PlusDe Wandeling

Wandelen langs het voormalige Oost-Indisch Zeemagazijn

Goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork houden van de stad en haar verhalen. Elke week wandelen ze volgens een ander thema, zo pik je ook nog eens wat op. Deze keer memoreren zij dat 200 jaar geleden het Oost-Indisch Zeemagazijn instortte.

Floor Van Spaendonck en Gijs Stork
null Beeld Laura van der Bijl
Beeld Laura van der Bijl

A. We beginnen bij het enorme bouwdrama op 13 april 1822, toen het Oost-Indisch Zeemagazijn instortte. Precies waar de Werkspoorbrug ligt, van het Storkterrein naar Oostenburg, lag de ingang van het Oost-Indisch Zeemagazijn, het allergrootste gebouw in de stad.

Het werd in 1661 ontworpen door architect Daniel Stalpaert, was 215 meter breed en 25 meter diep en was bestemd voor opslag van scheepsvoorraden, goederen uit Oost-Indië, slacht en werkplaatsen. Met een scheur in de muren stortte die lentedag eerst de rechtervleugel in en een dag later volgde de rest. Dit was zo’n grote gebeurtenis dat zelfs koning Willem I kwam kijken. In het Stadsarchief en in ons nieuwe boek over stadstekenaar Gerrit Lamberts zijn beelden van de ramp te zien.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

B. Net over de brug is veel bouwactiviteit waar te nemen. Na de val van het Zeemagazijn kwam hier de scheepvaartindustrie van Werkspoor en Stork. Niet geheel toevallig weet Gijs, als kenner van zijn familiegeschiedenis, te vertellen dat hiervandaan de grote machines voor de suikerplantages werden verscheept naar toenmalig Nederlands-Indië, Suriname en Ethiopië. Nu is deze industrie verdwenen en ontwikkelen de Van Gendthallen zich tot appartementen en zetelt hier onder anderen deze krant. We lopen voormalig eethuis Rosa & Rita binnen om bij Stadsbakkerij As hun zwarte brood te kopen.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

C. Achter het spoor staan enorme tafels met bijenkasten boven het tramstation. Het werk Voor de Bijen uit 2004 van kunstenaar Frank Mandersloot bestaat uit vier op elkaar gestapelde tafels die verwijzen naar Amsterdam, gebouwd op palen. De bijen vormen een extra verkeerslaag boven deze kruising. Voor de bijen en de kasten zorgen imkers en in samenwerking met de stadsecoloog is een bloemrijke omgeving voorzien. Hierdoor zijn ook de buurtbewoners verbonden aan de bijen, omdat zij bijdragen aan de plantengroei. Welzijn en verbondenheid aan deze plek komen samen en gelden voor mens en bij.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

D. Het Lloyd Hotel in transitie zie je liggen achter de bijentafels. Het gebouw werd in 1921 geopend als vertrekpunt voor landverhuizers naar Amerika en werd daarna een opvanghuis voor vluchtelingen, een gevangenis en in de jaren negentig een kunstenaarsatelier. Ten behoeve van de huidige verbouwing zijn alle kunstenaarsingrepen van het eerste Lloyd Hotel, zoals vilten raampanelen van Claudy Jongstra en badkamers van Atelier Van Lieshout, verkocht. Van hotelier en Lloyd-rots-in-de-branding Piet Boogert begrijpen we dat we ons kunnen verheugen op een bijzondere nieuwe fase van het hotel.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

E. Op de Veemkade passeren we de voormalige koffie- en cacaoloods Brazilië uit 1915. In contrast met de commerciële functie van de locatie werken de winkeliers mee aan activiteiten van buurtorganisatie Fair Circulair. Zij stimuleren en helpen buurtbewoners met het delen, doorgeven, ruilen en repareren van spullen, zodat ze langer meegaan en er minder nieuwe spullen worden gekocht.

F. We lopen over de Cornelis van Eesterenlaan, een ode aan de grote planoloog van de stad. Onder ons ligt de nog immer gesloten Piet Heintunnel. Wat zou Van Eesteren gevonden hebben van de eindeloze sluiting van de tunnel?

G. Achter het spoor ligt het Funenpark, een mooi voorbeeld van een planologisch concept. Een nieuw park, hergebruik van erfgoed en spraakmakende nieuwbouw. Direct aan het park grenst het opvallende Huis M&M van Armand Mevis en Maureen Mooren uit 2017, ontworpen door Next Architects en Claudia Linders.

De industriële en geometrische benadering van de gevel verwijst naar het voormalige karakter van deze plek: een restant uit het industriële verleden. Waar mogelijk zijn circulaire materialen toegepast waarbij elementen uit de oude loods terugkomen in de nieuwe atelierwoning. Zo zijn de sheddaken die in het oude pand aanwezig waren teruggebracht in het atelier en zijn ook de originele stalen spanten opnieuw gebruikt.

null Beeld Brouwerij ’t IJ
Beeld Brouwerij ’t IJ

H. Met uitzicht op molen De Gooyer, naast Brouwerij ’t IJ, lopen we terug naar de plek waar eens het grootste gebouw van de stad bezweek. Indachtig deze wandeling zien we de gebouwen verdwijnen en ook weer als een feniks uit de as herrijzen, met de garantie dat de stad zich steeds weet te vernieuwen.

Floor van Spaendonck en Gijs Stork, Gerrit Lamberts’ Amsterdam door Gijs en Floor, Uitgeverij Wbooks, €24,95.

Meer over