kroongetuige in het proces tegen de van liquidaties en ander extreem geweld beschuldigde Ridouan Taghi, kondigt Peter níet aan. “Ik denk dat ik het op tv hoorde. Ik begreep niet wat hij nou precies ging doen. Hoe je daar zo druk mee bezig kan zijn.”

Maakte u zich toen zorgen over die stap van hem?

“Tijdens colleges hebben studenten me wel gevraagd of ik niet bezorgd was over hem. Ik zei dan altijd: ‘Als je angst voelt, moet je bij het CBS naar het moordcijfer kijken. A: het aantal moorden neemt al jaren af. B: er is in Nederland nog nooit een journalist vermoord.’ Ik ging er nooit vanuit dat het zou gebeuren.”

Hoe zag Peter dat zelf, volgens u?

“Ik denk dat Peter de verlieskans en de winstkans tegen elkaar heeft afgewogen. Hij hield er ergens natuurlijk wel rekening mee, denk ik, maar diep in zijn hart heeft hij gedacht dat het niet zou gebeuren. Wat ik nu van zijn beslissing van toen vindt, doet er niet meer toe. Het enige wat ik erover kan zeggen, is dat het het achteraf niet waard is geweest.”

Op 6 juli zit Wouter met zijn gezin te eten in een sushirestaurant als hij een pushbericht op zijn telefoon binnenkrijgt. Zijn broer is neergeschoten in de Lange Leidsedwarsstraat. Zin om uitgebreid terug te blikken op die dag, heeft hij niet. “Dat heb ik allemaal al eens verteld. Dat is wel terug te vinden op YouTube.”

Tijdens de uitvaart van zijn broer is Wouter in juli een van de kistdragers. Met achthonderd genodigden is de bijeenkomst op een wonderlijke manier toch intiem. In een gloedvolle speech schetst Wouter zijn nagedachtenis aan Peter zónder R. – de Peter die géén nationaal bezit was. Een prachtige anekdote gaat over de zesjarige Peter die zijn broertje Wouter uit het water redt – en daar als hoofdredacteur van tijdschrift Aktueel decennia later een column aan wijdt onder het kopje Held.

Uit de speeches, talloze foto’s en filmpjes rijst het beeld van familieman Peter, die onvermoeibaar sport en reist; brieven of briefjes aan zijn naasten schrijft en op belangrijke dagen berichtjes stuurt aan de vele slachtoffers en nabestaanden van misdrijven waarmee hij zich decennia is blijven bezighouden.

Wouter de Vries, nu: “Er zijn twee Peters vermoord, die met en die zonder R.”

Royce en Kelly

Na de uitvaart schuift Wouter aan bij Humberto Tan. “Peter Schouten (een van de advocaten die kroongetuige Nabil B. bijstaat, ook kistdrager) had me om mijn toespraak gevraagd omdat hij daarnaar aan de talkshowtafel wilde verwijzen. Ik zeg: als er over mijn toespraak gesproken wordt, wil ik dat graag zelf doen. Dat vond ik fijn.” Daarna wordt hij vaker gevraagd. “Altijd ging het over Peter, maar ik wil niet die zanger zijn die steeds hetzelfde liedje zingt. Over de uitvaart heb ik alles wel verteld. Ik heb me bij Humberto gemeld met de mededeling dat ik, als econoom, weleens wat wil zeggen over de coronacrisis.”

Tan nodigt hem daarop uit voor de radio. Johan Derksen hoort dat gesprek en vindt dat Wouter ‘zinnige dingen zegt’. “De volgende dag hangt Talpa aan de lijn of ik zo nu en dan wil aanschuiven bij de mannen van Voetbal Inside. Zulke dingen overleg ik, dus ik heb gevraagd aan Royce en Kelly (de kinderen van Peter R. de Vries) wat zij ervan zouden vinden. Ik heb bijvoorbeeld ook gezegd dat ik met Het Parool ging praten. Niet om toestemming te vragen of zo, maar als ze er bezwaren tegen hebben, kunnen ze het in elk geval zeggen. Ik ben mijn broer kwijt, maar zij hun vader en dat is toch veel erger. Ze reageerden positief op mijn rol bij Voetbal Inside. ‘Pak die snor aan,’ stuurde Kelly. ‘Peter zou trots op je zijn.’”

null Beeld Bonnita Postma
Beeld Bonnita Postma

Sidekick in een talkshow. Opnieuw dringt de gelijkenis met zijn oudere broer zich op. Die is altijd beschuldigd van ijdelheid. “Ik weet niet of hij dat was. Hij wilde er goed uit zien, sportte veel. Hij was mokersterk. Maar of hij ijdel was?” Lachend: “In het Duits zeggen ze daarop ‘Jein’; geen ja geen nee.”

Op de vraag of het hem, naast zijn bestaan als docent, schrijver van lesboeken en lezingen in het bedrijfsleven, niet te veel tijd gaat kosten, reageert De Vries met een levenswijsheid die zo op een tegeltje aan de muur kan. “De kunst is om één uur in je leven drie keer te laten tellen. Peter kon dat, en ik kan dat ook.” Kennis die je in boeken gebruikt, gebruik je ook in lessen, speeches en aan de talkshowtafel. Op de vraag of hij zal worden aangekondigd als de broer van Peter R. de Vries zegt hij: “Dat wil ik niet… Maar het zal vast ter sprake komen.”

Verkenner in het Strategospel

In de week van dit interview is in de Amsterdamse rechtbank de tweede inleidende zitting van de twee mannen die verdacht worden van het doodschieten van Peter R. de Vries. In de rechtszaal zitten weer familieleden en vrienden van Peter. Wouter is er niet bij, evenmin als bij de eerste zitting in oktober. “Ik vind de dader een nietszeggend persoon. Zo’n verkenner die je in het Strategospel ook zo opoffert. Die wil ik niet toelaten in mijn hoofd en in mijn leven.”

Toch, het zal nooit meer worden zoals het was. De jaarlijkse familievergaderingen van ‘de G6’, met zijn broers en zus, zijn wat hem betreft voorbij. “Peter was er altijd het moeilijkst bij te trekken, maar zonder hem kan het niet meer.”

Wouter, Paul en Wouter over de maffia

Wouter de Vries stelde één voorwaarde aan het interview. Hij wilde zijn interviewers ook wat vragen. Die vragen hadden met name betrekking op de georganiseerde misdaad in Nederland. ‘Wat vinden jullie er allemaal van?’

Wouter de Vries: “In de jaren negentig gaf ik gastcolleges aan de universiteit op Sicilië. Je voelde overal de aanwezigheid van de maffia. Abri’s hadden kogelwerend glas. Je zag overal gewapende agenten op straat. Zelfs het strand werd bewaakt. Dat vond ik toen nog een beetje overdreven allemaal. Misdaad interesseerde me helemaal niks.”

“Totdat ik hoorde dat de luchthaven vernoemd was naar onderzoeksrechter Giovanni Falcone en officier van justitie Paolo Borsellino die met autobommen door de maffia waren opgeblazen. Door de moord op Peter heb ik eigenlijk hernieuwde aandacht voor de maffia. Laatst las ik dat er daar tegelijkertijd driehonderd man terechtstonden. Nederland pakt Ridouan Taghi en nog eentje misschien. Toen dacht ik: en de rest dan? Of doen deze mannen het in hun eentje?”

Paul Vugts: “Het antwoord op die vraag is nee.”

Wouter de Vries: “Het blijft nu bij een enkeling. Volgens mij moet er gewoon een groep van tachtig man opgepakt worden. Anders is het: ‘de koning is dood, lang leve de nieuwe koning’.”

Wouter Laumans: “Dat gaat ook gebeuren. Maar het businessmodel blijft natuurlijk mensen aanspreken.”

Paul Vugts: “Zo’n transport hoeft maar een paar keer te lukken en je zit met een nieuwe grote crimineel die de beschikking heeft over héél veel geld. Die jongens genieten veel status onder bijvoorbeeld kansarme jongeren.”

null Beeld

Wouter de Vries jr.

31 december 1958, Haarlem

1964-1970 Ichthusschool, Amstelveen
1970-1977 Christelijke Scholengemeenschap Buitenveldert, havo
1978 -1980 Kibboets, Eyal Israël
1978-1982 Straatveger gemeente Amstelveen, athenaeum avondopleiding
1982-1988 Master economie, VU Amsterdam
1989-1992 Docent Economie CSB Buitenveldert, docent marketing Hogeschool Inholland
1992-2018 Universitair docent, VU Amsterdam
2016- heden Docent Windesheim Flevoland
1995-2022 Werkzaam als libero in de marketingwereld. Publicist op het gebied van dienstenmarketing. Spreker in het bedrijfsleven.

Wouter de Vries woont met zijn vrouw Marjan en dochter Robyn in Almere.

Meer over