PlusDe wandeling

Wandelen over de Spaarndammerdijk langs het boerenleven

Goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork houden van de stad en haar verhalen. Elke week wandelen ze volgens een ander thema, zo pik je ook nog eens wat op. Deze keer lopen ze over een stukje Spaarndammerdijk, in de hoop dat het laatste weiland niet uit de stad verdwijnt.

Floor Van Spaendonck en Gijs Stork
null Beeld Laura van der Bijl
Beeld Laura van der Bijl

A. We beginnen de wandeling bij De verdwenen boer (en boerin), het beeld aan de Molenwerf. Dit werk van Karel Gomes uit 2005 is een herinnering aan de boeren en boerinnen die hier ooit leefden aan de rand van de stad. Negeer het kantoor van de Belastingdienst, met het wiel van kunstenaar Jeroen Henneman, en de tijd lijkt stil te staan. Het Repair Café op de hoek van de Velserweg brengt het ambacht terug in de voormalige aardappelhandel van Otter. We volgen de Sloterdijkerweg om steeds de Spaarndammerdijk aan te houden. De dijk ligt in verschillende stukken rond het spoor, samen met de laatste restjes boerenleven.

null Beeld Gijs Stork en Floor van Spaendonck
Beeld Gijs Stork en Floor van Spaendonck

B. Tussen de Sloterdijkse huisjes ligt de Petruskerk uit 1450. De kerk met de graven verhinderde in de jaren zeventig de sloop van de dorpskern. De gemeente wilde hier het havengebied ontwikkelen, maar moest het rustieke dorp met rust laten vanwege de graven met eeuwigdurende rechten. We lopen de begraafplaats op en stemmen volledig in met de tekst boven een familiegraf: ‘Het is hier beter dan in het verleden, geen buren boven noch beneden.’

C. We vervolgen ons pad via de Contactweg langs het spoor. Hier herhaalt zich de geschiedenis, want weer wordt een beeldschoon stukje stad bedreigd. Het oudste stukje polderlandschap van Amsterdam moet als het aan het college ligt, plaatsmaken voor een recreatiegebied voor Havenstad. De tegenstanders stellen dat het reeds een recreatiegebied is. Verderop onderstrepen twee verenigingen waar dierenliefde tot een hogere kunst is verheven, de recreatie. Hondenschool De Gabber heeft een ware speeltuin om honden te trainen en de grootste postduivenvereniging van de stad, De Postiljon, bezit indrukwekkend veel postduivenhokken. Op de hoek bij Villa Buitenlust staat de mens centraal in de vorm van logeeropvang of respijtzorg. In de natuur, maar dicht bij de stad, kunnen mensen weer op adem komen.

null Beeld Gijs Stork en Floor van Spaendonck
Beeld Gijs Stork en Floor van Spaendonck

D. We stoppen voor een lekkernij bij de Buurtboerderij ‘Ons genoegen’. Hier komen mindfulness en de liefde voor schapen samen als je de grazende kudde op het laatste stukje veengrond in de stad observeert en je je mijlenver van de drukke stad waant. De Buurtboerderij wordt gerund door vrijwilligers en klanten van De Regenboog Groep. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt krijgen onder begeleiding een veilige en gezellige omgeving aangeboden om ervaring op te doen en zelfvertrouwen op te bouwen. Wij verbazen ons nogmaals over de plannen om deze plek – vrij van vooroordelen, conflicten en kritiek – om zeep te helpen.

null Beeld Gijs Stork en Floor van Spaendonck
Beeld Gijs Stork en Floor van Spaendonck

E. We zoeken de overtreffende trap van stilte op bij de rooms-katholieke begraafplaats Sint Barbara uit 1893 aan de Spaarndammerdijk op het terrein van Boerenhofstede Leeuwendael. Bij de entree staan drie beelden van kunstenaar Henk Spreeuwenberg: de aartsengelen Rafaël met staf, Gabriël pal tegenover de ingang en Michaël met het zwaard. Eind 19de eeuw nam het bestuur van parochie De Liefde aan de Bilderdijkstraat het initiatief om een nieuwe begraafplaats op te zetten naar ontwerp van architect Adrianus Bleijs. Op Sint Barbara werden personen herbegraven die een rol hadden gespeeld in de rooms-katholieke kerk en die eerder begraven lagen op de Bilderdijkstraat. Ook bevinden zich op Sint Barbara drie graven speciaal voor de begijntjes van het Begijnhof. Beroemd en berucht op deze begraafplaats zijn, naast enkele dierbaren: journalist G.B.J. Hiltermann, actrice Sylvia Kristel, beroepscrimineel Sam Klepper, zanger Manke Nelis, cinefiel Huub Bals, schrijver Simon Vinkenoog en dichter F. Starik.

F. Over het Overbrakerpad lopen we richting het spoor en komen weer in het Westerpark met rechts de drukke buitensportschool Outdoor Fitness & Bodyweight Training. Speciaal tijdens de lockdowns was het een zegen om hier te trainen.

null Beeld Gijs Stork en Floor van Spaendonck
Beeld Gijs Stork en Floor van Spaendonck

G. Links van ons liggen de schooltuinen Roos en kinderboerderij Westerpark. Menig Amsterdams kind heeft hier de agrarische wonderen van de natuur ontdekt en hun ouders verblijd met een enorme kist met eigen oogst. We lopen het Overbrakerpad af en slaan rechtsaf naar de de Polonceaukade. Hier treffen we het kunstwerk van Herman Makkink (zonder titel, 2004), een halve stenen aardbol met daarop twee figuren, die een kruising zijn van mens en dier.

H. Via het park en de weg langs Tuinpark Nut & Genoegen en de Volkstuinvereniging Sloterdijkermeer lopen we terug naar het beeld van de verdwenen boer en boerin. Zij onderstrepen onze hartenkreet om dat kleine stukje agrarische educatie en geschiedenis van Amsterdam te blijven koesteren.

Floor van Spaendonck en Gijs Stork, Amsterdam door! Gijs & Floor – wandelen met een frisse blik op de stad, Uitgeverij Fjord, €22,50.

Meer over