PlusDe wandeling

Wandelen langs beeldbepalende vrouwen in het centrum

Goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork houden van de stad en haar verhalen. Elke week wandelen ze volgens een ander thema, zo pik je ook nog eens wat op. Deze keer lopen ze langs beeldbepalende vrouwen in het centrum.

Floor Van Spaendonck en Gijs Stork
null Beeld Laura van der Bijl
Beeld Laura van der Bijl

A. Op het Oudekerksplein liggen twee koperen borsten gemaakt door een anonieme kunstenaar. Er was rumoer rondom de plaatsing van het beeld en wethouder Rick ten Have uitte in 1993 het vermoeden dat prinses Beatrix de maker was vanwege de kunstzinnigheid en de kosten om het te plaatsen.

In deze buurt, waar veel vrouwen werken, spelen ook mannenzaken en dat is het jaarthema van de Internationale Vrouwendag: V/M Solidariteit. We groeten Mariette Dölle, de kersverse directeur van de Oude Kerk. Ze is een ster in het presenteren van vrouwelijke kunstenaars, zoals Lara Almarcegui. Momenteel werkt hier kunstenaar Jeanne van Heeswijk aan een meerjarig buurtproject.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

B. We passeren het beeld van heilsoldaat Majoor Bosshardt, zittend op een bankje vlak bij de brug die naar haar vernoemd is. Voormalig rechterhand en heilsoldaat Henny Tinga werkt nog steeds in de buurt. De heilsoldaten blijven onmisbaar voor steun aan de zwakkeren.

Beeld van Majoor Bosshardt.
 Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld van Majoor Bosshardt.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

C. In de Spooksteeg treffen we weer een plaquette van een borst, ditmaal groen en in de muur gemetseld. Is het een ode aan het spookverhaal van de twee zusjes aan wie het ijselijk gegil in de steeg werd toegerekend? Het verhaal is nooit achterhaald, maar het geluid was er wel.

Groene borst in de Spooksteeg. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Groene borst in de Spooksteeg.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

D. Op de Geldersekade 16 staat ’t Saligh Roemers Huys, waar Roemer Visscher woonde met dochters Anna en Maria Tesselschade. De koopman organiseerde hier begin 17de eeuw culturele avonden met gasten als Bredero, Hooft, Huygens en Vondel. Nadat hij verliezen had geleden bij een zware storm bij Texel, vernoemde hij zijn pasgeboren dochter naar dat ongeluk.

De dochters Visscher en dichteres Anna Maria van Schurman werden de grote drie vrouwelijke kunstenaars van de 17de eeuw genoemd. De organisatie Tesselschade-Arbeid Adelt laat Maria’s naam voortleven en steunt jonge vrouwen in opleiding naar zelfstandigheid.

E. We lopen langs de Oudezijds Achterburgwal 127, waar vrouwenrechtenicoon Aletta Jacobs woonde toen zij in 1876 haar academische opleiding kwam afronden met het artsexamen. Ze was de eerste vrouwelijke student en huurde een kamer vlak bij de Oudemanhuispoort en het Binnengasthuisterrein waar ze moest zijn voor haar coschappen.

F. Verderop, op de hoek van de Doelenstraat, knikken we naar hotel De L’Europe, eigendom van de rijkste vrouw van Nederland: bierkoningin Charlene de Carvalho-Heineken. Van daaruit kan Charlene binnenkort ook buurten bij de nieuwe museumdirecteur van het Allard Pierson, Els van der Plas.

G. We slaan linksaf naar Atria, het kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis, dat zetelt aan de Vijzelstraat 20. Hier verzamelt, beheert en deelt Atria het erfgoed van vrouwen.

H. Sterke vrouwen van nu treffen we bij Herengracht 502, de ambtswoning van Femke Halsema. Bij rondleidingen is hier ook Jennifer Tosch te vinden, oprichter van de Black Heritage Tours. De ambtswoning heeft een besmet verleden omdat die in 1672 gebouwd is door WIC-bestuurder Paulus Godin, die rijk werd door slavenhandel.

I. Voor een feelgoodervaring lopen we naar de recent geopende lingeriewinkel van Victoria’s Secret aan het Koningsplein. In 2018 werd het beleid van het bedrijf na veel kritiek radicaal omgegooid. De boodschap is sinds juni 2021 divers en inclusief. Doutzen Kroes is met pensioen en inspirerende vrouwen zoals genderrechtenactivisten en ondernemers geven de lingerie een nieuwe merkuitstraling.

J. Via het Maagdenhuis lopen we naar het beeld van Wilhelmina te paard, dat werd geïnitieerd door het Contactorgaan Vrouwenorganisaties. Beeldhouwer Theresia van der Pant maakte het beeld in 1972. Heden ten dage noemen taxichauffeurs het beeld soms Anky van Grunsven, een dubbele ode aan de amazones.

Monument De Eendracht. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Monument De Eendracht.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

K. Op de Dam stond tot 1914 het monument De Eendracht van 17 meter hoog van beeldhouwer Louis Royer. Het bovenste deel was het 4 meter hoge vrouwenbeeld, de Nederlandse Maagd, oftewel Naatje. Waarom haar bijnaam is ontstaan, is niet met zekerheid te zeggen. In elk geval hebben we de uitdrukking ‘het is naatje’ voor iets dat waardeloos is, eraan overgehouden. De uitdrukking is afgeleid van de slechte staat waarin het beeld verkeerde.

L. We keren terug naar het Oudekerksplein, waar we Belle zien. Het beeld uit 2007 van beeldhouwer Els Rijerse is een eerbetoon aan de sekswerkers en is geïnitieerd door het Prostitutie Informatie Centrum dat achter de Oude Kerk zetelt.

Tess Posthumus. Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Tess Posthumus.Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

M. Ter viering van Vrouwendag gaan we langs bij Tess Posthumus van cocktailbar Dutch Courage op de Zeedijk 12. Zij deelt met legende Bet van Beeren, eigenaar van café ’t Mandje, de liefde voor vrouwen, gastvrijheid en een open mind waardoor vrouw, man en queer elkaar aan de toog vinden.

Floor van Spaendonck en Gijs Stork, Amsterdam door! Gijs & Floor – wandelen met een frisse blik op de stad, Uitgeverij Fjord, €22,50.

Meer over