PlusWandeling

Wandelen langs de vrouwen van het verzet

Goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork houden van de stad en haar verhalen. Elke week wandelen ze volgens een ander thema, zo pik je ook nog eens wat op. Deze keer lopen ze in de Verzetsheldenbuurt in Slotermeer om de vrouwen van het verzet te eren.

Floor Van Spaendonck en Gijs Stork
null Beeld Laura van der Bijl
Beeld Laura van der Bijl

A. We beginnen de wandeling op de Frieda Belinfantebrug (brug 600) aan de Burgemeester Vening Meineszlaan. In deze buurt dragen zeventien straten en bruggen de namen van helden uit het verzet in de Tweede Wereldoorlog. Wij lopen langs de vrouwelijke verzetshelden, omdat hun inzet en rol zo groot was en nu zo weinig zichtbaar is. Het is tijd om voorbij te gaan aan mannelijke dominantie en deze heldinnen een podium te geven.

Frieda Belinfante. Beeld fotograaf onbekend
Frieda Belinfante.Beeld fotograaf onbekend

Cellist en dirigent Belinfante (1904-1995) was in de oorlog verantwoordelijk voor onderduikadressen en het vervalsen van 70.000 persoonsbewijzen. Zij voerde een persoonlijke strijd tegen het door mannen gedomineerde verzet en vond in haar genderfluïditeit de oplossing door zich als man te kleden. Zo nam ze deel aan de aanslag op het bevolkingsregister op de Plantage Kerklaan en overleefde zij de vlucht, als man, naar Zwitserland.

Per heldin leggen we in het centrum op 4 mei een bloem – een bloemenroute voor de sterke vrouwen. Op de hoek Artis-Plantage Middenlaan leggen we de bloem voor Frieda, bij het monument voor de gevallenen bij de aanslag op het bevolkingsregister.

B. De Hannie Schaftbrug (brug 601) ligt aan de Burgemeester De Vlugtlaan. Jo Schaft (1920-1945) is dankzij de film Het meisje met het rode haar wellicht de bekendste vrouw in het verzet. Ze pleegde diverse aanslagen op Duitsers en landverraders. Samen met de zusjes Truus en Freddie Oversteegen verschafte ze het verzet inlichtingen over de Duitse verdedigingswerken. Toen ze op 21 maart 1945 werd gearresteerd, werd ze overgebracht naar het Huis van Bewaring aan de Amstelveenseweg, waar nu The British School is gevestigd. Wij leggen bloemen bij de Oudemanhuispoort, waar Hannie rechten studeerde toen ze in het verzet ging.

 Hannie Schaft. Beeld Nationaal Archief
Hannie Schaft.Beeld Nationaal Archief

C. De Henriëtte Voûtebrug (brug 629) ligt aan de Dirk Bonsstraat. Hetty Voûte hielp als student kinderen te ontsnappen uit de crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg. De studenten waren verbonden aan het Utrechts Kindercomité (UKC), een gezelschap dat bestond uit familie en vrienden.

Henriëtte  Voûte. Beeld familiearchief
Henriëtte Voûte.Beeld familiearchief

Oprichter van UKC, Frits Iordens, betrok de nichtjes Anne Maclaine Pont, Ankie Stork en Annemieke de Wit erbij. Hetty Voûte werd verraden en verbleef zeven maanden in kamp Ravensbrück, waar ook onze gemeenschappelijke tante, Agnes de Beaufort, gestraft werd voor haar heldhaftige daden.

We leggen bloemen bij de crèche en de Hollandse Schouwburg op de Plantage Middenlaan en bij het monument Vrouwen van Ravensbrück op het Museumplein.

D. De Jacoba van Tongerenbrug (brug 602) ligt aan de Burgemeester Fockstraat. Van Tongeren (1903-1967) was oprichter van de verzetsgroep Groep 2000. Door deze groep werden 4500 onderduikers geholpen. Zijzelf zorgde in een speciaal vest voor de distributie van voedselbonnen, wat haar de bijnaam ‘de bonnenkoningin’ bezorgde. Van Tongeren hield in de oorlog stand tegen de mannelijke overheersing binnen het verzet.

Jacoba van Tongeren.
 Beeld fotograaf onbekend
Jacoba van Tongeren.Beeld fotograaf onbekend

We leggen op het Weteringcircuit een bloem bij monument De Gevallen Hoornblazer. Dit herdenkt de fusillade van 36 gevangenen, een vergeldingsactie die volgde op verzet bij het hoofdkwartier van Jacoba van Tongeren.

E. De Hester van Lennepbrug (brug 628) ligt aan de Freek Oxstraat. Van Lennep hielp sinds 1942 samen met Pauline van Waasdijk Joodse kinderen aan onderduikadressen. Later werkte ze samen met andere kinderredders als Gesina van der Molen en de Joodse Crèche.

Hester van Lennep.
 Beeld NIOD
Hester van Lennep.Beeld NIOD

Ze was medewerkster en koerierster voor de illegale verzetskrant Trouw. Tijdens de oorlog trouwde ze in het grootste geheim met haar Joodse onderduiker Sándor Baracs. Wij leggen een bloem bij Prinsengracht 493, waar Trouw werd gemaakt en Hester van Lennep meehielp met de distributie.

F. De Henriëtte Pimentelbrug (brug 603) aan de Burgemeester Eliaslaan krijgt een andere naam, omdat sinds kort de voormalige Muiderpoortbrug (brug 265) bij het Alexanderplein haar naam draagt. Pimentel (1876-1943) woonde in de Sarphatistraat en was sinds 1926 directrice van de crèche aan de Plantage Middenlaan 31-33. Pimentel zette een systeem op waarmee ruim 600 kinderen op vele manieren uit de crèche werden gered.

Henriëtte Pimentel. Beeld Privécollectie erven G. Hemminga-Venema
Henriëtte Pimentel.Beeld Privécollectie erven G. Hemminga-Venema

Bij het Auschwitzmonument in het Wertheimpark leggen we een bloem, omdat Pimentel in Auschwitz op 17 september 1943 werd vermoord. Bij het teruglopen naar ons startpunt denken we aan de woorden die bij de onthulling van de brug werden uitgesproken. Een 97-jarige verzetsheldin en oude koerierster omschreef de drijfveer van alle vrouwen die zich in de oorlog hebben ingezet het mooist: “Het was geen heldendienst. Het was je plicht.”

Floor van Spaendonck en Gijs Stork, Gerrit Lamberts’ Amsterdam door Gijs en Floor, Uitgeverij Wbooks, €24,95.

Meer over